Lâm Đồng công bố điều chỉnh quy hoạch đến năm 2050: Tái định vị không gian phát triển từ nền tảng tài nguyên, nông nghiệp và du lịch

Bản điều chỉnh quy hoạch lần này không chỉ cập nhật định hướng phát triển trong bối cảnh địa giới hành chính, quy mô dân số và dư địa kinh tế có nhiều thay đổi, mà còn xác lập lại vai trò của Lâm Đồng trong vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. Mục tiêu được địa phương đặt ra là từng bước hình thành một cực tăng trưởng mới, có khả năng kết nối liên vùng, thu hút đầu tư quy mô lớn và nâng cao giá trị gia tăng cho các ngành kinh tế chủ lực.

UBND tỉnh Lâm Đồng tổ chức công bố điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. (Ảnh: Hạ Chúc)

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý của quy hoạch là việc Lâm Đồng tiếp tục xác định công nghiệp khai khoáng và chế biến sâu là một động lực quan trọng. Tỉnh hiện sở hữu trữ lượng bô xít nguyên khai khoảng 5,4 tỷ tấn, thuộc nhóm tài nguyên có quy mô lớn nhất cả nước. Đây là cơ sở để địa phương phát triển chuỗi công nghiệp từ khai thác, chế biến alumin đến luyện nhôm, thay vì chỉ dừng lại ở khai thác tài nguyên thô.

Đáng chú ý, lãnh đạo tỉnh cho biết dự kiến ngày 2/7/2026, những mẻ nhôm đầu tiên tại Việt Nam sẽ chính thức ra lò tại khu vực xã Nhân Cơ. Nếu đúng tiến độ, sự kiện này có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi một dự án công nghiệp địa phương, bởi nó đánh dấu bước chuyển từ sản xuất alumin sang giai đoạn luyện nhôm, mở ra khả năng hình thành chuỗi giá trị sâu hơn cho ngành công nghiệp bô xít – nhôm trong nước.

Trước đó, Lâm Đồng đã ghi nhận các quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư đối với hai dự án lớn trong lĩnh vực bô xít, alumin với tổng vốn gần 60.000 tỷ đồng. Trong đó, các dự án mở rộng công suất tại Nhân Cơ và Tổ hợp bô xít – nhôm Lâm Đồng được kỳ vọng sẽ tạo thêm năng lực sản xuất mới, đồng thời thúc đẩy hình thành hệ sinh thái công nghiệp phụ trợ, logistics, năng lượng và dịch vụ kỹ thuật đi kèm.

Bên cạnh công nghiệp, nông nghiệp tiếp tục là trụ cột có lợi thế đặc biệt của Lâm Đồng. Với diện tích sản xuất nông nghiệp gần 1,2 triệu ha, địa phương có quỹ đất nông nghiệp lớn, tạo nền tảng để phát triển các mô hình nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ, chế biến nông sản và xuất khẩu. Trong nhiều năm qua, Lâm Đồng đã được biết đến là một trong những trung tâm nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao của cả nước, đặc biệt ở các nhóm sản phẩm rau, hoa, cà phê, chè, cây ăn trái và sản phẩm đặc hữu vùng cao.

Điểm mới của giai đoạn tới là nông nghiệp không chỉ được nhìn nhận ở khía cạnh sản xuất, mà phải gắn với chế biến sâu, tiêu chuẩn hóa chất lượng, truy xuất nguồn gốc và mở rộng kênh phân phối chính thống. Việc đưa nông sản Lâm Đồng tiếp cận sâu hơn thị trường phía Nam, các đô thị lớn và chuỗi bán lẻ hiện đại sẽ là điều kiện quan trọng để nâng giá trị sản xuất trên cùng một đơn vị diện tích, đồng thời giảm phụ thuộc vào thương lái và thị trường ngắn hạn.

Du lịch cũng là một trụ cột được đặt trong cấu trúc phát triển mới. Sau điều chỉnh không gian hành chính, Lâm Đồng có lợi thế kết hợp giữa du lịch cao nguyên, du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, văn hóa bản địa và du lịch biển. Đây là dư địa lớn để địa phương phát triển các sản phẩm du lịch đa dạng hơn, kéo dài thời gian lưu trú và tăng chi tiêu của du khách. Nếu được quy hoạch đồng bộ, Lâm Đồng có thể hình thành chuỗi điểm đến liên hoàn, kết nối từ Đà Lạt, Bảo Lộc, khu vực Tây Nguyên đến không gian ven biển phía Đông Nam.

Để khơi thông các nguồn lực trên, bản điều chỉnh quy hoạch xác lập cấu trúc phát triển theo 7 vùng kinh tế - xã hội và 6 hành lang kinh tế - xã hội. Cách tổ chức không gian này cho thấy Lâm Đồng không phát triển theo hướng dàn trải, mà có sự phân vai giữa các vùng động lực, vùng sản xuất, vùng đô thị, vùng du lịch và các hành lang kết nối. Đây là yếu tố quan trọng trong bối cảnh địa bàn tỉnh có quy mô lớn, điều kiện tự nhiên đa dạng và sự chênh lệch phát triển giữa các khu vực còn hiện hữu.

Cùng với đó, tỉnh định hướng xây dựng 5 khu đặc thù đóng vai trò là các “hạt nhân bứt phá”, được áp dụng cơ chế, chính sách ưu đãi riêng để thu hút đầu tư. Những khu vực này được kỳ vọng sẽ tạo ra các cực tăng trưởng mới, có khả năng dẫn dắt dòng vốn, công nghệ, nhân lực chất lượng cao và các ngành kinh tế có giá trị gia tăng lớn.

Theo lãnh đạo tỉnh, sau khi các quy hoạch được triển khai đồng bộ, đặc biệt là quy hoạch đô thị và nông thôn phấn đấu hoàn thành trong quý II/2026, Lâm Đồng kỳ vọng sẽ tạo được mặt bằng pháp lý và không gian phát triển rõ ràng hơn cho nhà đầu tư. Đây là điều kiện quan trọng để địa phương thu hút các dự án quy mô lớn, qua đó hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số trong giai đoạn tới.

Việc hoàn thành điều chỉnh quy hoạch trước thời hạn 1/7/2026 theo yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ cũng cho thấy quyết tâm của chính quyền địa phương trong việc chủ động chuẩn bị nền tảng phát triển mới. Đáng chú ý, hội nghị công bố quy hoạch được kết nối trực tuyến tới 124 xã, phường, đặc khu, thể hiện yêu cầu đưa quy hoạch không chỉ nằm ở cấp tỉnh, mà phải được quán triệt đến tận cơ sở để bảo đảm tính thống nhất trong tổ chức thực hiện.

Tuy nhiên, từ góc độ kinh tế, thách thức lớn nhất của Lâm Đồng trong giai đoạn tới không nằm ở việc công bố quy hoạch, mà ở năng lực biến quy hoạch thành dự án cụ thể. Nguồn tài nguyên bô xít lớn, quỹ đất nông nghiệp rộng và tiềm năng du lịch đa dạng chỉ thực sự trở thành động lực tăng trưởng khi được gắn với hạ tầng, nguồn vốn, công nghệ, nhân lực và cơ chế điều phối hiệu quả.

Trong lĩnh vực công nghiệp, bài toán đặt ra là phát triển khai khoáng và luyện kim phải đi kèm tiêu chuẩn môi trường, sử dụng tài nguyên tiết kiệm và phát triển công nghiệp chế biến sâu. Với nông nghiệp, yêu cầu không chỉ là mở rộng diện tích hay sản lượng, mà là nâng chuẩn chất lượng, tổ chức lại chuỗi cung ứng và xây dựng thương hiệu nông sản. Với du lịch, thách thức nằm ở việc kiểm soát quy hoạch, tránh phát triển manh mún, đồng thời tạo ra sản phẩm có sức cạnh tranh dài hạn.

Bản điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Lâm Đồng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 vì vậy có ý nghĩa như một “bản đồ phát triển” cho giai đoạn mới. Nhưng giá trị thực tế của bản đồ này sẽ được đo bằng tốc độ triển khai các dự án, khả năng khơi thông nguồn vốn và hiệu quả phối hợp giữa các cấp chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư.

Nếu tận dụng tốt lợi thế tài nguyên, nông nghiệp, du lịch và tổ chức lại không gian phát triển một cách khoa học, Lâm Đồng có cơ sở để bước vào chu kỳ tăng trưởng mới. Khi đó, mục tiêu trở thành cực tăng trưởng quan trọng của vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên vào năm 2030 sẽ không chỉ là kỳ vọng trong quy hoạch, mà có thể trở thành động lực thực tế của nền kinh tế địa phương.