Những kịch bản lách luật tinh vi
Không còn mang tính đơn lẻ, các hành vi trục lợi chính sách an sinh nhà ở hiện nay đã biến tướng thành những quy trình khép kín. Theo Luật sư Hoàng Tuấn Vũ (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội), các kịch bản lách luật phổ biến nhất hiện nay bao gồm: Kê khai gian dối về thu nhập và tình trạng nhà ở để đủ điều kiện mua; nhờ người khác đứng tên; mua suất rồi bán chênh; cho thuê lại khi chưa đủ thời hạn hoặc cố tình không trả lại nhà khi không còn đủ điều kiện hưởng chính sách.
 |
| Theo nhận định của các chuyên gia, các chính sách hỗ trợ phát triển nhà ở xã hội của Đảng, Nhà nước đều là những chính sách hết sức thực tế và thiết thực, tạo cơ hội an cư cho người có thu nhập thấp (Ảnh minh họa do AI tạo). |
Sự tinh vi này tạo điều kiện cho các đầu nậu, "cò mồi" lũng đoạn thị trường. Ngay khi các dự án NƠXH tại Hà Nội rầm rộ mở bán, các hội nhóm mạng xã hội đã lập tức bùng nổ làn sóng rao bán "suất ngoại giao" với mức tiền chênh lệch từ 300 - 700 triệu đồng/căn.
Không chỉ thế, tình trạng sử dụng sai mục đích như cho thuê, cho mượn nhà, mua đi bán lại trước thời hạn 5 năm cũng diễn ra âm thầm tại nhiều địa phương, điển hình như vụ việc 2 căn hộ tại dự án Ecohome 3 (Đông Ngạc, Hà Nội) vừa bị phát hiện và thu hồi vì thuê mua sai đối tượng.
Đáng ngại hơn, đại diện Công ty BIC Việt Nam - chủ đầu tư dự án NƠXH Long Châu (Long Biên, Hà Nội) thừa nhận một thực tế: Nhiều người sẵn sàng chi tiền để các doanh nghiệp xác nhận bảng lương trái quy định, trong khi phía các chủ đầu tư rất khó có công cụ để phát hiện ra các trường hợp khai khống thu nhập này.
Lật tẩy liên minh môi giới - doanh nghiệp bị khởi tố hình sự
Minh chứng rõ ràng nhất cho việc hình sự hóa các hành vi gian dối này vừa diễn ra tại Bắc Ninh, khi cơ quan chức năng quyết định không chịu bất lực nhìn chính sách bị thao túng. Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Bắc Ninh đã chính thức khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can đối với Vũ Văn Cương (SN 1986) và Nguyễn Lâm Tới (SN 1983) về tội “Làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức”.
|
| Tình trạng trục lợi nhà ở xã hội còn xuất hiện tại một số dự án đã được đưa vào sử dụng. Đáng nói, tình trạng này cũng đang diễn ra hết sức công khai với nhiều hình thức "lách luật" để chuyển nhượng khác nhau (Ảnh minh họa). |
Thủ đoạn của các đối tượng bị vạch trần: Vũ Văn Cương (cộng tác viên một công ty bất động sản) phát hiện Dự án khu NƠXH dành cho công nhân tại phường Nếnh vẫn còn căn hộ. Cương đã câu kết với Nguyễn Lâm Tới - Chủ tịch HĐQT một doanh nghiệp trên địa bàn, nhờ người này ký xác nhận và đóng dấu khống vào các giấy tờ liên quan đến thu nhập, tiền lương của những khách hàng giàu có nhưng muốn giả nghèo để tranh suất mua nhà. việc khởi tố này chính là hồi chuông cảnh tỉnh đanh thép cho liên minh môi giới và các doanh nghiệp tiếp tay làm liều.
Chế tài hành chính bị "lờn" và yêu cầu tối hậu thư từ Bộ Xây dựng
Theo Nghị định 16/2022/NĐ-CP, cá nhân vi phạm trục lợi NƠXH có thể bị phạt đến 60 triệu đồng, tổ chức bị phạt đến 120 triệu đồng và áp dụng biện pháp thu hồi nhà. Tuy nhiên, Luật sư Hoàng Tuấn Vũ thẳng thắn chỉ ra: Mức xử phạt hành chính hiện nay vẫn chưa đủ sức răn đe. Khoản lợi bất chính thu được từ việc bán chênh lệch suất mua cao gấp nhiều lần mức phạt, khiến các đối tượng xem tiền phạt chỉ như một khoản chi phí rủi ro có thể chấp nhận.
Trước làn sóng tiêu cực làm mất an ninh trật tự và méo mó chính sách này, bà Tống Thị Hạnh - Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường Bất động sản (Bộ Xây dựng) cho biết, Bộ đã gửi báo cáo Thủ tướng nhằm chấn chỉnh việc xét duyệt, mua bán, cho thuê NƠXH. Bộ Xây dựng yêu cầu các địa phương phải tăng cường hậu kiểm, xử lý nghiêm và kiên quyết thu hồi căn hộ đối với các trường hợp kê khai gian dối.
Đặt ra câu hỏi về việc có nên ban hành thêm tội danh mới để hình sự hóa hành vi trục lợi NƠXH, Luật sư Vũ khẳng định: Các hành vi gian dối có tổ chức, làm giả hồ sơ, lợi dụng chức vụ quyền hạn... thực tế đều đã có các tội danh tương ứng trong Bộ luật Hình sự (như Luật Nhà ở 2023 đã dẫn chiếu). Vấn đề cốt lõi không phải thiếu luật, mà nằm ở sự quyết liệt của cơ quan chức năng trong việc phát hiện và chuyển hồ sơ điều tra.
Để chặn đứng vòi bạch tuộc này, giới chuyên gia khuyến nghị cần phải nâng mức phạt hành chính, tịch thu toàn bộ khoản lợi bất hợp pháp, cấm vĩnh viễn hưởng chính sách NƠXH đối với các trường hợp trục lợi nghiêm trọng. Đồng thời, cần minh bạch hóa toàn bộ quy trình xét duyệt, liên thông dữ liệu và gắn trách nhiệm cụ thể cho chủ đầu tư lẫn chính quyền cơ sở. Chỉ khi pháp luật được thực thi với bàn tay sắt, NƠXH mới thực sự trở về đúng bản chất an sinh, trao cơ hội an cư cho những người nghèo đích thực.
