Khơi thông thị trường vốn để thúc đẩy doanh nghiệp phát triển bền vững

Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 8% trở lên trong năm 2025, khơi thông thị trường vốn trở thành một trong những vấn đề cấp bách để tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững trong dài hạn. Trong khi tín dụng ngân hàng vẫn là kênh huy động vốn chính cho doanh nghiệp, việc phát triển đồng bộ và đa dạng hóa các kênh huy động vốn là rất quan trọng.

Đặc biệt, thị trường vốn – một trụ cột quan trọng của hệ thống tài chính, cần được chú trọng hơn nữa để hỗ trợ các doanh nghiệp trong việc huy động vốn dài hạn và giảm bớt sự phụ thuộc vào ngân hàng.

Mặc dù thị trường vốn đóng vai trò rất quan trọng trong việc cung cấp vốn dài hạn cho doanh nghiệp và Chính phủ, nhưng thực tế tại Việt Nam, thị trường này vẫn chưa phát triển đúng tiềm năng. Các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs), thường xuyên gặp khó khăn trong việc tiếp cận các kênh huy động vốn ngoài hệ thống ngân hàng. Tính đến cuối năm 2024, các ngân hàng thương mại niêm yết trên sàn chứng khoán ghi nhận tổng lợi nhuận trước thuế đạt gần 300.000 tỷ đồng, tăng gần 18% so với năm 2023, trong đó có 6 ngân hàng có lợi nhuận vượt 1 tỷ USD. Tuy nhiên, phần lớn thu nhập của các ngân hàng vẫn đến từ lãi suất cho vay, trong khi khu vực phi lãi (dịch vụ ngân hàng) chiếm tỷ trọng thấp. Điều này cho thấy, sự phụ thuộc giữa ngân hàng và doanh nghiệp trong việc huy động vốn vẫn rất lớn.

Khơi thông thị trường vốn để thúc đẩy doanh nghiệp phát triển bền vững.

Một trong những yếu tố quan trọng khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc huy động vốn từ thị trường trái phiếu là các yêu cầu pháp lý và chi phí phát sinh từ việc phát hành trái phiếu. Do đó, phần lớn các doanh nghiệp nhỏ và vừa đều phải vay vốn từ ngân hàng với lãi suất cao, tạo ra một vòng xoáy khó thoát, khiến chi phí vốn của doanh nghiệp luôn cao và ảnh hưởng lớn đến khả năng phát triển bền vững của họ.

Thị trường trái phiếu là một trong những kênh huy động vốn dài hạn quan trọng cho doanh nghiệp, tuy nhiên, hiện tại, thị trường này chưa phát triển đúng mức ở Việt Nam. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa, vốn chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế, khó tiếp cận thị trường trái phiếu do các quy định khắt khe.

Do đó, cần có các biện pháp hỗ trợ như đơn giản hóa thủ tục pháp lý và cung cấp các cơ chế ưu đãi để doanh nghiệp có thể dễ dàng phát hành trái phiếu. Các công ty chứng khoán cần được tăng cường vai trò trong việc kết nối giữa doanh nghiệp và nhà đầu tư, giúp tạo ra một thị trường trái phiếu năng động và minh bạch hơn.

Một giải pháp khác giúp khơi thông thị trường vốn là đẩy mạnh sự phát triển của thị trường chứng khoán phái sinh, bao gồm các sản phẩm như hợp đồng tương lai, quyền chọn và chứng khoán phái sinh. Việc mở rộng các sản phẩm này sẽ giúp tăng thanh khoản, đa dạng hóa cơ hội đầu tư và hỗ trợ nhà đầu tư đa dạng hóa danh mục đầu tư của mình. Điều này không chỉ giúp thị trường chứng khoán sôi động hơn mà còn tạo điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp huy động vốn từ các nhà đầu tư thông qua hình thức này.

Các quỹ đầu tư, bao gồm quỹ hưu trí, quỹ đầu tư tư nhân (Private Equity) và quỹ đầu tư mạo hiểm, đóng vai trò rất quan trọng trong việc cung cấp nguồn vốn dài hạn cho doanh nghiệp. Những quỹ này sẽ giúp doanh nghiệp có thể tiếp cận nguồn vốn lớn mà không cần phải phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Đặc biệt, quỹ đầu tư mạo hiểm giúp các công ty khởi nghiệp và doanh nghiệp sáng tạo có thể phát triển bền vững. Chính phủ cần có các chính sách khuyến khích sự phát triển của các quỹ đầu tư này, bao gồm việc giảm thuế cho các nhà đầu tư và tạo ra môi trường thuận lợi để quỹ hoạt động hiệu quả.

Việc thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) là một yếu tố quan trọng trong việc phát triển thị trường vốn tại Việt Nam. Một trong những giải pháp là nới lỏng giới hạn sở hữu nước ngoài, cho phép các nhà đầu tư quốc tế tham gia sâu hơn vào các ngành công nghiệp chiến lược. Điều này không chỉ giúp tạo ra dòng vốn lớn cho nền kinh tế mà còn thúc đẩy chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước. Vậy nên, cần tạo ra một môi trường đầu tư minh bạch và thuận lợi để các nhà đầu tư quốc tế tham gia vào thị trường vốn Việt Nam, góp phần thúc đẩy nền kinh tế.

Một trong những yếu tố quan trọng giúp khơi thông thị trường vốn là việc đơn giản hóa các thủ tục hành chính và pháp lý liên quan đến việc huy động vốn. Chính phủ cần xem xét việc giảm bớt các rào cản pháp lý đối với doanh nghiệp trong việc phát hành cổ phiếu, trái phiếu, cũng như việc tạo cơ chế bảo vệ quyền lợi cho các nhà đầu tư. Việc cải thiện môi trường kinh doanh và tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp huy động vốn từ các kênh phi ngân hàng sẽ giúp tạo động lực phát triển nền kinh tế một cách bền vững.

Việc khơi thông thị trường vốn không chỉ là vấn đề của các doanh nghiệp mà còn là yếu tố quan trọng đối với sự phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam. Chính phủ và các cơ quan chức năng cần có những giải pháp mạnh mẽ để phát triển đồng bộ các kênh huy động vốn, giảm bớt sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng và tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp phát triển.