Khơi thông rào cản pháp lý trong thương mại điện tử cho doanh nghiệp

Thương mại điện tử tăng tốc, pháp lý còn nhiều rào cản

Báo cáo của Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), thương mại điện tử Việt Nam tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng ấn tượng, đạt mức 18 - 25% mỗi năm. Năm 2024, quy mô thị trường thương mại điện tử sớm vượt mốc 25 tỷ USD, tăng 20% so với năm 2023, chiếm tỷ trọng khoảng 9% so với tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng cả nước. Tỷ trọng về thương mại điện tử chiếm 2/3 giá trị của nền kinh tế số Việt Nam.

Tốc độ tăng như vậy nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn phản ánh việc vận hành trên môi trường số không hề dễ dàng. Có thể kể đến như rắc rối với quy trình đăng ký website, hoạt động cung cấp dịch vụ xuyên biên giới...

Hội nghị tập huấn “Quản lý nhà nước về thương mại điện tử” thu hút sự quan tâm của cán bộ quản lý, doanh nghiệp

Ngoài ra, doanh nghiệp còn “ngại” thương mại điện tử vì lo rủi ro pháp lý liên quan đến quản lý dữ liệu người dùng, giải quyết tranh chấp với khách hàng và chế tài đối với hành vi gian lận trên sàn. Cơ chế bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng còn chưa rõ ràng, ảnh hưởng đến uy tín doanh nghiệp.

Giới chuyên gia cho rằng, thương mại điện tử là một lĩnh vực có tính biến đổi nhanh, do đó cần một khung pháp lý linh hoạt, vừa đủ kiểm soát nhưng không cản trở sáng tạo.

Bộ Công Thương cũng đã thẳng thắn nhìn nhận, văn bản pháp lý về thương mại điện tử mặc dù đã có quy định về việc rà soát, kiểm soát, xử lý các thông tin vi phạm nhưng hoạt động vi phạm trong không gian mạng diễn ra ngày một tinh vi, đặt ra cho cơ quan quản lý nhà nước yêu cầu cần có công cụ quản lý hiệu quả hơn.

Mô hình thương mại điện tử phát triển ngày càng phức tạp, đa dạng và chưa có quy định pháp luật điều chỉnh riêng biệt. Đặc biệt, đối với hoạt động livestreams bán hàng, hiện đang là xu hướng phát triển nhanh của thương mại điện tử nhưng các quy định pháp lý về thương mại điện tử mới chỉ điều chỉnh chung giống như một hoạt động quảng cáo đi kèm với bán hàng, chưa có các quy định riêng về các chủ thể tham gia livestream (người chủ tài khoản, người tham gia livestream), các trường thông tin tối thiểu phải cung cấp cho người xem, trình độ chuyên môn của người thực hiện livestreams, định danh chủ tài khoản và các vấn đề về kiểm soát thông tin trong quá trình phát livestreams…

Gỡ rào cản càng sớm càng tốt

Thương mại điện tử là động lực tăng trưởng kinh tế số song nếu không nhanh chóng khơi thông các rào cản pháp lý, “động cơ tăng trưởng” này có thể bị ghìm lại bởi sự lạc hậu của cơ chế quản lý.

Nhằm trang bị cho cán bộ quản lý nhà nước và doanh nghiệp kiến thức sâu rộng về các quy định và thực tiễn trong thương mại điện tử; đồng thời giúp họ nắm bắt xu hướng và công nghệ mới để tăng cường hiệu quả quản lý, phát triển thương mại điện tử tại địa phương, ngày 30/5, Trung tâm Phát triển thương mại điện tử và Công nghệ số (Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương) - eComDX đã phối hợp với Sở Công Thương tỉnh Bắc Giang tổ chức Hội nghị tập huấn “Quản lý nhà nước về thương mại điện tử”.

Phát biểu tại hội nghị, ông La Văn Nam - Phó Giám đốc Sở Công Thương Bắc Giang - cho biết, hiện nay, thị trường thương mại điện tử tại Việt Nam đã trở thành phương thức kinh doanh phổ biến, đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế số và chuyển đổi số. Sự đa dạng về mô hình hoạt động, đối tượng tham gia và quy trình hoạt động cùng sự hỗ trợ của hạ tầng internet và công nghệ hiện đại đã đưa thương mại điện tử trở thành trụ cột phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Bắc Giang cũng như của cả nước.

Tuy nhiên, để quản lý thương mại điện tử hiệu quả cần phát huy và nghiên cứu các chính sách pháp lý, đảm bảo vận hành, áp dụng chúng một cách hiệu quả, bao gồm các chính sách đối với người bán, người tiêu dùng, chính sách thuế trong môi trường mạng. Việc quản lý nhà nước về pháp luật thương mại điện tử là yếu tố then chốt để ngành thương mại điện tử phát triển bền vững.

Nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và đảm bảo một môi trường thương mại điện tử công bằng, minh bạch, tại hội nghị, chuyên gia đã chia sẻ những quy trình, thủ tục cần thiết để đăng ký và thông báo website thương mại điện tử bán hàng với Bộ Công Thương; các hành vi vi phạm phổ biến trong lĩnh vực thương mại điện tử như bán hàng giả, cạnh tranh không lành mạnh và các hành vi gian lận qua các nền tảng thương mại điện tử.

Việc xử lý các vi phạm này được thảo luận kỹ lưỡng, cùng với các biện pháp thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm; phương thức nhận diện lừa đảo và gian lận trong thương mại điện tử, đặc biệt là trong các hoạt động livestream và bán hàng qua mạng xã hội; các kỹ thuật và phương pháp để nhận diện, ngăn chặn, xử lý hiệu quả những hành vi này.

Ông Nguyễn Hữu Tuấn - Giám đốc eComDX - cho biết, thương mại điện tử không chỉ thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp mà còn góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế, tạo ra nhiều cơ hội tiếp cận thị trường toàn cầu, thúc đẩy cạnh tranh và nâng cao năng suất lao động.