Vì sao nói Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực then chốt phát triển Thủ đô?

Ông Trần Anh Tuấn - Giám đốc Sở KH-CN tham luận tại Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố Hà Nội lần thứ XVIII, nhiệm kỳ 2025–2030 ngày 17/10

Từ tư duy Thủ đô....

Theo ông Trần Anh Tuấn, trong bối cảnh toàn cầu hóa ngày càng sâu rộng và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang định hình lại trật tự phát triển toàn cầu, khoa học công nghệ (KH&CN), đổi mới sáng tạo (ĐMST) và chuyển đổi số (CĐS) không còn là lựa chọn, mà là con đường tất yếu để Hà Nội vươn mình trở thành đô thị thông minh, năng động, và tiên phong trong kỷ nguyên số.

Là Thủ đô ngàn năm văn hiến, trung tâm chính trị – hành chính quốc gia, Hà Nội luôn đóng vai trò tiên phong trong các chuyển dịch lớn của đất nước. Những năm gần đây, thành phố đã thể hiện quyết tâm mạnh mẽ khi liên tiếp đứng đầu cả nước về Chỉ số đổi mới sáng tạo, ba năm liền (2023–2025).

KH&CN, ĐMST và CĐS đang trở thành ba trụ cột chiến lược để nâng cao năng lực cạnh tranh đô thị, hiện đại hóa phương thức quản trị, phát triển kinh tế số, xã hội số, và góp phần xây dựng nền hành chính phục vụ người dân, doanh nghiệp một cách hiệu quả hơn.

Với dân số hơn 8,5 triệu người và tốc độ đô thị hóa cao, Hà Nội đang đối mặt với nhiều thách thức về hạ tầng, môi trường, y tế, giáo dục và quản trị đô thị. Đáp án duy nhất để không tụt lại phía sau chính là: áp dụng tư duy khoa học – hành động công nghệ – quản trị dữ liệu.

Trên bình diện quốc tế, các quốc gia dẫn đầu đều tận dụng công nghệ và dữ liệu để kiến tạo lợi thế cạnh tranh. Trong nước, các nghị quyết Trung ương đã đặt ĐMST, kinh tế tri thức, kinh tế số là trọng tâm chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Tại Thủ đô, điều này càng có ý nghĩa chiến lược khi Hà Nội được trao quyền chủ động về cơ chế, chính sách thông qua Luật Thủ đô.

Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực then chốt phát triển Thủ đô

... , đến hành động Hà Nội

Để biến KH&CN, ĐMST và CĐS thành động lực thực chất, bền vững, Sở KH&CN Hà Nội đề xuất 5 nhóm giải pháp chiến lược:

Đổi mới tư duy – thay đổi cách làm: Chuyển từ tư duy hành chính sang tư duy phục vụ, thích ứng nhanh với công nghệ mới. Xây dựng môi trường làm việc số hiện đại cho đội ngũ cán bộ công chức, đặc biệt ở cấp cơ sở.

Hoàn thiện thể chế và chính sách vượt trội: Ban hành chính sách đặc thù cho KH&CN, ĐMST và CĐS. Tăng cường bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ và khuyến khích văn hóa chấp nhận rủi ro – coi thất bại có kiểm soát là một phần của sáng tạo.

Đầu tư cho hạ tầng dữ liệu và trí tuệ nhân tạo: Xây dựng trung tâm dữ liệu lớn, kiến trúc dữ liệu thành phố, phát triển hạ tầng AI tương đương điện – viễn thông. Hướng tới nền hành chính số 4.0 lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.

Đổi mới đào tạo nhân lực số: Gắn đào tạo với thực tiễn thị trường và nhu cầu doanh nghiệp. Xây dựng mô hình liên kết ba nhà (Nhà nước – Nhà trường – Doanh nghiệp) để thúc đẩy sáng tạo và thương mại hóa công nghệ.

Truyền thông tạo đồng thuận xã hội: Đẩy mạnh truyền thông số, tổ chức sân chơi sáng tạo, vinh danh công dân số tiêu biểu, khơi dậy tinh thần học hỏi, sáng tạo trong toàn xã hội. Đề xuất tổ chức Giải thưởng “Công dân số Thủ đô” thường niên.

Giám đốc Sở KH-CN dẫn chứng: Lịch sử cho thấy, mỗi cuộc cách mạng công nghệ đều mở ra một chu kỳ phát triển mới của nhân loại. Với Việt Nam, Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị được xem như một “cuộc cách mạng tư duy” trong lãnh đạo và quản lý KH&CN, ĐMST và CĐS tương tự như “khoán 10” trong lĩnh vực nông nghiệp trước đây.

Theo ông Tuấn, hiện thực hóa tư tưởng lớn của Nghị quyết 57 không bắt đầu từ công nghệ hay ngân sách, mà bắt đầu từ chính mỗi con người, từ sự dũng cảm thay đổi cách nghĩ, cách làm, từ tư duy đến hành động.

"Với khát vọng vươn lên mạnh mẽ và sứ mệnh đi đầu, Thủ đô Hà Nội đang đứng trước thời cơ vàng để trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực. Đảng bộ Sở KH&CN kêu gọi toàn thể đội ngũ trí thức, doanh nghiệp, tổ chức và người dân Thủ đô cùng chung tay hiện thực hóa khát vọng này. Và với tinh thần “Tư duy Thủ đô – Hành động Hà Nội”, cùng sức mạnh của KH&CN, ĐMST và CĐS, chúng ta tin tưởng vào một tương lai bứt phá cho Hà Nội - Thủ đô năng động, sáng tạo và phát triển bền vững trong kỷ nguyên số", ông Tuấn nhấn mạnh.