Trung Quốc, từ lâu được biết đến là "công xưởng của thế giới," hiện đang gặp khó khăn trong việc duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu. Nhiều quốc gia đã bắt đầu chuyển dịch chuỗi cung ứng ra khỏi Trung Quốc do những rủi ro về thương mại và địa chính trị. Chính sách Zero COVID của Trung Quốc cũng đã gây ra nhiều gián đoạn trong sản xuất và logistics, làm giảm khả năng xuất khẩu của quốc gia này.
Các nước khác, đặc biệt là các nền kinh tế mới nổi ở Đông Nam Á như Việt Nam, Thái Lan và Indonesia, đang dần trở thành những điểm đến hấp dẫn cho các nhà sản xuất toàn cầu nhờ vào chi phí lao động thấp hơn và môi trường kinh doanh thuận lợi hơn. Sự cạnh tranh gia tăng này làm giảm khả năng cạnh tranh của Trung Quốc trên thị trường quốc tế.
Cuộc chiến thương mại với Hoa Kỳ và các biện pháp thuế quan mà Mỹ áp đặt lên hàng hóa Trung Quốc đã làm giảm khả năng tiếp cận thị trường Mỹ - một trong những thị trường lớn nhất của Trung Quốc. Các hiệp định thương mại mới giữa các quốc gia khác mà Trung Quốc không tham gia cũng làm giảm khả năng tiếp cận của Trung Quốc vào những thị trường này.
Trung Quốc đang cố gắng chuyển đổi từ một nền kinh tế dựa vào xuất khẩu sang một nền kinh tế dựa vào tiêu dùng nội địa. Tuy nhiên, quá trình này gặp nhiều thách thức do mức tiêu dùng trong nước chưa đủ mạnh để bù đắp cho sự sụt giảm xuất khẩu. Chính sách thúc đẩy tiêu dùng nội địa vẫn chưa đạt được hiệu quả như mong đợi.
Chi phí lao động và sản xuất tại Trung Quốc đã tăng cao trong những năm gần đây, làm giảm lợi thế cạnh tranh về giá của hàng hóa Trung Quốc trên thị trường quốc tế. Việc chuyển dịch sang các ngành công nghiệp công nghệ cao cũng chưa đủ nhanh để thay thế cho các ngành công nghiệp truyền thống đang mất dần vị thế.
Theo Tiến sĩ Trần Đình Thiên, để giải quyết các thách thức này, Trung Quốc cần phải cải thiện môi trường kinh doanh, thúc đẩy đổi mới công nghệ và tăng cường hợp tác quốc tế. Tuy nhiên, việc đạt được sự cân bằng giữa các yếu tố này không phải là điều dễ dàng và đòi hỏi những chính sách chiến lược lâu dài và hiệu quả.
Tiến sĩ Trần Đình Thiên cho biết, những khó khăn hiện tại của kinh tế Trung Quốc, đặc biệt là trong việc xuất khẩu hàng hóa ra thế giới, có thể gây ra nhiều tác động lớn đến kinh tế Việt Nam.
Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam, đồng thời là nguồn cung cấp chính cho nhiều nguyên vật liệu và hàng hóa trung gian. Sự sụt giảm trong xuất khẩu của Trung Quốc có thể làm gián đoạn chuỗi cung ứng, ảnh hưởng đến sản xuất và xuất khẩu của Việt Nam.
Khi nhiều doanh nghiệp quốc tế tìm cách đa dạng hóa chuỗi cung ứng và giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc, Việt Nam có cơ hội thu hút các dòng vốn đầu tư mới. Điều này có thể thúc đẩy sự phát triển của các ngành công nghiệp trong nước. Tuy nhiên, để tận dụng cơ hội này, Việt Nam cần cải thiện cơ sở hạ tầng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tạo môi trường kinh doanh thuận lợi hơn.
Sự suy giảm của nền kinh tế Trung Quốc có thể làm giảm nhu cầu nhập khẩu từ Việt Nam, ảnh hưởng đến xuất khẩu của các sản phẩm như nông sản, thủy sản, và hàng dệt may. Mặt khác, nếu Trung Quốc giảm sản lượng xuất khẩu, Việt Nam có thể tìm thấy cơ hội để mở rộng thị phần trên các thị trường quốc tế, đặc biệt là trong các lĩnh vực mà Việt Nam có thế mạnh cạnh tranh.
Các nước như Việt Nam, Thái Lan, Indonesia, và Ấn Độ đang thu hút sự chú ý của các doanh nghiệp quốc tế như những địa điểm thay thế cho Trung Quốc. Mặc dù đây là cơ hội, nhưng cũng đặt ra áp lực cạnh tranh lớn hơn cho Việt Nam trong việc cải thiện năng lực cạnh tranh quốc gia và thu hút đầu tư nước ngoài.
Sự biến động của kinh tế Trung Quốc có thể ảnh hưởng đến tâm lý của các nhà đầu tư và thị trường tài chính toàn cầu, trong đó có Việt Nam. Những biến động này có thể làm giảm dòng vốn đầu tư vào Việt Nam, ảnh hưởng đến tỷ giá hối đoái và tạo ra áp lực lên nền kinh tế.
Việc chuyển đổi từ kinh tế dựa vào xuất khẩu sang kinh tế dựa vào tiêu dùng nội địa của Trung Quốc có thể là một bài học quan trọng cho Việt Nam. Việt Nam cần thúc đẩy tăng trưởng tiêu dùng nội địa để giảm bớt sự phụ thuộc vào xuất khẩu, tạo nền tảng phát triển bền vững hơn cho nền kinh tế.
Nhìn chung, những khó khăn của kinh tế Trung Quốc mang đến cả thách thức lẫn cơ hội cho Việt Nam. Để tận dụng tối đa các cơ hội và giảm thiểu rủi ro, Việt Nam cần có những chiến lược kinh tế linh hoạt, nâng cao năng lực cạnh tranh và tăng cường hợp tác quốc tế.
Trần Tùng
