Khảo sát thực tế: Thiếu vốn, thiếu nhân lực đang bào mòn sức cạnh tranh của doanh nghiệp

Tại buổi làm việc, các doanh nghiệp đã thẳng thắn chia sẻ những thách thức đang phải đối mặt trong bối cảnh kinh tế còn nhiều biến động. Nhiều ý kiến tập trung vào các vấn đề như chi phí vốn cao, khả năng tiếp cận tín dụng còn hạn chế, sức mua thị trường suy giảm, nhiều chính sách, quy định mới về thuế, kế toán mà doanh nghiệp chưa hiểu, áp lực cạnh tranh ngày càng lớn cũng như bài toán nhân lực chất lượng cao đang là thách thức lớn nhất hiện nay.

TS. Lê Xuân Sang, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới cùng các đại diện thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tại buổi làm việc.

Phát biểu tại chương trình, TS. Lê Xuân Sang, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới, đánh giá cao những ý kiến đóng góp từ cộng đồng doanh nghiệp. Ông cho biết việc phối hợp với VINASME tổ chức khảo sát và thu thập ý kiến doanh nghiệp nhằm phản ánh đầy đủ thực trạng hoạt động sản xuất, kinh doanh, từ đó chuyển tải những kiến nghị xác đáng tới Chính phủ và các cơ quan chức năng.

Theo TS. Lê Xuân Sang, đây cũng là nhiệm vụ quan trọng được Chính phủ giao nhằm góp phần hoàn thiện hệ thống chính sách, nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng chống chịu cho khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, lực lượng chiếm tới 98% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam.

Đại diện Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới nhận định, trong những năm gần đây, doanh nghiệp Việt Nam liên tục chịu tác động từ nhiều yếu tố bất lợi. Sau đại dịch Covid-19, kinh tế thế giới đối mặt với nhiều biến động, lãi suất ngân hàng duy trì ở mức cao, thị trường tài chính thắt chặt, nhu cầu tiêu dùng tại nhiều nền kinh tế lớn suy giảm. Bên cạnh đó là những ảnh hưởng kéo dài từ các xung đột địa chính trị, chiến tranh thương mại và những bất ổn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trong nước, cộng đồng doanh nghiệp cũng phải đối mặt với nhiều áp lực về chi phí đầu vào, khả năng tiếp cận vốn, thị trường tiêu thụ và môi trường kinh doanh. Đặc biệt, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa là nhóm chịu tác động mạnh nhất do nguồn lực và năng lực chống chịu còn hạn chế.

Đóng góp ý kiến tại buổi làm việc, bà Trần Thị Lan, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Cung ứng Việt Hàn, cho rằng một trong những khó khăn lớn nhất hiện nay của các doanh nghiệp tại Việt Nam là vấn đề tuyển dụng và giữ chân nhân tài. Là đơn vị cung ứng nguồn nhân lực cho nhiều doanh nghiệp trong nước, doanh nghiệp FDI và các tổ chức quốc tế, bà nhận thấy nguồn nhân lực chất lượng cao hiện nay vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu ngày càng lớn của thị trường.

Bà Trần Thị Lan, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Cung ứng Việt Hàn giao lưu ,chia sẻ với TS. Lê Xuân Sang.

Theo bà Lan, khoảng cách giữa kiến thức đào tạo trong nhà trường với yêu cầu thực tiễn tại doanh nghiệp vẫn còn khá lớn. Nhiều lao động dù có trình độ chuyên môn nhưng còn thiếu kỹ năng thực hành, khả năng thích ứng với môi trường làm việc quốc tế và các yêu cầu mới của nền kinh tế số. Đặc biệt Việt Nam còn thiếu lực lượng lớn nhân sự phụ trách công nghệ thông tin, triển khai chuyển đổi số tại doanh nghiệp.

Từ thực tiễn đó, bà Trần Thị Lan đề xuất Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới tiếp tục đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp, phối hợp chặt chẽ với VINASME trong công tác nghiên cứu, tham mưu cơ chế chính sách và kết nối các mô hình thí điểm giữa cơ sở đào tạo – doanh nghiệp – thị trường lao động quốc tế. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Việt Nam, đáp ứng yêu cầu hội nhập và cạnh tranh trong giai đoạn mới.

TS. Lê Xuân Sang cũng nhấn mạnh rằng không phải mọi khó khăn đều xuất phát từ yếu tố bên ngoài. Một số thách thức bắt nguồn từ những hạn chế mang tính cơ cấu của nền kinh tế cũng như những điểm yếu nội tại của chính doanh nghiệp. Vì vậy, Viện mong muốn các doanh nghiệp làm rõ các nhóm nguyên nhân, bao gồm những tác động khách quan từ bối cảnh quốc tế và trong nước, các rào cản tồn tại kéo dài nhiều năm, những vướng mắc đã được tháo gỡ một phần nhưng vẫn còn ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh, cũng như các vấn đề mới có thể phát sinh trong thời gian tới.

Ông nhấn mạnh rằng trong bất kỳ giai đoạn phát triển nào, doanh nghiệp đều phải đối mặt với cạnh tranh và khó khăn. Điều quan trọng là nhận diện đúng nguyên nhân để có giải pháp phù hợp, đồng thời phát huy lợi thế về sự năng động, khả năng thích ứng và tinh thần đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp Việt Nam.

Bên cạnh những thách thức, đại diện Viện cũng cho rằng Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội mới từ quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng. Mạng lưới các hiệp định thương mại tự do (FTA) với nhiều đối tác lớn trên thế giới đang tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp mở rộng thị trường, đa dạng hóa đối tác và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Đại diện VINASME, TS. Tô Hoài Nam, Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam: Thực tế, doanh nghiệp còn rất nhiều khó khăn.

Đại diện VINASME, TS. Tô Hoài Nam, Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, khẳng định vai trò cầu nối của Hiệp hội trong việc tập hợp tiếng nói doanh nghiệp. Ông đề nghị các bên tiếp tục trao đổi thẳng thắn, tập trung vào các giải pháp thực chất và khả thi nhằm hình thành những kiến nghị có giá trị phục vụ công tác nghiên cứu, hoạch định chính sách và hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp phát triển bền vững trong thời gian tới. Đồng thời, TS. Tô Hoài Nam cũng thể hiện sự hỗ trợ hết sức với mạng lưới doanh nghiệp của Hiệp hội VINASME tới nhiệm vụ của Viện và cộng đồng doanh nghiệp.

Các đại biểu đại diện chụp ảnh lưu niệm tại Văn phòng trung ương hội VINASME.

Buổi làm việc được đánh giá là diễn đàn đối thoại thiết thực, góp phần đưa những khó khăn từ thực tiễn doanh nghiệp đến gần hơn với các cơ quan nghiên cứu và hoạch định chính sách. Những ý kiến được ghi nhận sẽ là cơ sở quan trọng để xây dựng các khuyến nghị chính sách sát thực tiễn, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong bối cảnh kinh tế nhiều biến động hiện nay.