HoREA kiến nghị không chấm dứt quyền sở hữu chung cư khi công trình hết niên hạn

Hiệp hội Bất động sản TP. Hồ Chí Minh (HoREA) vừa có văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ và các bộ, ngành liên quan, kiến nghị không bổ sung quy định chấm dứt quyền sở hữu căn hộ chung cư khi công trình hết thời hạn sử dụng hoặc thuộc diện phải phá dỡ theo dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) do Bộ Xây dựng xây dựng.

Trước đó, tại dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) đang được Bộ Tư pháp thẩm định, Bộ Xây dựng đề xuất quyền sở hữu căn hộ và các phần diện tích khác trong nhà chung cư sẽ chấm dứt khi công trình hết niên hạn sử dụng hoặc chưa hết niên hạn nhưng buộc phải phá dỡ do không còn bảo đảm an toàn.

HoREA kiến nghị không chấm dứt quyền sở hữu chung cư khi công trình hết niên hạn

Theo dự thảo, khi nhà chung cư hết thời hạn sử dụng hoặc xuống cấp nghiêm trọng, UBND cấp tỉnh sẽ tổ chức kiểm định chất lượng công trình để quyết định việc gia hạn thời hạn sử dụng hoặc yêu cầu phá dỡ. Trường hợp công trình không đủ điều kiện tiếp tục khai thác, chủ sở hữu sẽ thực hiện các quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư hoặc tham gia dự án xây dựng lại nhà chung cư.

Đối với những khu đất không còn được quy hoạch để xây dựng lại chung cư, chủ sở hữu căn hộ sẽ được bồi thường quyền sử dụng đất theo quy định hiện hành. Nếu cư dân không tham gia góp vốn tái thiết, Nhà nước sẽ lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án mới và người dân được bồi thường theo giá trị quyền sử dụng đất tương ứng với phần sở hữu chung.

Để bảo đảm quyền lợi của người dân, dự thảo cũng đề xuất ưu tiên bố trí tái định cư tại chỗ nếu khu đất tiếp tục được quy hoạch xây dựng chung cư. Trường hợp không còn phù hợp quy hoạch, người dân sẽ được bồi thường bằng tiền hoặc bố trí tái định cư tại địa điểm khác trong cùng địa bàn hoặc khu vực lân cận.

HoREA lo ngại tác động đến tâm lý thị trường

Góp ý đối với dự thảo, HoREA cho rằng việc quy định chấm dứt quyền sở hữu căn hộ khi công trình hết niên hạn sử dụng có thể tạo tâm lý lo ngại đối với người dân và ảnh hưởng đến sự ổn định của thị trường bất động sản.

Theo ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch HoREA, việc bổ sung quy định mới sẽ góp phần thay đổi nhận thức về căn hộ chung cư là loại tài sản có thời hạn sử dụng gắn với tuổi thọ công trình. Tuy nhiên, nếu áp dụng đại trà, quy định này có thể chưa bảo đảm tính thống nhất với các quy định hiện hành của pháp luật về nhà ở và đất đai.

Trên cơ sở đó, Hiệp hội kiến nghị tiếp tục duy trì quy định quyền sở hữu nhà chung cư không xác định thời hạn, gắn với quyền sử dụng đất ở ổn định, lâu dài như tinh thần của Luật Nhà ở năm 2023 và Luật Đất đai năm 2024.

Bên cạnh đó, HoREA đề xuất vẫn duy trì cơ chế sở hữu nhà ở có thời hạn, nhưng chỉ áp dụng trong trường hợp các bên có thỏa thuận trong hợp đồng mua bán hoặc đối với nhà ở được xây dựng trên đất có thời hạn sử dụng theo quy định, thay vì áp dụng chung cho toàn bộ loại hình căn hộ.

Theo Hiệp hội, việc hoàn thiện quy định pháp luật cần bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu cải tạo, xây dựng lại các chung cư xuống cấp với quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, đồng thời duy trì sự ổn định, minh bạch của thị trường bất động sản trong dài hạn.