Hoàn thuế trước, kiểm tra sau và lệnh "cởi trói" cho hai ngành xuất khẩu 100 tỷ USD

Ngày 29/5/2026, Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đã chủ trì buổi làm việc với Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS) và Hiệp hội Da - Giày - Túi xách Việt Nam (LEFASO). Đây là hai ngành có bề dày truyền thống và đang gánh vác tỉ trọng lớn trong kim ngạch xuất nhập khẩu quốc gia.

Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc chủ trì cuộc họp với 2 Hiệp hội.

Kết luận cuộc họp, Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc ghi nhận hai ngành đang tạo việc làm cho hơn 3 triệu lao động và đóng góp kim ngạch khổng lồ. Nhằm giải quyết các nút thắt pháp lý, Phó thủ tướng yêu cầu các Bộ, ngành phải xây dựng cơ chế thông thoáng, tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp nhưng vẫn đảm bảo chặt chẽ trong quản lý nhà nước, đặc biệt là phòng chống gian lận thương mại và kiểm soát xuất xứ hàng hóa.

Thực hiện nghiêm túc cơ chế hoàn thuế trước, kiểm tra sau để bơm thanh khoản kịp thời cho doanh nghiệp, nhưng sẽ xử lý nghiêm các trường hợp cố tình vi phạm. Đồng thời, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng thanh tra, kiểm tra chồng chéo, trùng lặp gây phiền hà, lãng phí thời gian của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, Phó thủ tướng yêu cầu bảo đảm tổ chức công đoàn hoạt động dưới sự lãnh đạo của Đảng, gắn liền với việc chăm lo đời sống vật chất, giáo dục tư tưởng và bồi dưỡng lòng yêu nước cho lực lượng công nhân.

Xuất khẩu 17,8 tỷ USD trong 5 tháng và "vực thẳm" nhân sự

Báo cáo tại buổi làm việc, ông Vũ Đức Giang - Chủ tịch VITAS, công bố những con số chuyển động đáng chú ý của ngành:

Năm 2025: Ngành dệt may xuất khẩu đạt trên 46 tỷ USD vào 138 thị trường. Trong đó, quần áo các loại chiếm 38,7 tỷ USD; sợi các loại đạt trên 4,8 USD; phần còn lại là phụ liệu may và vải địa kỹ thuật. Đáng chú ý, tỉ trọng khối doanh nghiệp thuần Việt đã vươn lên chiếm khoảng 41 - 42% tổng kim ngạch. Nhiều ông lớn nội địa đã đạt quy mô đáng kể, tiêu biểu như Tập đoàn Phong Phú (PPJ Group) xuất khẩu gần 19.000 tỷ đồng riêng trong năm 2025.

Với mục tiêu lấy người nộp thuế làm trung tâm để phục vụ, ngành Thuế đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin nhằm đơn giản hóa tối đa thủ tục hành chính

5 tháng đầu năm 2026: Toàn ngành đã tăng tốc xuất khẩu được 17,8 tỷ USD, hướng tới mục tiêu cán đích cả năm đạt 48 - 49 tỷ USD.

Dù có quy mô lớn, dệt may trong nước đang lép vế trước khối doanh nghiệp FDI về hệ thống chuỗi thị trường gắn với các nhãn hàng lớn từ Âu - Mỹ, công nghệ và năng lực quản trị. Ngành đang đối mặt với loạt thách thức "căng thẳng" bao gồm việc phụ thuộc nặng nề vào vải và phụ liệu nhập khẩu; chưa tối ưu hóa ưu đãi thuế từ các hiệp định FTA.

Đặc biệt, tình trạng lao động chuyển việc, nghỉ việc đang diễn ra rất gay gắt, đi kèm với việc các thị trường quốc tế liên tục bổ sung rào cản khắt khe về tiêu chuẩn xanh và chính sách lao động.

Do đó, VITAS kiến nghị Nhà nước cần có chính sách thu hút đầu tư FDI có chọn lọc (ưu tiên công nghệ cao, đạt chuẩn môi trường) vào khâu dệt, nhuộm hoàn tất để xây dựng chuỗi cung ứng nội địa; sửa đổi bất cập thuế VAT và hỗ trợ xuất khẩu thương hiệu qua thương mại điện tử.

Da giày Việt Nam đứng thứ hai thế giới và đề xuất lập Trung tâm Quốc gia

Ở cánh sóng còn lại, ông Nguyễn Đức Thuấn - Chủ tịch LEFASO, cho biết Việt Nam hiện vững vàng ở vị trí thứ hai thế giới về kim ngạch xuất khẩu da giày và thứ ba về sản lượng sản xuất.

Toàn ngành công nghiệp thời trang và da giày đang quy tụ 10.000 doanh nghiệp sản xuất thành phẩm và hơn 22.000 doanh nghiệp công nghiệp phụ trợ. Tỉ lệ nội địa hóa toàn ngành đã đạt khoảng 55%. Đáng chú ý, thu nhập bình quân của người lao động trong ngành đã cải thiện rõ rệt, đạt từ 12 – 13 triệu đồng/người/tháng.

Để giải quyết triệt để bài toán tự chủ, ông Nguyễn Đức Thuấn đã đưa ra đề xuất mang tính chiến lược: Thành lập trung tâm nguyên phụ liệu quốc gia. Trung tâm này sẽ đóng vai trò vừa là cái nôi đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học công nghệ, cải tiến mẫu mã gắn với xu hướng thời trang, vừa là chìa khóa tháo gỡ nút thắt phụ thuộc nguồn cung nguyên liệu ngoại nhập.

Chiến lược tăng trưởng hai con số và cam kết từ Chính phủ

Để hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số và nâng cao sức cạnh tranh trong kỷ nguyên mới, Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc yêu cầu hai hiệp hội và các doanh nghiệp thành viên tập trung vào các mũi nhọn:

Thị trường: Tận dụng tối đa ưu đãi từ các FTA thế hệ mới để thâm nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, đồng thời phải quay lại chiếm lĩnh thị trường nội địa với hơn 100 triệu dân để kích cầu tiêu dùng.

Công nghệ và Xanh hóa: Đẩy mạnh chuyển đổi số, kinh doanh qua thương mại điện tử và bắt buộc phải đáp ứng các tiêu chuẩn ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị). Khuyến khích nghiên cứu, phát triển các dòng sản phẩm tái chế từ phụ liệu dệt may và quần áo cũ.

Nhân lực: Tập trung đào tạo đội ngũ công nhân kỹ thuật lành nghề để thích ứng với công nghệ sản xuất hiện đại.

"Nhà nước sẽ hỗ trợ các chính sách cần thiết, từ đất đai đến tài chính cho các doanh nghiệp dệt may, da giày phát triển công nghệ, đặc biệt theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia", Phó thủ tướng Thường trực khẳng định.