Hoàn thiện thể chế, chính sách nâng cao hiệu quả trợ giúp pháp lý trong kỷ nguyên mới

Nhằm cung cấp thêm cơ sở khoa học, thực tiễn cho quá trình nghiên cứu, xây dựng Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017, ngày 17/10/2025, tại Hà Nội, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật phối hợp với Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý (Bộ Tư pháp) tổ chức Tọa đàm khoa học với chủ đề “Hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả trợ giúp pháp lý trong kỷ nguyên mới”.

Diễn đàn thẳng thắn, đa chiều về công tác trợ giúp pháp lý

Đây là diễn đàn khoa học quy tụ các nhà nghiên cứu, nhà hoạch định chính sách, chuyên gia pháp lý, đại diện cơ quan quản lý và những người trực tiếp thực hiện công tác trợ giúp pháp lý để trao đổi, nhận diện và đánh giá toàn diện các vấn đề đặt ra trong quá trình thực thi Luật Trợ giúp pháp lý. Nhiều ý kiến tại tọa đàm tập trung làm rõ yêu cầu đổi mới thể chế, hoàn thiện cơ chế phối hợp và ứng dụng công nghệ số trong hoạt động trợ giúp pháp lý, hướng tới mục tiêu bảo đảm công bằng, bình đẳng và quyền tiếp cận công lý cho mọi người dân.

Phát biểu khai mạc, ông Trương Thế Côn, Tổng Biên tập Tạp chí Dân chủ và Pháp luật nhấn mạnh: Trợ giúp pháp lý là chính sách nhân văn sâu sắc của Đảng và Nhà nước, góp phần bảo vệ quyền con người, quyền công dân, giúp người nghèo và người yếu thế tiếp cận công lý. Sau khi Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 được ban hành, lĩnh vực này đã có bước phát triển mạnh cả về quy mô, chất lượng và hiệu quả. Tuy nhiên, thực tiễn vẫn còn những khó khăn, thách thức như: một số quy định pháp luật chưa theo kịp yêu cầu đổi mới, nguồn lực còn hạn chế, công tác phối hợp chưa đồng bộ, và đặc biệt là việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong hoạt động trợ giúp pháp lý chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Nhiều chuyển biến tích cực, song vẫn cần hoàn thiện

Bà Vũ Thị Hường, Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý

Theo bà Vũ Thị Hường, Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý (Bộ Tư pháp), trong gần 8 năm qua, đã có 22 văn bản quy phạm pháp luật về trợ giúp pháp lý được ban hành, gồm 1 Luật, 1 Nghị định, 15 Thông tư và 5 Thông tư liên tịch. Hệ thống pháp lý ngày càng hoàn thiện, tạo nền tảng vững chắc cho hoạt động trợ giúp pháp lý phát triển theo hướng chuyên nghiệp, kịp thời và chất lượng.

Hiện cả nước có 53 Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước và 83 Chi nhánh trực thuộc, với hơn 700 trợ giúp viên pháp lý, khoảng 700 luật sư và hơn 400 cộng tác viên tham gia. Trong giai đoạn 2018–2024, toàn quốc đã thực hiện hơn 234.000 vụ việc trợ giúp pháp lý, trong đó gần 140.000 vụ việc tham gia tố tụng. Đáng chú ý, tỷ lệ vụ việc thành công đạt trên 31%, thể hiện rõ hiệu quả của đội ngũ trợ giúp viên pháp lý và luật sư tham gia.

Phó Cục trưởng Vũ Thị Hường khẳng định: “Trong bối cảnh cải cách tư pháp, chuyển đổi số quốc gia và đổi mới mô hình chính quyền địa phương, việc rà soát, đánh giá để sửa đổi Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 là yêu cầu tất yếu, nhằm nâng cao chất lượng phục vụ và đảm bảo tính thích ứng trong kỷ nguyên mới.”

Đề xuất huy động nguồn lực, thúc đẩy chuyển đổi số trong trợ giúp pháp lý

Tọa đàm khoa học với chủ đề “Hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả trợ giúp pháp lý trong kỷ nguyên mới”.

Tại tọa đàm, ông Đào Ngọc Chuyền, Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam, cho biết hiện cả nước có khoảng 21.000 luật sư, là nguồn lực quan trọng cần được huy động mạnh mẽ hơn vào hoạt động trợ giúp pháp lý. Ông đề xuất cần hoàn thiện đồng bộ các quy định pháp luật giữa Luật Trợ giúp pháp lý và Luật Luật sư, mở rộng đối tượng và phạm vi trợ giúp pháp lý, nâng cao trách nhiệm của người thực hiện công tác này, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số để tăng hiệu quả và tính minh bạch.

Nhiều đại biểu thống nhất rằng Trợ giúp viên pháp lý và luật sư đang thực hiện những nhiệm vụ tương đồng – cùng cung cấp dịch vụ pháp lý nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, nhất là nhóm yếu thế. Vì vậy, cần có cơ chế sử dụng hiệu quả đội ngũ này, kết hợp giữa hoàn thiện thể chế và đổi mới phương thức hoạt động.

Các ý kiến cũng nhấn mạnh yêu cầu: cải cách thủ tục hành chính, mở rộng diện người được trợ giúp pháp lý, tăng cường dịch vụ công trực tuyến, kiện toàn tổ chức bộ máy và có chính sách đãi ngộ, khen thưởng, bảo vệ người làm công tác trợ giúp pháp lý. Cùng với đó là đảm bảo cơ sở vật chất, kinh phí hoạt động và ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin trong toàn bộ quy trình trợ giúp pháp lý.

Phó Cục trưởng Vũ Thị Hường ghi nhận và đánh giá cao các ý kiến đóng góp của đại biểu, đồng thời khẳng định Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý sẽ tiếp thu, nghiên cứu để tham mưu hoàn thiện chính sách, sửa đổi Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 theo hướng đồng bộ, khả thi và phù hợp với yêu cầu đổi mới trong giai đoạn tới.