Hải quan đẩy mạnh quản lý rủi ro: 70% tờ khai được phân luồng xanh sau nửa năm triển khai Đề án

Theo Cục Hải quan, tỷ lệ tờ khai được phân luồng xanh hiện duy trì quanh mức 70%, trong khi tỷ lệ luồng vàng và luồng đỏ giảm xuống còn khoảng 30%, qua đó góp phần rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí cho doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro.

Đề án được Cục Hải quan ban hành tại Quyết định số 779/QĐ-CHQ ngày 25/6/2025 và chính thức triển khai trên toàn ngành từ tháng 7/2025, trong bối cảnh ngành Hải quan đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền giai đoạn 2025–2026. Mục tiêu xuyên suốt của Đề án là xây dựng nền hải quan hiện đại, thông minh, lấy doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, đồng thời bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước trong điều kiện hội nhập sâu rộng.

Hải quan đẩy mạnh quản lý rủi ro: 70% tờ khai được phân luồng xanh sau nửa năm triển khai Đề án

Theo đánh giá của Ban Quản lý rủi ro (Cục Hải quan), sau nửa năm triển khai, tỷ lệ tờ khai luồng xanh đã tăng khoảng 5 điểm phần trăm so với giai đoạn trước, từ mức 65,14% lên khoảng 70%. Tương ứng, tỷ lệ kiểm tra đối với các tờ khai luồng vàng và luồng đỏ giảm từ 35% xuống còn khoảng 30%.

Trước thời điểm triển khai Đề án, toàn ngành Hải quan đã xử lý hơn 7,77 triệu tờ khai. Trong đó, luồng xanh chiếm hơn 5 triệu tờ khai, tương đương 65,14%; luồng vàng chiếm 31,9% với hơn 2,48 triệu tờ khai; luồng đỏ ở mức 2,96%, tương ứng hơn 230 nghìn tờ khai. Việc giảm tỷ lệ kiểm tra trong giai đoạn hiện nay được xem là bước đi quan trọng nhằm tối ưu hóa nguồn lực quản lý, tập trung kiểm soát vào các doanh nghiệp và lô hàng có dấu hiệu rủi ro cao.

Theo Cục Hải quan, Đề án phù hợp với xu thế quản lý hải quan hiện đại khi đẩy mạnh áp dụng quản lý rủi ro, chuyển mạnh từ phương thức “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, đồng thời tăng cường phân cấp, phân quyền và ứng dụng công nghệ số trong toàn bộ quy trình nghiệp vụ. Cách tiếp cận này không chỉ tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu mà còn góp phần nâng cao tính chủ động và hiệu quả trong công tác kiểm soát.

Để hiện thực hóa mục tiêu giảm tỷ lệ kiểm tra nhưng vẫn bảo đảm hiệu lực quản lý nhà nước, ngành Hải quan đã và đang triển khai đồng bộ bốn nhóm giải pháp trọng tâm. Trước hết là hoàn thiện cơ chế, chính sách thông qua việc rà soát, sửa đổi các văn bản pháp luật và quy trình nghiệp vụ theo hướng tiệm cận thông lệ quốc tế, đồng thời kiến nghị các bộ, ngành quản lý chuyên ngành điều chỉnh những quy định còn bất cập trong quá trình thực thi.

Song song với đó, ngành Hải quan đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, hướng tới xây dựng Hải quan số, Hải quan thông minh. Việc tích hợp dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI) và số hóa chứng từ trong hồ sơ hải quan được kỳ vọng sẽ nâng cao năng lực phân tích, đánh giá rủi ro và phục vụ kiểm tra tự động chính xác hơn.

Một giải pháp quan trọng khác là nâng cao chất lượng quản lý rủi ro thông qua xây dựng cơ sở dữ liệu rủi ro toàn diện, cập nhật thường xuyên các tiêu chí đánh giá doanh nghiệp và hàng hóa. Đồng thời, ngành Hải quan tăng cường phân cấp việc áp dụng tiêu chí rủi ro tới các Chi cục Hải quan khu vực, qua đó phát huy tính chủ động trong kiểm soát rủi ro tại từng địa bàn.

Bên cạnh đó, phát triển nguồn nhân lực được xác định là yếu tố then chốt, với trọng tâm là đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ về quản lý rủi ro hiện đại, ứng dụng công nghệ và nghiệp vụ chuyên sâu, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi sang mô hình Hải quan số.

Theo Cục Hải quan, trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, việc tạo thuận lợi thương mại, rút ngắn thời gian thông quan và giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp là giải pháp then chốt nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Trên tinh thần đó, khi các nội dung của Đề án tiếp tục được triển khai đồng bộ và hoàn thiện, tỷ lệ kiểm tra hải quan được kỳ vọng sẽ còn giảm thêm, góp phần cải thiện môi trường kinh doanh và thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu phát triển bền vững.