Hải quan chấn chỉnh thủ tục với hóa chất xuất nhập khẩu, không phát sinh hồ sơ ngoài quy định

Hải quan chấn chỉnh thủ tục với hóa chất xuất nhập khẩu, không phát sinh hồ sơ ngoài quy định.

Cục Hải quan vừa ban hành Công văn số 18114/CHQ-GSQL gửi các Chi cục Hải quan khu vực về việc thực hiện thủ tục hải quan đối với hóa chất xuất khẩu, nhập khẩu nhằm thống nhất cách áp dụng quy định trong toàn ngành và tháo gỡ những vướng mắc phát sinh khi triển khai các quy định mới về quản lý hóa chất.

Theo chỉ đạo, cơ quan hải quan thực hiện thủ tục trên cơ sở nội dung khai báo của người khai hải quan và hồ sơ theo quy định tại khoản 1 Điều 21 Luật Hải quan, Luật Hóa chất cùng các văn bản hướng dẫn thi hành. Các đơn vị không được yêu cầu doanh nghiệp nộp hoặc xuất trình thêm tài liệu kỹ thuật, chứng từ hay thông tin ngoài thành phần hồ sơ đã được pháp luật quy định.

Người khai hải quan tiếp tục thực hiện cơ chế tự khai, tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của các nội dung đã khai báo theo quy định của Luật Hải quan.

Động thái này được đưa ra sau khi Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ - ASEAN cùng một số hiệp hội hóa chất quốc tế phản ánh việc một số đơn vị yêu cầu doanh nghiệp nhập khẩu phải khai báo 100% thành phần hóa chất, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ lộ bí mật kinh doanh và ảnh hưởng đến quyền sở hữu trí tuệ của nhà sản xuất.

Tuy nhiên, Cục Hải quan cũng nhấn mạnh việc tạo thuận lợi thương mại phải đi đôi với tăng cường quản lý rủi ro. Đối với các trường hợp có căn cứ xác định hàng hóa thuộc danh mục hóa chất phải khai báo, hóa chất sản xuất, kinh doanh có điều kiện, hóa chất cần kiểm soát đặc biệt hoặc hóa chất cấm xuất khẩu, nhập khẩu nhưng doanh nghiệp khai báo chưa phù hợp, cơ quan hải quan được quyền yêu cầu bổ sung thông tin, tài liệu kỹ thuật và các chứng từ liên quan theo đúng quy định của pháp luật.

Việc yêu cầu bổ sung hồ sơ chỉ được thực hiện khi có cơ sở như thông tin về vi phạm trong quá trình xuất khẩu, nhập khẩu hoặc sử dụng hóa chất; cảnh báo từ cơ quan chức năng; hoặc dấu hiệu vi phạm của doanh nghiệp. Trường hợp người khai hải quan không cung cấp hồ sơ theo yêu cầu, cơ quan hải quan sẽ tiến hành phân tích, giám định để xác định bản chất hàng hóa.

Đối với các lô hàng có dấu hiệu rủi ro nhưng chưa đủ căn cứ để yêu cầu bổ sung hồ sơ, cơ quan hải quan sẽ chuyển thông tin tới các cơ quan quản lý chuyên ngành, gồm Cục Hóa chất (Bộ Công Thương) và Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (Bộ Công an), để phối hợp kiểm tra, giám sát và tăng cường công tác quản lý sau thông quan.

Văn bản của Cục Hải quan cũng làm rõ một số nội dung còn vướng mắc trong quá trình thực hiện Luật Hóa chất số 69/2025/QH15 và các văn bản hướng dẫn thi hành. Đối với những nội dung đã được hướng dẫn trước đây, các đơn vị tiếp tục thực hiện theo chỉ đạo của cơ quan quản lý chuyên ngành.

Đáng chú ý, Cục Hải quan tiếp tục hướng dẫn rõ thời điểm doanh nghiệp phải có Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất, kinh doanh hóa chất có điều kiện. Theo quy định hiện hành, giấy phép phải được cấp trước thời điểm đăng ký tờ khai hải quan và thông tin giấy phép phải được khai báo đầy đủ trên tờ khai.

Song song với đó, Cục Hải quan đang phối hợp với Cục Hóa chất triển khai kết nối, chia sẻ dữ liệu điện tử để cho phép tra cứu trực tiếp giấy phép trên Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan. Hệ thống dự kiến sẽ sớm được tích hợp trên Cổng thông tin một cửa quốc gia, góp phần rút ngắn thời gian thông quan, giảm thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý đối với hóa chất xuất nhập khẩu.