Trong nhiều năm qua, cải cách hành chính và chuyển đổi số đã góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền các cấp. Tuy nhiên, khi yêu cầu phát triển ngày càng cao, những chỉ số về tốc độ xử lý hồ sơ hay tăng trưởng kinh tế không còn đủ để phản ánh chất lượng quản trị. Điều người dân mong muốn là một chính quyền phục vụ tốt hơn, môi trường sống tốt hơn và những giá trị phát triển được cảm nhận rõ trong cuộc sống hằng ngày.
Từ thực tiễn đó, Hà Nội lựa chọn một hướng đi mới khi ban hành Nghị quyết về xây dựng và triển khai thí điểm mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa". Điểm đáng chú ý không nằm ở tên gọi, mà ở sự thay đổi trong tư duy quản trị: lấy con người làm trung tâm, lấy hạnh phúc và sự hài lòng của người dân làm mục tiêu cao nhất của mọi chính sách phát triển.
 |
| Không gian đô thị Hà Nội (Ảnh: Sưu tầm) |
Chính quyền cấp xã, phường là nơi tiếp xúc trực tiếp với người dân, đồng thời giải quyết phần lớn các vấn đề liên quan đến đời sống hằng ngày. Vì vậy, hiệu quả của bộ máy này có tác động trực tiếp đến niềm tin của người dân đối với chính quyền.
Theo Nghị quyết của Thành ủy Hà Nội, việc xây dựng mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" nhằm cụ thể hóa mục tiêu xây dựng Thủ đô "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc", đồng thời kiểm nghiệm mô hình quản trị cấp cơ sở theo hướng hiện đại, dân chủ, minh bạch và hiệu quả. Đáng chú ý, mô hình được triển khai trên nguyên tắc không phát sinh đầu mối trung gian, không tăng biên chế mà tập trung nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, cải cách hành chính và đổi mới phương thức quản trị.
Cách tiếp cận này cho thấy Hà Nội không hướng tới việc tạo thêm một mô hình hành chính mới, mà tập trung nâng cao chất lượng vận hành của bộ máy hiện có, qua đó đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển của Thủ đô trong bối cảnh mới.
Điểm mới nổi bật của mô hình là thay đổi cách đánh giá hiệu quả phát triển. Nếu trước đây, nhiều địa phương chủ yếu dựa vào các chỉ tiêu kinh tế thì nay Hà Nội xác định chất lượng sống, sự hài lòng, mức độ thụ hưởng và hạnh phúc của người dân là tiêu chí tổng hợp để đánh giá kết quả quản trị ở cấp cơ sở.
Điều này đồng nghĩa với việc phát triển không chỉ được nhìn nhận qua tốc độ tăng trưởng mà còn phải thể hiện ở môi trường sống xanh, sạch, an toàn; hệ thống dịch vụ công thuận tiện; văn hóa được gìn giữ; an sinh xã hội được bảo đảm và mọi người dân đều có cơ hội thụ hưởng thành quả phát triển một cách công bằng.
Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Hà Nội xác định chuyển đổi số là nền tảng quan trọng của mô hình. Hệ thống dữ liệu dùng chung, chính quyền số, dịch vụ công trực tuyến toàn trình cùng các công cụ tiếp nhận phản ánh của người dân sẽ góp phần nâng cao hiệu quả điều hành, tăng tính minh bạch và rút ngắn khoảng cách giữa chính quyền với người dân.
Theo lộ trình, Hà Nội sẽ triển khai thí điểm tại hai xã Phúc Thịnh và Thư Lâm. Đây là những địa bàn được lựa chọn để kiểm chứng tính khả thi của mô hình trước khi xem xét nhân rộng trên phạm vi toàn thành phố. Giai đoạn từ nay đến năm 2030 sẽ tập trung hoàn thiện cơ chế, tổ chức thực hiện, đánh giá kết quả và điều chỉnh những nội dung chưa phù hợp.
Bên cạnh hoàn thiện thể chế, Thành ủy Hà Nội cũng đặt trọng tâm vào phát triển nguồn nhân lực, đào tạo đội ngũ cán bộ cấp cơ sở theo hướng chuyên nghiệp, nâng cao năng lực quản trị, kỹ năng phục vụ người dân và khả năng ứng dụng công nghệ số. Đồng thời, thành phố ưu tiên nguồn lực cho hạ tầng số, giáo dục, y tế, môi trường và các lĩnh vực tác động trực tiếp đến chất lượng sống của người dân.
Một điểm đáng chú ý khác là quá trình triển khai sẽ gắn với việc tăng cường truyền thông, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân thông qua góp ý, phản biện và giám sát. Điều này không chỉ tạo sự đồng thuận xã hội mà còn giúp chính quyền kịp thời điều chỉnh những bất cập phát sinh trong quá trình thí điểm.
Có thể thấy, việc Hà Nội triển khai mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" không chỉ là một chương trình thí điểm của riêng Thủ đô mà còn là bước thử nghiệm đối với phương thức quản trị địa phương trong giai đoạn phát triển mới. Nếu những tiêu chí về chất lượng sống, sự hài lòng và hạnh phúc của người dân được hiện thực hóa bằng những kết quả cụ thể, mô hình này sẽ góp phần hoàn thiện nền hành chính phục vụ, đồng thời mang đến những kinh nghiệm thực tiễn có giá trị cho quá trình đổi mới quản trị cấp cơ sở ở nhiều địa phương trong cả nước.
