Gọi vốn cho startup và SME: Thách thức và cơ hội trong thời kỳ mới

Dưới tác động của công nghệ, biến đổi khí hậu và những biến động kinh tế hậu đại dịch, hệ sinh thái khởi nghiệp tại Việt Nam cũng đang đứng trước ngưỡng cửa của một kỷ nguyên mới. Không chỉ cần sự đổi mới trong tư duy lãnh đạo và mô hình kinh doanh, các startup và doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) còn phải chủ động trong việc nắm bắt dòng vốn, đặc biệt là vốn đầu tư mạo hiểm, yếu tố quyết định sống còn trong giai đoạn phát triển và mở rộng quy mô.

Xuất phát từ yêu cầu cấp thiết đó, Hội thảo “Gọi vốn cho Startup và SME: Cơ hội, Thách thức thời kỳ mới” nhằm kết nối các startup và doanh nghiệp SME với quỹ đầu tư và chuyên gia uy tín đã được tổ chức ngày 1/11 tại Hà Nội bởi Trung tâm Xúc tiến Đầu tư và Hỗ trợ Doanh nghiệp (Sở Tài chính Hà Nội), phối hợp cùng Campus K, Công ty CP SEACO, Trung tâm Hỗ trợ Khởi nghiệp Sáng tạo Quốc gia (NSSC) và Trung tâm Ươm tạo Công nghệ và Doanh nghiệp Khoa học – Công nghệ NTBIC.

Hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam trước bước ngoặt mới

Bà Nguyễn Thị Hương Lan – Trưởng phòng Tư vấn Doanh nghiệp, Trung tâm Xúc tiến Đầu tư và Hỗ trợ Doanh nghiệp Hà Nội (Sở Tài chính Hà Nội) phát biểu khai mạc

Phát biểu khai mạc, bà Nguyễn Thị Hương Lan – Trưởng phòng Tư vấn Doanh nghiệp, Trung tâm Xúc tiến Đầu tư và Hỗ trợ Doanh nghiệp Hà Nội (Sở Tài chính Hà Nội) cho biết trong nhiều năm trở lại đây, gọi vốn khởi nghiệp là chủ đề “nóng” được cộng đồng doanh nghiệp, các quỹ đầu tư, và cơ quan quản lý đặc biệt quan tâm. Hội thảo lần này hướng đến việc cung cấp cho doanh nghiệp những kiến thức thực tiễn, kỹ năng gọi vốn hiệu quả, cùng cơ hội giao lưu với các chuyên gia và nhà đầu tư giàu kinh nghiệm.

Trong phần chia sẻ, bà Lan công bố một thông tin đáng chú ý: UBND TP. Hà Nội vừa phê duyệt Đề án “Hỗ trợ doanh nghiệp giai đoạn 2026–2030” với nhiều chính sách mang tính đột phá. Theo đó, Hà Nội sẽ tập trung hỗ trợ các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp công nghệ và chuyển đổi số, đồng thời đặt mục tiêu đào tạo 5.000 CEO, trong đó các nữ doanh nhân sẽ được hỗ trợ toàn bộ chi phí tư vấn và đào tạo. Đây là một tín hiệu tích cực, thể hiện quyết tâm của chính quyền Thủ đô trong việc tạo dựng môi trường khởi nghiệp thuận lợi, cạnh tranh và bền vững.

Ngoài ra, Hà Nội cũng đang xây dựng mạng lưới 3.000 chuyên gia tư vấn dành riêng cho cộng đồng doanh nghiệp tại địa phương, với kế hoạch đào tạo 600 chuyên gia/năm. Các doanh nghiệp sẽ tiếp cận được hệ thống tư vấn 1:1, tư vấn chuyên sâu theo nhóm chuyên gia, và đặc biệt là các gói hỗ trợ chuyển đổi số sẽ mở rộng từ năm 2026 để bao gồm cả phần mềm và hạ tầng kỹ thuật.

Công nghệ xanh và khát vọng IPO quốc tế

Một trong những điểm nhấn nổi bật tại hội thảo là bài trình bày của bà Kiều Thị Thành – Phó Chủ tịch Smarttech Group, doanh nghiệp công nghệ có hơn 15 năm nghiên cứu và phát triển (R&D) tại Việt Nam. Bà Thanh giới thiệu mô hình hệ sinh thái năng lượng xanh toàn diện do Smarttech xây dựng, bao gồm các sản phẩm xe máy điện, pin công nghệ cao, và trạm sạc thông minh – góp phần thiết thực vào mục tiêu đạt phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) của Chính phủ vào năm 2050.

Theo bà Thanh, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang cạnh tranh khốc liệt, việc tích lũy tư bản thông qua đổi mới sáng tạo chính là chìa khóa để Việt Nam bứt phá và bắt kịp các quốc gia phát triển. Smarttech và nhiều doanh nghiệp khác mà bà tư vấn không chỉ định hướng thị trường nội địa mà còn nuôi khát vọng IPO quốc tế, đồng thời kêu gọi các nhà đầu tư chiến lược cùng đồng hành để đưa doanh nghiệp công nghệ Việt Nam vươn tầm khu vực và toàn cầu.

Tầm nhìn, con người và công nghệ lõi

Ông Nguyễn Quang Huy – Phó Chủ tịch Hiệp hội Khởi nghiệp Quốc gia, Chủ tịch ba quỹ đầu tư tại Việt Nam mang đến những góc nhìn thực tiễn và thẳng thắn về hoạt động đầu tư mạo hiểm. Theo ông, một startup muốn gọi vốn thành công cần phải vượt qua ba rào cản lớn: thiếu minh bạch tài chính, mô hình kinh doanh không rõ ràng, và đội ngũ sáng lập thiếu cam kết dài hạn. "Trong quá trình lựa chọn dự án đầu tư, yếu tố con người chiếm tới hơn 60% quyết định, vượt trên cả sản phẩm hay thị trường. Các nhà đầu tư hiện nay không chỉ “rót vốn” vào dự án, mà còn đặt niềm tin vào tư duy và đạo đức kinh doanh của người sáng lập", ông Huy nhấn mạnh.

Ông Huy cũng chia sẻ những đề xuất chính sách nhằm “cởi trói” cho khu vực kinh tế tư nhân, trong đó có đề xuất cho phép doanh nghiệp giữ lại 20% thuế thu nhập để tái đầu tư vào R&D và đổi mới sáng tạo. Đây là bước tiến có ý nghĩa lớn nếu được triển khai, bởi nó sẽ trực tiếp thúc đẩy khả năng tự chủ công nghệ, vốn đang là bài toán then chốt trong chiến lược phát triển quốc gia.

Bên cạnh đó, ông Huy nhấn mạnh vai trò của các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn như AI, bán dẫn, Blockchain, Fintech, EdTech – những lĩnh vực được xem là “đường băng” để các startup Việt có thể cất cánh ra thế giới. Ông cũng dành thời gian phân tích hành trình toàn cầu hóa của doanh nghiệp khởi nghiệp, ông dẫn chứng hình tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh như một bài học về tầm nhìn quốc tế và sự chủ động tiếp cận thị trường thế giới.

Chuyển đổi kép và xu hướng phát triển bền vững

Ở góc độ nền tảng đổi mới sáng tạo mở, bà Nguyễn Quỳnh Anh – đại diện cho Nền tảng Kết nối thông tin và đổi mới sáng tạo mở BambuUP – trình bày bức tranh tổng quan về sự chuyển đổi kép (chuyển đổi số và chuyển đổi xanh) trong khu vực doanh nghiệp SME tại Việt Nam. Theo bà Quỳnh Anh, thế giới hiện đang chuyển từ trạng thái VUCA (Biến động – Không chắc chắn – Phức tạp – Mơ hồ) sang BANI (Mong manh – Lo âu – Phi tuyến tính – Khó hiểu), đòi hỏi doanh nghiệp phải có năng lực thích nghi và định hướng rõ ràng hơn bao giờ hết.

Bà Quỳnh Anh chỉ ra rằng, các SME tại Việt Nam hiện đang đối mặt với nhiều rào cản như thiếu vốn, thiếu nhân lực số, và hệ sinh thái dữ liệu chưa kết nối hiệu quả. Tuy nhiên, chính trong những thách thức đó lại xuất hiện cơ hội nếu doanh nghiệp tận dụng tốt các công nghệ đột phá như Green AI, điện toán đám mây (Cloud), và Blockchain. Quan trọng hơn, các chính sách quốc gia như EU Green Deal (Thỏa thuận Xanh Châu Âu) đang đặt ra các tiêu chuẩn nghiêm ngặt, và doanh nghiệp Việt cần nhanh chóng điều chỉnh để không bị tụt lại phía sau.

Tái định nghĩa “vốn” và cam kết phát triển hệ sinh thái

Phần tọa đàm trong hội thảo là nơi diễn ra các cuộc thảo luận sâu sắc giữa các chuyên gia, cố vấn đầu tư và đại diện quỹ. Một điểm đồng thuận được các diễn giả nhấn mạnh là: “Vốn” không còn chỉ đơn thuần là tiền bạc, mà bao gồm cả tri thức, con người, uy tín, và mạng lưới quan hệ. Nhà đầu tư ngày nay đặt niềm tin vào năng lực lãnh đạo, tinh thần trách nhiệm và độ minh bạch của doanh nghiệp – những yếu tố mang tính quyết định trong việc gọi vốn thành công.

Các chuyên gia tham gia ý kiến tại tọa đàm

Bên cạnh đó, hội thảo cũng ghi nhận những chia sẻ thiết thực về tiêu chí thu hút đầu tư mạo hiểm như: mô hình kinh doanh giải quyết vấn đề xã hội cụ thể, khả năng sinh lời dài hạn, và năng lực mở rộng thị trường. Các chuyên gia đồng thời cảnh báo startup cần tránh “ảo tưởng thành công” sau khi gọi vốn, thay vào đó phải học cách quản trị hiệu quả, tối ưu chi phí và giữ vững tầm nhìn ban đầu.

Đặc biệt, đại diện đơn vị tổ chức và các chuyên gia cũng đã giới thiệu mô hình “Campus K” – nền tảng tích hợp giữa đào tạo, tư vấn và kết nối đầu tư – sẽ được triển khai nhằm hỗ trợ hệ sinh thái startup tại Việt Nam trong những năm tới. Đây là một mô hình tiên phong trong việc xây dựng mạng lưới khép kín giữa đào tạo nhân lực, tư vấn chiến lược, và tạo cầu nối đến các quỹ đầu tư trong nước và quốc tế.