 |
| Nếu kịch bản xấu nhất xảy ra, và eo biển Hormuz bị đóng cửa trong một tháng hoặc hơn, thì giá dầu Brent có thể tăng vọt lên 350 USD/thùng. (Ảnh: Getty Images). |
Xung đột leo thang ở Trung Đông đã khiến tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng nhất thế giới trở lại tâm điểm của chú ý trên toàn cầu. Theo đó, eo biển Hormuz từ lâu đã được công nhận rộng rãi là một điểm trung chuyển dầu mỏ trọng yếu. Nằm giữa Iran và Oman, tuyến đường thủy này là một kênh hẹp nhưng vô cùng chiến lược, kết nối các nhà sản xuất dầu thô ở Trung Đông với các thị trường trọng điểm trên khắp thế giới.
Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ (EIA), năm 2022, lưu lượng dầu qua eo biển Hormuz trung bình đạt 21 triệu thùng mỗi ngày, tương đương khoảng 21% thương mại dầu thô toàn cầu. Do đó, sự gián đoạn trong việc vận chuyển dầu qua eo biển này, dù chỉ là tạm thời, có thể đẩy giá năng lượng toàn cầu lên cao, tăng chi phí vận chuyển và gây ra sự chậm trễ nghiêm trọng trong nguồn cung.
Đối với nhiều chuyên gia phân tích năng lượng, một sự kiện như phong tỏa hoặc gián đoạn lớn trong lưu thông qua eo biển Hormuz được coi là kịch bản tồi tệ nhất, dẫn đến khả năng có thể đẩy giá dầu lên trên 100 USD/thùng.
Ông Alan Gelder, chuyên gia phân tích năng lượng tại Wood Mackenzie, cho biết: “Trường hợp xấu nhất có thể xảy ra là nếu Israel tấn công Iran, và Iran có hành động làm chậm hoặc thậm chí cố gắng phong tỏa eo biển Hormuz có thể gây ra tác động nghiêm trọng. Bởi vì khoảng 20% xuất khẩu dầu thô toàn cầu đều đi qua đây, từ các nước như Ả Rập Xê Út, Kuwait và Iraq, cùng với UAE ở một mức độ nào đó, những quốc gia đang nắm giữ năng lực dự trữ dầu toàn cầu”.
“Vì vậy, chúng tôi tin rằng thị trường chưa định giá tới trường hợp xấu nhất, mà chỉ tính đến tác động tiềm năng đối với cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran”, ông bổ sung.
Theo đó, sau cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo vào tuần trước của Iran, Israel đã đưa ra lời thề về việc trả đũa lại nước này. Điều này đã làm dấy lên suy đoán rằng, Tel Aviv có thể sắp phát động một cuộc tấn công lớn vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Tehran.
Iran, nước đã tuyên bố sẽ đáp trả mạnh mẽ nếu có bất kỳ hành động nào tiếp theo từ Israel, là một quốc gia quan trọng trong thị trường dầu mỏ toàn cầu.
Giá dầu có thể tăng cao đến đâu?
Các chuyên gia năng lượng đang đặt câu hỏi liệu thị trường dầu mỏ có đang quá tự mãn trước các rủi ro từ việc xung đột ở Trung Đông leo thang hay không. Ông Saul Kavonic, chuyên gia phân tích cấp cao tại MST Financial, cho biết, việc gián đoạn nguồn cung qua eo biển Hormuz có thể đẩy giá dầu lên cao đáng kể.
“Nếu chúng ta chứng kiến một cuộc tấn công vào sản xuất dầu của Iran, khoảng 3% nguồn cung toàn cầu có thể bị cắt giảm, và ngay cả khi chỉ xét tới các biện pháp trừng phạt khắt khe hơn, nguồn cung cũng có thể bị giảm tới 3%. Điều đó có thể khiến giá dầu tiến tới hoặc vượt mức 100 USD/ thùng”, ông Kavonic nói với CNBC.
“Nếu lưu thông qua eo biển Hormuz bị ảnh hưởng, chúng ta đang nói đến tác động lên giá dầu lớn gấp ba lần so với các cú sốc giá dầu của thập niên 1970, sau Cách mạng Iran và lệnh cấm vận dầu mỏ của các nước Ả Rập, và khi đó chúng ta có thể chứng kiến giá dầu vượt 150 USD/thùng”, ông nói thêm.
 |
| Giá dầu sẽ thế nào nếu có gián đoạn nguồn cung ở eo biển Hormuz? |
Giá dầu đã giảm xuống vào hôm thứ Ba (8/10), một pha điều chỉnh nhẹ sau khi ghi nhận mức tăng mạnh nhất theo tuần kể từ đầu năm 2023 vào tuần trước. Hợp đồng tương lai dầu Brent chuẩn quốc tế giao tháng 12 đã giảm 2,1%, xuống còn 79,19 USD mỗi thùng, trong khi hợp đồng tương lai dầu thô Tây Texas (WTI) của Mỹ giảm 2,2%, xuống còn 75,42 USD mỗi thùng.
Ông Bjarne Schieldrop, Trưởng chuyên gia phân tích hàng hóa tại Ngân hàng Thụy Điển SEB, cho biết, quy tắc chung trong các thị trường hàng hóa là nếu nguồn cung bị hạn chế nghiêm trọng, giá sẽ thường tăng vọt gấp 5 đến 10 lần mức bình thường.
“Vì vậy, nếu kịch bản xấu nhất xảy ra, và eo biển Hormuz bị đóng cửa trong một tháng hoặc hơn, thì dầu Brent có thể tăng vọt lên 350 USD/thùng, nền kinh tế thế giới sẽ suy thoái và sau một thời gian, giá dầu sẽ giảm xuống dưới 200 USD/thùng”, ông Schieldrop viết trong một báo cáo nghiên cứu vào hôm thứ Sáu.
“Tuy nhiên, dựa trên mức giá dầu hiện tại, thị trường dường như không đánh giá cao khả năng xảy ra một kịch bản như vậy”, ông bổ sung.
Tác động không chỉ riêng tới thị trường dầu
Ông Warren Patterson, Trưởng bộ phận chiến lược hàng hóa tại Ngân hàng Hà Lan ING, cho biết, bất kỳ sự gián đoạn nào trong việc vận chuyển qua eo biển Hormuz sẽ có tác động sâu rộng đến thị trường năng lượng toàn cầu.
“Mối lo ngại chính, mặc dù vẫn là cực đoan, là những gián đoạn này có thể lan sang eo biển Hormuz, ảnh hưởng đến dòng chảy dầu mỏ từ Vịnh Ba Tư”, ông Patterson nói trong một báo cáo nghiên cứu.
“Một sự gián đoạn nghiêm trọng đối với các dòng chảy này sẽ đủ để đẩy giá dầu lên mức kỷ lục mới, vượt qua mức kỷ lục gần 150 USD/thùng vào năm 2008”, ông nói thêm. Đồng thời, ông Patterson cũng nhấn mạnh rằng bất kỳ diễn biến nào liên quan đến eo biển Hormuz sẽ không chỉ giới hạn ở thị trường dầu mỏ.
“Nó cũng có thể dẫn đến gián đoạn dòng chảy khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Qatar, chiếm hơn 20% khối lượng thương mại LNG toàn cầu”, ông tiếp tục.
“Điều này sẽ gây sốc cho các thị trường khí đốt toàn cầu, đặc biệt là khi chúng ta bước vào mùa đông ở Bắc bán cầu, thời điểm nhu cầu khí đốt tăng mạnh để sưởi ấm. Mặc dù chúng ta đang chứng kiến sự gia tăng công suất xuất khẩu LNG mới, nhưng điều này vẫn còn xa mới có thể bù đắp được cho khối lượng xuất khẩu của Qatar”.
