FPT bước vào bài toán nhân sự mới khi AI thay đổi ngành phần mềm

FPT bước vào bài toán nhân sự mới khi AI thay đổi ngành phần mềm

Lần đầu giảm nhân sự sau nhiều năm tăng nóng

Sau nhiều năm mở rộng quy mô nhân sự với tốc độ cao, Tập đoàn FPT ghi nhận sự sụt giảm lao động lần đầu tiên trong năm 2025, trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng thay đổi sâu sắc cách thức sản xuất phần mềm.

Số liệu thống kê cho thấy đường cong tăng trưởng nhân sự của FPT đã “gãy nhịp” sau giai đoạn mở rộng liên tục. Nếu năm 2022 tập đoàn có 42.408 nhân viên, tăng lên 48.162 vào năm 2023 và đạt đỉnh 54.646 người năm 2024, thì đến cuối năm 2025 con số này giảm về 54.110. Như vậy, chỉ trong một năm, quy mô nhân sự đã giảm hơn 500 người – trái ngược với xu hướng tăng thêm hàng nghìn lao động mỗi năm trước đó.

Diễn biến này xuất hiện đồng thời với lo ngại từ giới đầu tư về khả năng AI tạo sinh có thể thay thế nhiều kỹ năng lập trình cơ bản – vốn là nền tảng của mô hình kinh doanh thâm dụng nhân sự của các công ty phần mềm.

Trong những phiên giao dịch đầu năm 2026, cổ phiếu FPT chịu áp lực bán ròng mạnh từ nhà đầu tư nước ngoài. Riêng các ngày giao dịch đầu tiên sau Tết (từ 23/2), giá trị bán ròng của khối ngoại tại mã này lên tới khoảng 4.270 tỷ đồng, phản ánh sự thận trọng trước những thay đổi trong ngành công nghệ.

Theo nghiên cứu của Citrini Research, ngành phần mềm toàn cầu đang đối mặt với áp lực giá và cạnh tranh gia tăng khi AI có khả năng tự động viết mã, giảm đáng kể nhu cầu về lao động lập trình ở cấp độ cơ bản.

Một ví dụ điển hình là việc startup AI Anthropic công bố công cụ Claude Code có thể hỗ trợ hiện đại hóa ngôn ngữ COBOL – vốn là “thành trì” của các hệ thống máy tính IBM. Thông tin này từng khiến cổ phiếu IBM lao dốc do lo ngại nguồn doanh thu truyền thống có thể bị thay thế.

Các chuyên gia cho rằng trong kịch bản AI có thể viết toàn bộ mã nguồn, những sản phẩm từng cần hàng nghìn kỹ sư phát triển trong nhiều tháng có thể được hoàn thiện chỉ trong vài giờ. Điều này buộc các doanh nghiệp phần mềm phải tái cấu trúc mô hình vận hành, từ thâm dụng lao động sang thâm dụng công nghệ.

Thực tế tại FPT cho thấy sự thay đổi đang diễn ra theo hướng nâng cao năng suất thay vì mở rộng số lượng nhân sự.

Giữa năm 2024, FPT Software – công ty thành viên của FPT – từng cán mốc 30.000 nhân sự toàn cầu. Tuy nhiên, tập đoàn đã chuyển trọng tâm sang ứng dụng AI nhằm nâng cao hiệu quả làm việc.

Theo ông Đỗ Cao Bảo, Ủy viên HĐQT FPT, hệ thống AI viết mã CodeVista do FPT Software phát triển đã giúp tăng năng suất lập trình khoảng 30%, đồng thời nâng năng suất tổng thể của dự án thêm 10%.

Một minh chứng được lãnh đạo FPT chia sẻ là việc “nhân bản” tựa game Flappy Bird chỉ trong vài phút trên laptop cá nhân thông qua kết hợp giữa ChatGPT và CodeVista. Điều này cho thấy phần lớn công việc lập trình cơ bản có thể được AI đảm nhận với tốc độ nhanh và chi phí thấp hơn.

Dù vậy, lãnh đạo FPT khẳng định AI không thay thế con người mà thay đổi cách con người làm việc. Từ đầu năm 2024 đến tháng 7/2024, FPT Software vẫn tuyển thêm hơn 2.000 nhân viên do nhu cầu từ khách hàng tiếp tục tăng. Tuy nhiên, số liệu cuối năm 2025 cho thấy tổng lao động toàn tập đoàn giảm nhẹ, phản ánh xu hướng sàng lọc và tối ưu hóa nhân sự khi công nghệ được áp dụng rộng rãi.

Bước sang năm 2026, ngành phần mềm được định nghĩa lại bởi mô hình “lập trình viên tăng cường” (augmented developer). Khi AI tạo sinh có thể tự động viết mã, xây dựng module và thực hiện kiểm thử, giá trị cốt lõi của kỹ sư phần mềm không còn nằm ở tốc độ gõ code hay ghi nhớ cú pháp.

Thay vào đó, nhân sự cần chuyển sang tư duy thiết kế hệ thống, kiến trúc phần mềm và khả năng kiểm định kết quả do AI tạo ra. Các công cụ AI vẫn tồn tại rủi ro như “ảo giác” (tạo mã sai nhưng có vẻ hợp lý) hoặc lỗ hổng bảo mật, do đó vai trò của con người chuyển từ người viết sang người kiểm soát và thiết kế.

Những lập trình viên chỉ thực hiện các công việc cơ bản mà không tận dụng công cụ AI có nguy cơ bị đào thải, trong khi nhóm kỹ sư có khả năng vận hành và kiểm soát AI sẽ trở thành lực lượng chủ chốt.

Giai đoạn chuyển đổi mô hình tăng trưởng

Việc giảm nhẹ nhân sự không đồng nghĩa FPT thu hẹp đầu tư. Ngược lại, dòng vốn đang chuyển mạnh từ lao động sang hạ tầng công nghệ.

Năm 2025, FPT đầu tư khoảng 200 triệu USD để xây dựng FPT AI Factory tại Nhật Bản và triển khai nhà máy AI tại Việt Nam, sử dụng các dòng chip H100 và H200 của Nvidia. Chi phí đầu tư lớn khiến biên lợi nhuận trước thuế hợp nhất năm 2025 đi ngang, dù doanh thu mảng CNTT nước ngoài tăng 14,6%. Đây cũng là năm đầu tiên kể từ 2020 tập đoàn không hoàn thành kế hoạch lợi nhuận, đạt khoảng 97% chỉ tiêu.

Tuy nhiên, các khoản đầu tư bắt đầu mang lại nguồn thu mới. Doanh thu từ dịch vụ AI và phân tích dữ liệu năm 2025 đạt khoảng 100 triệu USD, tăng 35%. FPT đã triển khai hơn 1.500 AI Agents, giúp tự động hóa khoảng 46% khối lượng công việc chăm sóc khách hàng. Theo lãnh đạo FPT Smart Cloud, mỗi 1 USD đầu tư vào AI tạo sinh có thể mang lại hiệu quả đầu tư gấp 3,7 lần.

Sự sụt giảm hơn 500 nhân sự của FPT trong năm 2025 diễn ra trong bối cảnh doanh thu vẫn tăng 11,6%, đạt 70.113 tỷ đồng. Điều này phản ánh quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng: giảm phụ thuộc lao động thủ công, tăng hàm lượng công nghệ và năng suất nhờ AI.

Trong giai đoạn mới, câu hỏi không còn là doanh nghiệp tuyển được bao nhiêu kỹ sư, mà là sở hữu bao nhiêu năng lực tính toán và dữ liệu để tối ưu chi phí và rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường. Các kỹ sư phần mềm vì vậy không biến mất, nhưng buộc phải tiến hóa thành những “kỹ sư tăng cường” – những người vận hành, kiểm soát và sáng tạo trên nền tảng các “nhà máy AI” mà FPT đang đầu tư mạnh mẽ.