 |
| EVFTA bước sang giai đoạn mới: 99% hàng Việt xuất khẩu sang EU được miễn thuế |
Theo số liệu của cơ quan hải quan Việt Nam và Cơ quan Thống kê Quốc gia (NSO), tổng kim ngạch thương mại giữa Việt Nam và EU từ năm 1995 đến hết tháng 6/2026 đã vượt 900 tỷ USD. Đáng chú ý, riêng giai đoạn 6 năm kể từ khi EVFTA có hiệu lực (tháng 8/2020 - tháng 6/2026), kim ngạch thương mại đạt 383,8 tỷ USD, chiếm tới 42,6% tổng giá trị giao thương được tạo dựng trong suốt hơn ba thập kỷ.
Theo ông Bruno Jaspaert, Chủ tịch EuroCham, EVFTA đã vượt ra ngoài khuôn khổ của một hiệp định thương mại thông thường để trở thành nền tảng củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp và tái định hình quan hệ kinh tế giữa Việt Nam với châu Âu.
Kết quả khảo sát Chỉ số Niềm tin Kinh doanh (BCI) quý II/2026 của EuroCham cho thấy 55% doanh nghiệp châu Âu coi Việt Nam là trung tâm hoạt động hoặc thị trường tăng trưởng chiến lược, trong khi 22% xem Việt Nam là mắt xích quan trọng trong mạng lưới sản xuất, kinh doanh khu vực. Điều này phản ánh vị thế ngày càng cao của Việt Nam trong chiến lược mở rộng tại châu Á của các doanh nghiệp châu Âu.
Không chỉ tạo động lực cho thương mại, EVFTA còn mang lại lợi ích trực tiếp về chi phí cho doanh nghiệp.
Theo EuroCham, khoảng một nửa doanh nghiệp châu Âu đang tham gia thương mại với Việt Nam đã tận dụng các ưu đãi thuế quan từ EVFTA. Trong số đó, 33% doanh nghiệp áp dụng thuế suất ưu đãi đối với ít nhất 20% tổng kim ngạch thương mại và gần 20% áp dụng cho hơn một nửa lượng hàng hóa giao dịch.
Đáng chú ý, 66% doanh nghiệp cho biết đã ghi nhận hiệu quả tài chính rõ rệt từ hiệp định. Phần lớn tiết kiệm được từ 5-15% chi phí, trong khi 11% doanh nghiệp đạt mức tiết kiệm trên 30%.
Lợi ích nổi bật nhất thuộc về các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thương mại, logistics và hàng tiêu dùng, khi tỷ lệ doanh nghiệp tiết kiệm được từ 16-30% chi phí cao gấp đôi mức bình quân của tất cả các ngành.
Theo chia sẻ của một doanh nghiệp nhập khẩu châu Âu tham gia khảo sát BCI, hơn 80% lượng hàng giao dịch giữa EU và Việt Nam của doanh nghiệp hiện được hưởng ưu đãi thuế theo EVFTA. Chi phí nhập khẩu giảm đã tạo điều kiện để doanh nghiệp hạ giá bán từ 5-15%, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị phần.
Đối với các doanh nghiệp logistics, việc ngày càng nhiều khách hàng tận dụng EVFTA cũng góp phần thúc đẩy nhu cầu vận tải, kho bãi và dịch vụ chuỗi cung ứng xuyên biên giới.
Bước sang năm thứ bảy thực thi EVFTA, EU chính thức hoàn tất lộ trình mở cửa thị trường theo cam kết, đưa 99% hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam sang EU được miễn thuế.
Trên thực tế, phần lớn hàng hóa Việt Nam trước đó đã được hưởng mức ưu đãi thuế khoảng 80%. Việc hoàn tất lộ trình xóa bỏ thuế quan đối với gần như toàn bộ các dòng thuế được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực cho các ngành xuất khẩu chủ lực như điện tử, dệt may, da giày, đồ gỗ, nông sản và cơ khí.
Ở chiều ngược lại, Việt Nam tiếp tục thực hiện lộ trình cắt giảm thuế đối với hàng hóa từ EU và dự kiến hoàn thành đầy đủ các cam kết vào năm 2030.
Những kết quả tích cực cũng được phản ánh qua số liệu thương mại trong nửa đầu năm 2026. Kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và EU đạt 41,4 tỷ USD. Trong đó, Việt Nam xuất khẩu đạt 31,8 tỷ USD, nhập khẩu 9,7 tỷ USD, ghi nhận mức xuất siêu khoảng 22 tỷ USD.
Đáng chú ý, mức thặng dư thương mại này đã vượt cả kết quả của cả năm 2019 - thời điểm trước khi EVFTA có hiệu lực.
Theo ông Jean-Jacques Bouflet, Phó Chủ tịch EuroCham và từng tham gia đoàn đàm phán EVFTA của EU, quan hệ thương mại giữa hai bên không nên được nhìn nhận đơn thuần dưới góc độ thặng dư hay thâm hụt. Các sản phẩm công nghệ cao, máy móc hiện đại và dược phẩm từ châu Âu đang góp phần nâng cao năng suất và năng lực sản xuất của Việt Nam, trong khi các mặt hàng thế mạnh của Việt Nam như điện tử, dệt may, da giày, đồ gỗ và nông sản tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng và thị trường tiêu dùng của EU.
EuroCham đánh giá tiềm năng hợp tác giữa Việt Nam và EU vẫn còn rất lớn. EU khuyến khích Việt Nam tăng cường nhập khẩu công nghệ, thiết bị và các giải pháp có hàm lượng giá trị gia tăng cao nhằm phục vụ mục tiêu hiện đại hóa công nghiệp và nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Hiện EU chiếm khoảng 12% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam, trong khi tỷ trọng nhập khẩu từ khu vực này mới khoảng 4%. Việc gia tăng nhập khẩu công nghệ và thiết bị tiên tiến từ châu Âu không chỉ góp phần cân bằng hơn cán cân thương mại song phương mà còn tạo nền tảng cho tăng trưởng chất lượng và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam trong dài hạn.
Bên cạnh những kết quả đạt được, EuroCham cũng khuyến nghị Việt Nam tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, đơn giản hóa quy trình và giảm chi phí tuân thủ để doanh nghiệp tận dụng hiệu quả hơn các ưu đãi mà EVFTA mang lại.
