CPI tăng 4,52%, Chính phủ siết quản lý giá trong quý IV/2026

Ba tháng cuối năm là giai đoạn nhu cầu mua sắm, sản xuất và lưu thông hàng hóa thường tăng, đồng thời cũng là thời điểm các biến động về giá nhiên liệu, thực phẩm, vật liệu xây dựng và dịch vụ có thể lan rộng vào chi phí của doanh nghiệp. Trong bối cảnh dư địa kiểm soát lạm phát không còn nhiều, hiệu quả điều hành không chỉ phụ thuộc vào các biện pháp bình ổn mà còn nằm ở khả năng nhận diện sớm nguồn gây tăng giá, bảo đảm hàng hóa lưu thông thông suốt và phản ánh kịp thời biến động chi phí vào giá bán.

CPI chín tháng tăng 4,52%, áp lực giá còn hiện hữu

Ngày 15/10/2026, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng ký ban hành Công điện số 70/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường các biện pháp quản lý, điều hành giá trong những tháng cuối năm 2026, nhằm góp phần kiểm soát lạm phát theo mục tiêu đề ra.

Trong những tháng cuối năm 2026, nhu cầu tiêu dùng, mua sắm phục vụ các dịp lễ, Tết và hoạt động sản xuất, kinh doanh dự kiến tăng theo quy luật; trong khi những yếu tố bất lợi từ tình hình kinh tế, chính trị thế giới, giá năng lượng, chi phí vận tải và nguy cơ gián đoạn nguồn cung vẫn có thể tiếp tục gây sức ép lên mặt bằng giá - Ảnh minh họa: https://www.aeon.com.vn

Theo công điện, CPI bình quân chín tháng năm 2026 tăng 4,52% so với cùng kỳ năm trước. Có 14 tỉnh, thành phố ghi nhận CPI bình quân tăng cao hơn mức tăng chung của cả nước, cho thấy áp lực giá cả vẫn khác nhau giữa các địa bàn.

Diễn biến kinh tế quốc tế tiếp tục tiềm ẩn rủi ro, nhất là từ bất ổn địa chính trị, gián đoạn nguồn cung và biến động giá năng lượng. Xung đột kéo dài tại Trung Đông gây sức ép lên chi phí vận tải, logistics và các yếu tố đầu vào, từ đó tác động đến giá hàng hóa, dịch vụ trong nước.

Trong khi đó, nhu cầu tiêu dùng, mua sắm dịp cuối năm và Tết Nguyên đán năm 2027 dự kiến tăng theo quy luật. Nếu nguồn cung không theo kịp nhu cầu hoặc chi phí vận chuyển, lưu kho và phân phối tăng mạnh, áp lực giá có thể lan từ một số nhóm hàng sang mặt bằng giá chung.

Công điện nêu rõ yêu cầu các Bộ, ngành và địa phương theo dõi sát cung cầu, giá cả thị trường; phân tích tác động của xăng dầu, năng lượng, lương thực, thực phẩm, nguyên nhiên vật liệu và vật liệu xây dựng. Bộ Tài chính có trách nhiệm tổng hợp, phân tích, dự báo CPI và tham mưu các giải pháp điều hành phù hợp.

Ưu tiên nguồn cung và kiểm soát chi phí đầu vào

Một chỉ đạo trọng tâm là bảo đảm cân đối cung cầu đối với các hàng hóa, dịch vụ thiết yếu, hạn chế tình trạng thiếu hàng cục bộ hoặc tăng giá bất hợp lý.

Bộ Công Thương được giao theo dõi sát diễn biến cung cầu, giá cả xăng dầu, điện, năng lượng và hàng hóa thiết yếu; chủ động phương án bảo đảm nguồn cung, điều tiết lưu thông, phân phối giữa các vùng, địa phương. Công tác kiểm tra hoạt động kinh doanh, phân phối hàng hóa cũng cần được tăng cường để phát hiện và xử lý vi phạm về giá, cạnh tranh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Với nhóm nông, lâm, thủy sản, lương thực và thực phẩm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các cơ quan liên quan theo dõi sản xuất, nguồn cung và giá cả, chủ động ứng phó nguy cơ thiếu hụt do thiên tai, dịch bệnh hoặc các yếu tố bất lợi khác.

Đối với vật liệu xây dựng, Bộ Xây dựng và các địa phương cần nâng cao chất lượng, tính kịp thời của việc công bố giá; theo dõi biến động nguồn cung, chi phí vận chuyển và lưu thông. Các địa phương được yêu cầu triển khai giải pháp nhằm ổn định giá các vật liệu chủ yếu như cát, đá, sỏi, đất san lấp, đồng thời quản lý chặt hoạt động khai thác và nguồn cung phục vụ các dự án trọng điểm.

Những yêu cầu này có ý nghĩa trực tiếp với doanh nghiệp sản xuất, xây dựng, vận tải và phân phối. Nguồn cung ổn định, thông tin giá kịp thời và chi phí lưu thông được kiểm soát sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong lập kế hoạch mua hàng, tổ chức sản xuất và xây dựng phương án giá bán.

Công điện cũng yêu cầu các cơ quan liên quan theo dõi giá thuốc, vật tư y tế, dịch vụ khám chữa bệnh, sách giáo khoa và những hàng hóa, dịch vụ thiết yếu khác, hạn chế nguy cơ thiếu nguồn cung hoặc tăng giá bất hợp lý.

Thận trọng khi điều chỉnh giá do Nhà nước định giá

Đối với hàng hóa, dịch vụ thuộc diện Nhà nước định giá, các bộ, ngành và địa phương phải rà soát phương án điều chỉnh theo thẩm quyền, đánh giá đầy đủ sự cần thiết, mức độ và thời điểm điều chỉnh. Những tác động đến CPI, đời sống người dân, khả năng chi trả và hoạt động sản xuất, kinh doanh cần được cân nhắc trước khi quyết định.

Công điện yêu cầu hạn chế việc điều chỉnh giá tập trung vào cùng một thời điểm hoặc dồn vào những tháng cuối năm nếu có thể chủ động bố trí thời điểm phù hợp hơn. Việc điều chỉnh vẫn phải bảo đảm đúng thẩm quyền, trình tự và thủ tục pháp luật, đồng thời hài hòa giữa yêu cầu vận hành theo cơ chế thị trường và mục tiêu ổn định mặt bằng giá.

Về phía doanh nghiệp, cơ quan chức năng được yêu cầu theo dõi giá bán của những hàng hóa, dịch vụ có chi phí đầu vào giảm, khuyến khích điều chỉnh giá phù hợp với biến động của các yếu tố hình thành giá. Điều này đặt ra yêu cầu minh bạch hơn trong quản trị chi phí và xây dựng giá bán, nhất là tại những ngành có tỷ trọng lớn về nhiên liệu, vận tải, nguyên liệu hoặc chi phí lưu kho.

14 địa phương phải rà soát nguyên nhân tăng CPI

Công điện xác định 14 địa phương có CPI bình quân chín tháng tăng cao hơn mức tăng chung của cả nước, gồm Sơn La, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Gia Lai, Huế, Tây Ninh, Khánh Hòa, Cà Mau, Đà Nẵng, Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Vĩnh Long, Đồng Tháp và Đắk Lắk.

Các địa phương này phải chỉ đạo cơ quan tài chính phối hợp với cơ quan thống kê và các đơn vị liên quan phân tích sâu nguyên nhân tăng giá theo từng nhóm hàng hóa, dịch vụ. Việc đánh giá cần làm rõ tác động từ nguồn cung, nhu cầu tiêu dùng, chi phí đầu vào, lưu thông, phân phối và những lần điều chỉnh giá do Nhà nước định giá.

Trên cơ sở đó, địa phương phải xác định nhóm hàng đóng góp chủ yếu vào mức tăng CPI, xây dựng giải pháp quản lý phù hợp và phân công rõ trách nhiệm cho từng cơ quan. Mục tiêu được đặt ra là kiểm soát CPI tại địa phương trong những tháng còn lại của năm, đóng góp vào mục tiêu chung của cả nước.

Các địa phương có CPI tăng thấp hơn mức bình quân cũng không được chủ quan, cần theo dõi sát giá cả, chủ động dự trữ và bảo đảm nguồn cung cho cuối năm và Tết Nguyên đán năm 2027.

Tăng kiểm tra, xử lý hành vi đầu cơ và găm hàng

Bên cạnh các biện pháp điều hành, Công điện 70/CĐ-TTg yêu cầu tăng cường kiểm tra việc kê khai giá, niêm yết giá, công khai thông tin và bán hàng theo giá niêm yết. Trọng tâm là các mặt hàng thiết yếu và những lĩnh vực có nguy cơ biến động giá bất thường như vận tải, lưu trú, du lịch, vật liệu xây dựng, lương thực, thực phẩm, thuốc và vật tư y tế.

Cơ quan chức năng phải kịp thời phát hiện, xử lý hành vi lợi dụng biến động thị trường để tăng giá bất hợp lý, đầu cơ, găm hàng, thao túng giá hoặc gây gián đoạn nguồn cung. Công tác truyền thông cũng được yêu cầu thực hiện minh bạch, cung cấp thông tin kịp thời về cung cầu và giá cả để người dân, doanh nghiệp chủ động trong sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng.

Với mục tiêu CPI bình quân năm 2026 tăng khoảng 4,5%, nhiệm vụ điều hành giá trong quý IV không chỉ là ngăn những đợt tăng giá đột biến, mà còn đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách vĩ mô, bảo đảm nguồn cung, kiểm tra thị trường và trách nhiệm của từng địa phương. Việc triển khai thực chất các giải pháp này sẽ góp phần giảm áp lực chi phí, bảo vệ sức mua của người dân và tạo môi trường ổn định hơn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.