Doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường vượt số gia nhập

Kinh tế toàn cầu biến động, môi trường kinh doanh bị siết chặt

Báo cáo kinh tế - xã hội tháng 4 và 4 tháng đầu năm 2025 do Cục Thống kê công bố cho thấy một thực trạng đáng lưu tâm: tổng số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường cả nước trong 4 tháng qua đã lên tới gần 96.500 doanh nghiệp, tăng 12,2% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, số doanh nghiệp gia nhập và quay trở lại thị trường chỉ đạt khoảng 89.900 doanh nghiệp, dù vẫn tăng 9,9% so với cùng kỳ.

Như vậy, bình quân mỗi tháng có hơn 24.100 doanh nghiệp rời bỏ thị trường, cao hơn đáng kể so với con số gần 22.500 doanh nghiệp gia nhập, tạo nên sự lệch pha trong cán cân thị trường doanh nghiệp.

Việc Mỹ gần đây siết chặt các chính sách thuế thương mại, trong đó có cả các mặt hàng từ Việt Nam, đã tạo thêm áp lực lớn đối với các doanh nghiệp xuất khẩu. Trong bối cảnh Việt Nam đang là đối tác xuất khẩu hàng đầu vào thị trường Hoa Kỳ, các động thái tăng thuế đối ứng rõ ràng đã để lại tác động trực tiếp.

Thống kê cho thấy, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa tháng 4 chỉ đạt khoảng 37,4 tỷ USD, giảm 2,8% so với tháng trước – dấu hiệu rõ ràng của sự chững lại. Dù tính chung 4 tháng đầu năm, xuất khẩu vẫn tăng 13%, và nền kinh tế vẫn xuất siêu gần 3,8 tỷ USD, nhưng đà tăng trưởng đang có dấu hiệu hạ nhiệt trong bối cảnh thị trường quốc tế khó lường.

Ở chiều ngược lại, nhập khẩu hàng hóa trong tháng 4 đạt 36,8 tỷ USD, tăng 22,9% so với cùng kỳ. Điều này phản ánh nhu cầu tiêu dùng và sản xuất trong nước vẫn duy trì ở mức cao, tuy nhiên cũng tiềm ẩn rủi ro nhập siêu nếu xuất khẩu tiếp tục giảm tốc.

Doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường vượt số gia nhập

Tín hiệu tích cực từ FDI và du lịch

Điểm sáng trong bức tranh kinh tế 4 tháng đầu năm là dòng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tiếp tục tăng trưởng mạnh. Tổng vốn FDI đăng ký, điều chỉnh và góp vốn mua cổ phần đạt khoảng 13,8 tỷ USD, tăng gần 40% so với cùng kỳ năm 2024. Đây là chỉ dấu tích cực cho thấy niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài vào thị trường Việt Nam vẫn đang được duy trì và củng cố.

Du lịch quốc tế cũng đang hồi phục tốt. Chỉ trong tháng 4, Việt Nam đón khoảng 1,7 triệu lượt khách quốc tế, nâng tổng lượng khách trong 4 tháng lên 7,6 triệu lượt, tăng 23,8%. Ngành du lịch được kỳ vọng sẽ trở thành cú hích cho nhiều ngành dịch vụ, hàng không, thương mại và tiêu dùng.

Áp lực từ lạm phát và tỷ giá

Lạm phát bình quân 4 tháng đầu năm 2025 được ghi nhận tăng 3,2% – mức tương đối ổn định nhưng vẫn cần được kiểm soát chặt chẽ trong bối cảnh giá vàng tăng mạnh 32,85% và tỷ giá USD tăng 3,52%. Các yếu tố này có thể tạo áp lực chi phí đầu vào cho doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp phụ thuộc nhập khẩu nguyên vật liệu.

Một điểm đáng chú ý khác là tâm lý thận trọng trong cộng đồng doanh nghiệp. Chỉ 24,1% doanh nghiệp tham gia khảo sát đánh giá tình hình kinh doanh quý I khả quan hơn quý trước đó. Mặc dù vậy, có 45,8% doanh nghiệp bày tỏ kỳ vọng quý II sẽ có chuyển biến tích cực – cho thấy niềm tin vào nỗ lực phục hồi vẫn còn hiện hữu.

Sự chênh lệch giữa số lượng doanh nghiệp rút lui và doanh nghiệp gia nhập thị trường đang phát đi tín hiệu cảnh báo rõ ràng. Dù các chính sách cải cách hành chính, hỗ trợ tín dụng và cải thiện môi trường đầu tư đã được đẩy mạnh, nhưng vẫn còn độ trễ để thẩm thấu vào thực tế.

Trọng tâm của Chính phủ trong thời gian tới không chỉ là duy trì ổn định vĩ mô mà còn cần tập trung vào việc hỗ trợ thực chất các doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhóm đang chịu tác động nhiều nhất từ biến động thị trường. Đồng thời, tiếp tục mở rộng thị trường xuất khẩu, khai thác hiệu quả các FTA, và đặc biệt chú trọng chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo như động lực thúc đẩy tăng trưởng bền vững.