Doanh nghiệp kiến nghị TP. Hồ Chí Minh mở “không gian thể chế” cho đổi mới sáng tạo

Tại hội thảo góp ý dự thảo Luật Đô thị đặc biệt do UBND TP. Hồ Chí Minh tổ chức sáng 27/5, nhiều doanh nghiệp và hiệp hội cho rằng TP. Hồ Chí Minh cần được trao quyền tự chủ mạnh hơn để thử nghiệm các mô hình quản trị và phát triển mới, tạo động lực cho tăng trưởng dài hạn.

Đại diện Becamex IDC, ông Nguyễn Thế Duy cho rằng dự thảo luật cần mở rộng không gian thể chế để doanh nghiệp nhà nước có thể tham gia dẫn dắt các lĩnh vực chiến lược như hạ tầng, logistics, khu công nghiệp, y tế, giáo dục và các công trình trọng điểm.

Theo ông Duy, nếu doanh nghiệp vẫn phải thực hiện quy trình xin ý kiến đối với từng giao dịch, khoản đầu tư hay phương án tăng vốn, sẽ khó đáp ứng yêu cầu phát triển của một siêu đô thị có khả năng cạnh tranh quốc tế.

Toàn cảnh buổi Hội thảo của TP. Hồ Chí Minh.

Đại diện Becamex cũng đề xuất TP. Hồ Chí Minh được áp dụng cơ chế thử nghiệm không giới hạn ngành nghề đối với doanh nghiệp nhà nước; đồng thời mở rộng mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) không chỉ quanh các tuyến metro mà cả dọc hành lang đường sắt quốc gia nhằm tái tổ chức không gian đô thị và tạo nguồn lực phát triển hạ tầng.

Ngoài ra, doanh nghiệp kiến nghị cho phép thành phố thu hồi, chuyển đổi công năng các cơ sở sản xuất cũ, gây ô nhiễm hoặc quỹ đất dôi dư để phát triển các dự án TOD và tối ưu hiệu quả sử dụng đất.

Đáng chú ý, Becamex IDC đề xuất xây dựng “khu thí điểm tự do đổi mới sáng tạo TP. Hồ Chí Minh” với các cơ chế đặc biệt, đóng vai trò như một “phòng thí nghiệm thể chế” trước khi nhân rộng ra phạm vi cả nước.

Ông Đinh Hồng Kỳ - Chủ tịch Hiệp hội Xây dựng và Vật liệu xây dựng TP. Hồ Chí Minh

Ở góc độ hiệp hội ngành nghề, ông Đinh Hồng Kỳ - Chủ tịch Hiệp hội Xây dựng và Vật liệu xây dựng TP. Hồ Chí Minh cho rằng Luật Đô thị đặc biệt cần vượt khỏi tư duy quản lý truyền thống, chuyển từ “kiểm soát quy trình” sang “quản trị theo kết quả”.

Theo ông Kỳ, thành phố cần được trao quyền xây dựng nền hành chính số thực chất, hệ dữ liệu dùng chung và cơ chế một đầu mối xử lý công việc. Đồng thời, cải cách cần hướng tới mô hình hậu kiểm dựa trên dữ liệu và mức độ tuân thủ thay vì tiền kiểm như hiện nay.

Lãnh đạo Hiệp hội Xây dựng và Vật liệu xây dựng TP. Hồ Chí Minh cũng đề xuất thiết lập cơ chế “sandbox thể chế” để thành phố có không gian thử nghiệm các mô hình vượt khung pháp lý hiện hành tại những khu vực như Thủ Thiêm, Cần Giờ hoặc các TOD điển hình.

Các lĩnh vực được đề xuất thí điểm gồm fintech, tài sản số, xe tự hành và logistics không giấy tờ. Đồng thời, ông Kỳ kiến nghị bổ sung cơ chế “miễn trừ pháp lý có kiểm soát”, nguyên tắc “thử nghiệm thất bại nhưng không bị hình sự hóa” cũng như ứng dụng AI và dữ liệu thời gian thực để đánh giá tác động chính sách liên tục.

Phát biểu tại hội thảo, Nguyễn Văn Được - Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh cho rằng các cơ chế đặc thù thời gian qua đã trở thành động lực quan trọng cho sự phát triển của thành phố, song vẫn mang tính ngắn hạn và chưa tạo được nền tảng pháp lý ổn định cho doanh nghiệp yên tâm đầu tư dài hạn.

Theo Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh, việc luật hóa các cơ chế đặc thù sẽ góp phần củng cố niềm tin thị trường, đồng thời mở ra không gian phát triển mới cho thành phố trong nhiều thập niên tới.

Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt hiện gồm 9 chương, 45 điều, tập trung vào các nhóm chính sách lớn như tổ chức chính quyền đô thị đặc biệt, phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch, xây dựng, liên kết vùng và huy động nguồn lực phát triển. Theo định hướng xây dựng luật, gần 300 thẩm quyền từ Trung ương sẽ được phân cấp cho chính quyền TP. Hồ Chí Minh.

Trước đó, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 09 về xây dựng và phát triển TP. Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới, đặt mục tiêu đến năm 2030 thành phố trở thành đô thị hiện đại, trung tâm kinh tế - tài chính - dịch vụ của châu Á và hướng tới vị thế đô thị toàn cầu vào năm 2045.