Đền Nưa – Am Tiên “thay áo mới”: Bảo tồn giá trị lịch sử và tâm linh

Đền Nưa – Am Tiên - Di tích lịch sử, địa điểm khởi nghĩa Bà Triệu gồm Núi Nưa – Đền Nưa – Am Tiên (thường được gọi là Đền Nưa – Am Tiên), tọa lạc trên đỉnh Ngàn Nưa, thuộc địa bàn các xã Tân Ninh, Mậu Lâm, Trung Chính. Nơi ghi dấu cuộc khởi nghĩa của “Vua bà” Triệu Thị Trinh, được xem như nơi trời đất giao hòa, một điểm du lịch tâm linh quen thuộc của du khách bốn phương.

Di tích Đền Nưa – Am Tiên có những lợi thế trời ban như cảnh quan đẹp, núi non hùng vĩ. Là Di tích lịch sử - danh lam thắng cảnh Quốc gia vừa mang ý nghĩa giáo dục truyền thống yêu nước, vừa mang ý nghĩa tâm linh của một trong ba huyệt đạo linh thiêng bậc nhất nước Nam. Những năm qua, Di tích Đền Nưa – Am Tiên luôn là địa điểm hấp dẫn, thu hút du khách khắp bốn phương tìm về, nhất là vào mỗi dịp Tết cổ truyền của dân tộc, người người nô nức trảy Hội Đền Nưa – Am Tiên để dâng hương, cầu cúng xin cho thiên hạ thái bình, nhà nhà no đủ, phúc trạch dồi dào. Khoảng hơn mười năm trở lại đây, nhờ được đầu tư nâng cấp, tuyến đường từ chân núi lên đỉnh Am Tiên đã được trải bê tông rộng rãi, thay thế cho con đường đá khúc khuỷu, dốc đứng, lượng khách về Am Tiên càng đông đúc hơn.

Khu Đền chính của Am Tiên

Tuy nhiên, trong những năm qua, do hạn chế trong vai trò quản lý nhà nước, sự phối hợp chưa chặt chẽ giữa các cấp, ngành, địa phương, công tác bảo vệ, quản lý chưa tốt, chưa phát huy được tiềm năng, lợi thế của di tích. Tình trạng xây dựng không phép, cải tạo nâng cấp công trình, hạng mục tùy tiện, vi phạm Luật Di sản văn hóa đã làm biến dạng cảnh quan, không gian văn hóa của di tích. Một số tượng cổ, hiện vật chưa được bảo quản đúng quy cách, gây nguy cơ xuống cấp, hư hỏng. Cùng với đó là hàng loạt quán ăn, nhà hàng, lều lán mọc tràn lan, gây phiền toái cho du khách và tạo nên cảnh nhếch nhác, xô bồ, làm xấu cảnh quan và giảm tính tôn nghiêm của di tích.

Để xử lý tình trạng này, thực hiện chỉ đạo của lãnh đạo Tỉnh ủy, mới đây UBND tỉnh đã ban hành kế hoạch số 273 về quản lý toàn diện, bảo vệ, khai thác và phát huy giá trị Di tích Địa điểm khởi nghĩa Bà Triệu. Theo đó, xác định rõ yêu cầu tuân thủ nghiêm quy định của pháp luật về di sản văn hóa. Đồng thời tháo gỡ những bất cập kéo dài trong quản lý, sử dụng đất đai, rừng phòng hộ và hoạt động trong khu di tích.

Giếng Tiên, mặc dù ở trên đỉnh núi cao nhưng không bao giờ cạn nước.

Triển khai kế hoạch 273 của UBND tỉnh, trong hơn một tháng qua, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Ban Quản lý Di sản Thành Nhà Hồ và UBND các xã Tân Ninh, Trung Chính, Mậu Lâm đã phối hợp tiến hành các công tác cần thiết như tiếp nhận bàn giao di tích, kiện toàn bộ máy quản lý, cắm mốc khoanh vùng bảo vệ, tăng cường quản lý đất rừng phòng hộ. Cùng với đó, tổ chức tuyên truyền, vận động di dời các hộ cư trú, kinh doanh trái phép, tiến hành tháo dỡ lều quán, ki - ốt kinh doanh vi phạm, dừng hoạt động các công trình tín ngưỡng xây dựng không phép, tạm dừng đón khách tại Am Tiên trong thời gian chỉnh trang, nâng cấp.

Đơn vị thi công đang chỉnh trang, nâng cấp, dọn dẹp "thay áo mới" cho Am Tiên chuẩn bị đón xuân Bính Ngọ.

Có mặt tại Đền Nưa - Am Tiên vào ngày cận rằm tháng chạp, phóng viên Tạp chí Doanh nghiệp và Hội nhập đã ghi nhận những thay đổi bước đầu tại đây. Những dãy nhà tạm, ki - ốt, hàng ăn, quán nước, lều lán nhếch nhác xây dựng trái phép đã được dỡ bỏ. Công việc chỉnh trang, nâng cấp một số hạng mục như cải tạo hệ thống đường nội bộ khu vực Đền chính, đường lên huyệt đạo, dọn dẹp, phát quang cây cối, lùm bụi, thay mới, bổ sung hệ thống đèn chiếu sáng, đèn trong trí cổng chính và các khu thờ tự … đang được tiến hành khẩn trương với hàng loạt máy móc, xe tải và công nhân đang miệt mài làm việc.

Như vậy. Với sự chỉ đạo quyết liệt của Tỉnh ủy, UBND tỉnh, sự vào cuộc đồng bộ của các Sở, ngành, đơn vị, địa phương liên quan, Di tích Địa điểm khởi nghĩa Bà Triệu (Đền Nưa – Am Tiên) đang dần thay đổi, khoác “áo mới” tươi tắn và đẹp đẽ hơn để cùng du khách đón năm mới Bính Ngọ sắp về.

Hệ thống cây xanh được trồng tự phát, tràn lan trong khu vực Am Tiên cần được quy hoạch, bố trí lại

Tuy nhiên, về lâu dài, để trả lại “nguyên bản” sự tôn nghiêm, linh thiêng và cảnh quan tự nhiên, hùng vĩ của núi rừng trong khu di tích. Công tác bảo tồn, tôn tạo, giữ gìn, phục dựng nguyên trạng các công trình kiến trúc tâm linh, các “hiện vật” như bàn cờ Tiên, giếng Tiên … gắn với những huyền thoại vừa hư, vừa thực cần được ưu tiên triển khai. Ngoài ra, đối với hệ thống cây xanh được trồng tràn lan, vô trật tự trong khu vực di tích theo kiểu “mạnh ai nấy làm” của du khách thập phương (nhằm được ghi danh công đức, được “thần linh” phù hộ) diễn ra trong nhiều năm trước kia cũng cần phải được xem xét, quy hoạch, sắp xếp lại một cách khoa học, phù hợp. Đáng mừng là những vấn đề quan trọng trên đều đã được lãnh đạo Tỉnh ủy, UBND tỉnh nhìn rõ, quan tâm xem xét và chỉ đạo các sở, ngành, đơn vị, địa phương liên quan lên phương án, kế hoạch để triển khai thực hiện.