Đề xuất nhiều điểm mới đối với chính sách tinh giản biên chế

Một bước chuyển mạnh mẽ trong chính sách tinh giản biên chế đang được Bộ Nội vụ đề xuất thông qua dự thảo nghị định mới thay thế Nghị định 29/2023. Theo đó, chỉ cần một năm không hoàn thành nhiệm vụ, cán bộ, công chức, viên chức đã có thể thuộc diện tinh giản, thay vì điều kiện hai năm liên tiếp như quy định hiện hành. Đây được coi là sự điều chỉnh cứng rắn, thể hiện quyết tâm siết chặt kỷ cương hành chính, nâng cao chất lượng bộ máy và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ công vụ.

Trong bản dự thảo đang được Bộ Tư pháp thẩm định, Bộ Nội vụ đưa ra nhiều điểm mới đáng chú ý nhằm đồng bộ với dự kiến sửa đổi Luật Cán bộ, công chức năm 2024. Cụ thể, thay vì yêu cầu hai năm liên tiếp, chỉ cần trong năm trước liền kề hoặc ngay trong năm xét tinh giản mà cán bộ, công chức bị xếp loại “không hoàn thành nhiệm vụ” thì sẽ thuộc đối tượng bị đưa vào diện tinh giản. Quan điểm này xuất phát từ thực tế rằng việc đánh giá không hoàn thành nhiệm vụ đã là tín hiệu cảnh báo rõ ràng về năng lực hoặc ý thức làm việc, nếu không có sự điều chỉnh kịp thời sẽ ảnh hưởng lớn đến hiệu quả hoạt động của cơ quan.

Đề xuất tinh giản cán bộ chỉ sau một năm không hoàn thành nhiệm vụ (Ảnh: Minh họa)

Một thay đổi đáng lưu ý khác liên quan đến thời gian nghỉ làm việc do ốm đau. Theo Nghị định 29 hiện hành, điều kiện tinh giản bao gồm hai năm liên tiếp có số ngày nghỉ bằng hoặc vượt mức tối đa quy định trong Luật Bảo hiểm xã hội. Tuy nhiên, trong dự thảo nghị định mới, Bộ Nội vụ đề xuất chỉ cần một năm nghỉ từ 300 ngày trở lên (có xác nhận của cơ quan bảo hiểm xã hội) cũng đủ căn cứ để đưa vào diện xem xét tinh giản. Điều này phản ánh thực tiễn là với thời gian nghỉ dài như vậy, khả năng đáp ứng công việc của cá nhân gần như bị gián đoạn hoàn toàn và khó bố trí lại vị trí phù hợp trong bộ máy.

Một trong những điều chỉnh quan trọng nữa là việc bỏ quy định về đối tượng đang trong thời gian bị kỷ luật nhưng chưa đến mức buộc thôi việc. Bộ Nội vụ lý giải rằng theo các quy định hiện hành, những cá nhân bị kỷ luật thường sẽ bị xếp loại không hoàn thành nhiệm vụ, do đó đã nằm trong diện tinh giản mà không cần thiết phải liệt kê thêm trong nghị định mới. Điều này giúp làm gọn hệ thống quy định, tránh trùng lặp, đồng thời khẳng định nguyên tắc đánh giá thực chất hiệu quả công việc là cơ sở chính để quyết định tinh giản.

Về chế độ, chính sách hưởng trợ cấp khi tinh giản, dự thảo nghị định cũng cập nhật cách tính lương làm căn cứ. Trước đây, lương bình quân là cơ sở xác định mức trợ cấp. Nay, theo đề xuất mới, tiền lương “hiện hưởng” của cán bộ, công chức, viên chức sẽ được dùng để tính chế độ, nhằm đảm bảo sự nhất quán với các chính sách đã và đang được áp dụng theo Nghị định 178/2024 và Nghị định số 67/2025. Đây là điều chỉnh kỹ thuật nhưng có tác động lớn đến quyền lợi của người lao động trong hệ thống công vụ khi nghỉ việc theo diện tinh giản.

Một điểm sáng trong chủ trương mới là việc thúc đẩy đánh giá công chức bằng chỉ số KPI, đưa vào sử dụng các công cụ đo lường hiệu suất làm việc định lượng, thay vì chỉ dựa vào đánh giá định tính. Điều này tạo ra môi trường làm việc minh bạch, công bằng và có động lực hơn, buộc mỗi cán bộ, công chức phải nâng cao trách nhiệm, cải thiện chất lượng công việc nếu không muốn bị loại khỏi guồng máy.

Những thay đổi được đề xuất trong dự thảo nghị định tinh giản biên chế mới đang phản ánh xu hướng cải cách nền hành chính nhà nước theo hướng chuyên nghiệp, hiệu quả và tinh gọn. Việc siết chặt các tiêu chí tinh giản không chỉ nhằm giảm số lượng mà quan trọng hơn là sàng lọc, tái cấu trúc bộ máy theo hướng chỉ giữ lại những người thực sự có năng lực và cống hiến. Trong bối cảnh tinh thần cải cách hành chính và chuyển đổi số đang được đẩy mạnh, những thay đổi này có thể trở thành chất xúc tác thúc đẩy toàn hệ thống nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân và hiệu quả sử dụng ngân sách công.