Đẩy mạnh tín dụng tiêu dùng, hệ thống ngân hàng đối diện thách thức mới

Xu hướng này phản ánh rõ tại hai địa bàn trọng điểm là TP. Hồ Chí Minh và Đồng Nai, nơi dư nợ tín dụng tiêu dùng đến cuối tháng 3/2026 đạt hơn 1,61 triệu tỷ đồng, tăng 4% so với cuối năm trước, chủ yếu phục vụ các nhu cầu thiết yếu như mua sắm, học tập, du lịch, chữa bệnh…

Theo các chuyên gia, tăng trưởng tín dụng tiêu dùng thời gian qua được thúc đẩy bởi môi trường kinh tế ổn định cùng việc đẩy mạnh cho vay điện tử, thanh toán trực tuyến và số hóa quy trình cấp tín dụng, giúp người dân tiếp cận vốn nhanh và thuận tiện hơn. Các công nghệ như eKYC, AI và Big Data cũng được nhiều ngân hàng, công ty tài chính ứng dụng để rút ngắn thời gian xét duyệt và nâng cao hiệu quả kiểm soát rủi ro.

Đẩy mạnh tín dụng tiêu dùng, hệ thống ngân hàng đối diện thách thức mới. (Ảnh: Minh họa)

Cùng với đó, sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng đang thúc đẩy các giải pháp vay trực tuyến, “mua trước - trả sau” và xu hướng liên kết hệ sinh thái số giữa ngân hàng với doanh nghiệp bán lẻ, viễn thông nhằm mở rộng tiện ích thanh toán và khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính.

Thông tin đáng chú ý liên quan vấn đề này: NHNN đang lấy ý kiến sửa đổi Thông tư 39/2016/TT-NHNN quy định về hoạt động cho vay của TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài theo hướng nới rộng điều kiện cho vay giá trị nhỏ. Theo dự thảo, hạn mức khoản vay nhỏ được đề xuất nâng từ 100 triệu đồng lên tối đa 400 triệu đồng; đồng thời bãi bỏ giới hạn dư nợ 100 triệu đồng đối với cho vay tiêu dùng trực tuyến và trao quyền chủ động nhiều hơn cho các TCTD trong xét duyệt khoản vay.

Ông Từ Tiến Phát, Tổng Giám đốc ACB đánh giá, đề xuất nâng mức cho vay tiêu dùng lên 400 triệu đồng là bước cải thiện quy trình đáng kể. Theo ông, điểm mấu chốt là chuyển từ thẩm định thủ công sang phê duyệt dựa trên uy tín và lịch sử giao dịch của khách hàng thay vì phụ thuộc nhiều vào hồ sơ giấy tờ.

Cũng theo đại diện ACB, việc nâng hạn mức có thể tạo cơ hội cho những khách hàng có lịch sử tín dụng tốt tiếp cận nguồn vốn lớn hơn phục vụ nhu cầu đời sống.

Tuy nhiên, cùng với dư địa tăng trưởng lớn, yêu cầu kiểm soát rủi ro cũng được đặt ra rõ nét hơn khi phần lớn các khoản vay tiêu dùng là tín chấp và tập trung ở nhóm khách hàng có thu nhập trung bình, thấp.

Theo các chuyên gia, dù mặt bằng lãi suất hiện tương đối ổn định và chính sách tín dụng đang theo hướng hỗ trợ tăng trưởng, nhưng áp lực nợ xấu vẫn hiện hữu do thu nhập và khả năng tài chính của một bộ phận người lao động. Do đó, yêu cầu về kiểm soát chất lượng cho vay và hạn chế phát sinh nợ xấu đang được đặt ra rõ nét hơn.

TS. Nguyễn Quốc Hùng, nguyên Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam nhìn nhận, chủ trương mở rộng tín dụng tiêu dùng nhằm giúp người dân tiếp cận nguồn vốn hợp pháp, qua đó hạn chế tín dụng đen và thúc đẩy tiêu dùng nội địa. Tuy nhiên, việc mở rộng này cần đi kèm các điều kiện về minh bạch lãi suất, kiểm soát mục đích sử dụng vốn và đảm bảo khả năng trả nợ của khách hàng. Ông cũng lưu ý, nếu việc giải ngân được thực hiện quá dễ dàng, đặc biệt với các khoản vay không có tài sản bảo đảm, nguy cơ gian lận và sử dụng vốn sai mục đích có thể gia tăng.

Ở một góc nhìn khác, PGS.TS. Phạm Mạnh Hùng, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Khoa học Ngân hàng (Học viện Ngân hàng) nhận định, tín dụng tiêu dùng hiện không chỉ đối mặt với rủi ro về khả năng trả nợ mà còn chịu tác động từ tâm lý thận trọng của người vay. Trên thực tế, không ít người dân vẫn ưu tiên trả nợ cũ hoặc tích lũy tài chính thay vì vay mới để chi tiêu, điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng mở rộng tín dụng tiêu dùng.

Theo nhận định của các chuyên gia, để giảm thiểu rủi ro trong cho vay tiêu dùng các TCTD cần thực hiện những giải pháp mang tính bền vững. Cụ thể, các ngân hàng cần tăng cường chia sẻ dữ liệu qua Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia (CIC) để quản lý rủi ro vay đa tổ chức. Cùng với đó, việc nâng cao chất lượng dịch vụ, minh bạch thông tin về lãi suất và chi phí vay được xem là yếu tố quan trọng để củng cố niềm tin của người dân đối với tín dụng chính thức, qua đó hạn chế tín dụng đen và các rủi ro phát sinh…

Không thể phủ nhận tín dụng tiêu dùng đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mới với động lực lớn từ công nghệ số, thanh toán không tiền mặt và sự kết nối ngày càng sâu giữa ngân hàng với hệ sinh thái bán lẻ. Trong bối cảnh tiêu dùng nội địa tiếp tục được xác định là một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế, tín dụng tiêu dùng được kỳ vọng sẽ góp phần tiếp tục mở rộng khả năng tiếp cận vốn của người dân. Để thị trường phát triển bền vững, bài toán mở rộng tín dụng vẫn cần đi cùng quản trị rủi ro, minh bạch thông tin và nâng cao chất lượng tín dụng tiêu dùng.