Đà Nẵng tổng kết quy hoạch đầu tư bảo tồn di sản Hội An

Hội nghị đã đón hơn 200 khách mời, là đại diện lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, Văn phòng UNESCO tại Việt Nam, cùng các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, các chuyên gia tư vấn, tổ chức quốc tế quan tâm về lĩnh vực bảo tàng và phát triển văn hóa đô thị.

Hội An triển khai quy hoạch bảo tồn Di sản văn hóa Đô thị cổ suốt 13 năm qua. Ảnh TBN.

Triển khai hơn 1.300 tỷ đồng

Theo báo cáo tổng kết, chính quyền tỉnh Quảng Nam trước đây, đã triển khai chương trình quy hoạch đầu tư tổng thể bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị Di sản văn hóa thế giới Đô thị cổ Hội An, gắn với phát triển du lịch, giai đoạn 2012 – 2025, theo quyết định phê duyệt số 78 (ngày 12/01/2012) của Thủ tướng Chính phủ.

Kết quả sau 13 năm tổ chức, chương trình này đã thực hiện kinh phí đầu tư trên 1.300 tỷ đồng, từ các nguồn vốn chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình hỗ trợ có mục tiêu của chính phủ, vốn trái phiếu, vốn ODA, vốn chương trình hành động quốc gia về du lịch, từ nguồn khai thác di tích, du lịch, và từ các nguồn tài trợ khác.

Một quy mô đầu tư vốn như vậy, cho thấy chủ trương lớn của chính phủ và địa phương được thực thi rất quyết tâm, và diễn ra khá đồng bộ, kết nối được nhiều nguồn lực, từ xã hội hóa, tài trợ, đến các chương trình hành động đầu tư có mục đích. Những hoạch định đầu tư này, gắn chặt với thực tiễn hoạt động, bảo tồn và phát triển thành phố Hội An, với vai trò di sản văn hóa thế giới, và là không gian cộng đồng cư dân đặc biệt, qua đó không ngừng giúp phát huy tốt những lợi thế của địa phương, đặc biệt về các lĩnh vực du lịch, văn hóa và bảo vệ môi trường bền vững.

Báo cáo tổng kết nêu rõ, phạm vi triển khai quy hoạch này đã bao gồm không gian văn hóa kiến trúc cổ, và không gian di sản văn hóa phi vật thể tại Đô thị cổ Hội An, nhằm 2 mục tiêu chính.

Thứ nhất, nâng cấp hệ thống hạ tầng kỹ thuật khu phố cổ phù hợp với yêu cầu bảo tồn di sản văn hóa, giảm thiểu các tác động bất lợi của môi trường đến di tích, chủ động phòng chống thiên tai, biến đổi khí hậu, đồng thời xây dựng, đề xuất quy chế quản lý di sản phù hợp quy định pháp luật.

Thứ hai, tổ chức quy hoạch hướng đến đáp ứng yêu cầu của một di sản văn hóa thế giới gắn với các nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội, làm cơ sở cho các bước phát triển tiếp theo. Theo đó, Đô thị cổ Hội An, đối tượng đầu tư quy hoạch phải vận động trở thành đô thị Di sản thế giới – Thành phố sinh thái – Thành phố du lịch.

Thành công của Hội An là tôn vinh, gắn kết những giá trị Di sản văn hóa với cộng dồng dân cư. Ảnh tư liệu.

Để thực thi khối lượng yêu cầu và nội dung đó, địa phương đã xây dựng 5 nhóm dự án thành phần trong quy hoạch, gồm bảo tồn, phục hồi văn hóa phi vật thể; bảo tồn, trùng tu di tích; xây dựng hạ tầng kỹ thuật; nạo vét sông, xây dựng đê kè bảo vệ; và đầu tư các công trình hạ tầng phục vụ du lịch.

Địa phương đã triển khai hai nhóm nhiệm vụ. Thứ nhất, nhóm đầu tư bảo tồn di sản văn hóa, gồm không gian kiến trúc, quy hoạch Đô thị cổ, các công trình cổ, công trình cũ, các giá trị văn hóa phi vật thể, xây dựng các bảo tàng, cơ sở dữ liệu về di sản, tổ chức truyền thông di sản…

Thứ hai, nhóm nhiệm vụ quy hoạch đầu tư gắn với phát triển du lịch, gồm quy hoạch phát triển du lịch gắn với định hướng phát triển du lịch – thương mại – dịch vụ thành mũi nhọn kinh tế cho vùng đô thị Hội An, và xây dựng các sản phẩm du lịch giá trị.

Tầm nhìn mới, cơ hội mới!

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đà Nẵng cho biết đã nhận được 16 tham luận của các tổ chức nghiên cứu, đoàn thể, các nhà khoa học, các chuyên gia tư vấn trong nước và quốc tế tại hội nghị này. Điều này cho thấy, thực tiễn sự quan tâm của cộng đồng, và các nhà khoa học, đối với vấn đề phát triển, bảo tồn hiệu quả Đô thị cổ là rất lớn.

Các tham luận đều tập trung nêu những vấn đề cốt lõi cho công tác quy hoạch bảo tồn, như phân tích rõ trách nhiệm quy hoạch và đầu tư bảo tồn, mô hình quản lý di sản, mối quan hệ giữa bảo tồn và phát triển, yêu cầu xây dựng cơ chế chính sách - tài chính - pháp lý, phát huy vai trò của cộng đồng và hợp tác quốc tế… Một số tham luận trực tiếp đề cập những định hướng mới của công tác quy hoạch, tổ chức hoạt động, quản lý Đô thị cổ, như hướng tiếp cận của UNESCO về di sản văn hóa, khuyến nghị liên quan trong bối cảnh mới; so sánh Đô thị cổ Hội An với mô hình Đô thị cổ Lệ Giang (Trung Quốc) về ứng dụng số hóa, trí tuệ nhân tạo…

Đô thị cổ Hội An đang đối mặt nhiều thách thức và cơ hội trong bối cảnh mới. Ảnh TBN.

Theo lãnh đạo sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đà Nẵng, những vấn đề đúc kết này, đặt vào bối cảnh mới của Đà Nẵng, cho thấy cần tiếp tục có những đề xuất, đánh giá mới, thể hiện tầm nhìn mới và nắm bắt những cơ hội mới, ngay trong công tác bảo tồn và quy hoạch. Đặc biệt, Đô thị cổ Hội An được đánh giá cao những giá trị gắn kết nhân tâm, hài hòa lịch sử văn hóa trong không gian cộng đồng dân cư, là những giá trị rất quan trọng và bền vững, mà các cấp quản lý hành chính mới cần chú ý bảo vệ, thực thi hợp lý.

Từ thực tiễn tổng kết và các báo cáo đánh giá, tổng hợp, thành phố Đà Nẵng sẽ tiến hành rà soát lại thực tiễn đã làm, để tiến hành kiến nghị chính phủ cho phép xây dựng quy hoạch tổng thể di sản Đô thị cổ ở giai đoạn tiếp theo.

Đặc biệt với các đề xuất từ giới chuyên môn, mang tính chiến lược, sáng tạo, có giá trị ứng dụng cao, phù hợp với thực tiễn quản lý di sản văn hóa tại Đô thi cổ Hội An và các đô thị di sản tại Việt Nam, địa phương sẽ tập trung làm rõ, từng bước hình thành các giải pháp, nhất là mời gọi các nhà nghiên cứu, tư vấn quan tâm cùng tham gia, đưa ra các giải đáp để thực thi. Có như vậy, hành trình bảo tồn, phát huy các giá trị di sản văn hóa tại Đô thị cổ Hội An, mới thực sự được tiếp diễn đúng tinh thần phát triển của đất nước.