Đà Nẵng xây dựng chiến lược phát triển vùng trồng dược liệu

Lễ hội quốc tế lần thứ nhất về sâm Ngọc Linh và vùng dược liệu Quảng Đà được Đà Nẵng tổ chức mùa hè 2026 được xem là mốc đánh dấu thay đổi tầm nhìn, cùng định hướng phát triển công nghiệp dược phẩm địa phương. Các cơ quan quản lý cùng doanh nghiệp địa phương đã đặt ra một số định hướng, yêu cầu mới để cùng thúc đẩy mũi nhọn đầu tư sản xuất này.

Lễ hội sâm Ngọc Linh và dược liệu quốc tế Đà Nẵng lần thứ nhất đánh dấu mục tiêu phát triển vùng dược liệu của thành phố Đà Nẵng. Ảnh TBN.

Nhận diện cơ hội và thách thức…

Ông Hồ Quang Bửu, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng nhìn nhận, địa phương sau hợp nhất hành chính đã có một không gian phát triển lớn mạnh hơn, đặc biệt về lĩnh vực nông nghiệp và dược liệu. Vùng núi Quảng Nam từ lâu đã nổi danh với những loại nông sản và dược liệu đặc thù, trong đó cây quế Trà My và sâm Ngọc Linh được xem là những “địa đàng” dược liệu quý hiếm, độc đáo. Ngay một số loại thảo mộc và trái cây đặc hữu, như lòn bon, hạt ươi bay…, cũng là đề tài phát triển dược phẩm quý giá mà người dân xứ Quảng bao đời biết đến, ứng dụng và gìn giữ.

Tuy nhiên, những tác động thị trường hóa, và diễn biến kinh tế tự phát tiêu cực cũng đã có ảnh hưởng đến hiện trạng gieo trồng, chăm sóc, phát triển các giống – loại nông sản, dược liệu này. Hơn 10 năm qua, khi thông tin các loại dược liệu quý Quảng Nam được chia sẻ, nhất là dấu ấn “quốc bảo” sâm Ngọc Linh được đề cao, thị trường tiêu thụ ngầm đã nhiều lần xuất hiện xáo trộn, tâm lý biến cải tiêu cực, giá cả dược liệu bị đẩy lên cao song hành với nạn buôn bán ngoài tầm kiểm soát, pha trộn, làm giả sản phẩm… Chỉ riêng các thành phẩm chế biến tiêu dùng từ quế Trà My, thị trường cũng đã phải ghi nhận hàng chục món sản phẩm bày bán công khai có dấu hiệu làm giả. Nhiều cá nhân, đơn vị kinh doanh sâm và dược liệu cũng có nguy cơ nhào trộn, đánh lẫn nguồn gốc các loại dược phẩm thị trường. Tất cả đã làm ảnh hưởng xấu đến các thương hiệu dược liệu chân chính, tác động tâm lý người tiêu dùng một cách tiêu cực.

Ông Hồ Quang Bửu (ở giữa) cùng lãnh đạo sở ngành quản lý tham gia vận động phát triển thị trường sâm và dược liệu Đà Nẵng. Ảnh TBN.

Theo ông Hồ Quang Bửu, chính quyền địa phương đã nhận diện chính xác những vấn đề nguy cơ từ tác động thị trường đến hoạt động canh tác sản xuất của bà con nông dân vùng trồng dược liệu, nhất là tâm lý tiêu dùng đối với các sản phẩm, thương hiệu địa phương. Do đó, hơn 2 năm qua, Đà Nẵng đã nhiều lần lên tiếng cảnh báo, thông tin lưu ý về các thương hiệu, sản phẩm bản địa, chú ý công tác đấu tranh, bảo hộ thương hiệu và hướng đến quản lý, hoạch định phát triển các vùng trồng nguyên liệu và chế biến.

Lễ hội sâm Ngọc Linh và dược liệu Quảng Đà được tổ chức là sự kiện lớn, mở đầu cho các chiến dịch, kế hoạch phát triển vùng sâm và dược liệu ở địa phương. Sau lễ hội này, Đà Nẵng tổ chức duy trì đều đặn các hoạt động giới thiệu, quảng bá các sản phẩm sâm và dược liệu trên địa bàn, theo từng tháng, quý để đẩy mạnh nhận diện cơ hội thị trường, cùng người nông dân và doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu, mở rộng năng lực sản xuất, xuất khẩu…

Ba vấn đề với vùng dược liệu

Ông Lương Trọng Khoa, một trong những thành viên tích cực Hội Sâm Ngọc Linh Quảng Nam chia sẻ, ông đang cùng một số bạn hữu liên lạc, gặp gỡ các đối tác, khách hàng, nhà đầu tư trong và ngoài nước, tham gia đề xuất, tham mưu UBND thành phố Đà Nẵng chiến lược, đề án phát triển vùng trồng sâm và dược liệu bền vững, bắt đầu từ năm 2026 này đến năm 2030 phải định vị rõ ít nhất ba vấn đề trọng tâm.

Thứ nhất, công tác định hướng quy hoạch vùng trồng sâm và dược liệu, về chọn giống cây trồng, kiến thức canh tác, chăm sóc, thu hoạch và bảo quản. Đây là công tác chuyên môn quan trọng, cần sự can thiệp chỉ đạo và hỗ trợ giám sát, đốc thúc đầu tư sản xuất của các cấp ngành quản lý. Người nông dân vùng trồng sâm cần được hỗ trợ đào tạo, hướng dẫn quy trình canh tác, chăm trồng hiêu quả; nhất là năng lực công nghệ số hóa, đặt định danh với mã QR truy xuất nguồn gốc sản phẩm, có đầy lộ trình thông tin đầy đủ, giá cả công bố minh bạch với người dùng…

Trao tặng cây sâm giống cho bà con vùng trồng sâm Ngọc Linh Đà Nẵng. Ảnh tư liệu.

Thứ hai, thành phố Đà Nẵng đầu tư công tác nghiên cứu khoa học, tạo điều kiện hợp tác một số nhà đầu tư hình thành trung tâm kiểm định, bảo chứng giá trị, tiêu chuẩn vùng sâm và dược liệu, từng bước nâng cao năng lực kiểm định, kiểm nghiệm các sản phẩm. Địa phương cần sớm có trung tâm kiểm định độc lập về chất lượng sâm trồng và các loại dược liệu khác, hỗ trợ người nông dân khẳng định chất lượng các sản phẩm một cách khách quan, chứ không “chạy theo các loại giấy phép con”.

Thứ ba, địa phương phải có chính sách mời gọi, lập danh mục dự án kêu gọi đầu tư, thu hút đầu tư mảng chế biến chuyên sâu, tạo các dòng sản phẩm giá trị từ sâm và dược liệu, giúp đa dạng hóa các nguồn lực đầu tư để tạo nhiều sản phẩm thị trường, đa dạng mẫu mã, chất lượng, kiểu dáng, thương hiệu… Theo ông Lương Trọng Khoa, mùa hè 2026, ngành nông nghiệp địa phương đã trao tặng hơn 1 ngàn cây sâm giống cho bà con nông dân vùng sâm, thì lập tức cũng nên có kế hoạch để 5 – 6 năm tới, cần năng lực chế biến chuyên sâu, tạo các sản phẩm dược phẩm, hàng tiêu dùng để tiêu thụ những củ sâm trồng ấy như thế nào, và cả một lượng lớn tương đương sẽ do bà con trồng thêm. Tất cả sẽ là một áp lực phát triển vùng trồng sao cho bền vững và ổn định chất lượng, bảo đảm phát triển đời sống, thu nhập cho bà con.

Một số doanh nghiệp nhìn nhận, những suy nghĩ phát triển vùng sâm và dược liệu bền vững như vậy đang thu hút họ quan tâm, nhất là ở góc độ cộng đồng người nông dân vùng trồng sẽ được hỗ trợ thế nào, để có động lực phát triển nguồn sâm quý và dược liệu theo đúng chiến lược quy hoạch và định vị phát triển vùng dược liệu Đà Nẵng đang đặt ra.