Cơ cấu cổ đông cô đặc khiến Cảng Đà Nẵng đối mặt nguy cơ hủy tư cách đại chúng

Mới đây, Công ty cổ phần Cảng Đà Nẵng (Mã CK: CDN) vừa công bố thông tin bất thường về việc tiếp tục chưa đáp ứng điều kiện là công ty đại chúng theo quy định của Luật Chứng khoán. Điểm nghẽn này xuất phát trực tiếp từ việc cơ cấu cổ đông lớn nắm giữ thị phần quá áp đảo.

Công ty cổ phần Cảng Đà Nẵng (Mã CK: CDN) có trụ sở chính tại 26 Bạch Đằng, phường Hải Châu, thành phố Đà Nẵng (Ảnh: https://danangport.com).

Hệ quả là doanh nghiệp không thể đáp ứng được các tiêu chuẩn phân phối dòng vốn ra thị trường tự do. Tính đến ngày 25/6/2026, doanh nghiệp vẫn chưa đáp ứng yêu cầu về tỷ lệ sở hữu của cổ đông không phải cổ đông lớn. Cụ thể, tỷ lệ cổ phiếu có quyền biểu quyết do các cổ đông không phải cổ đông lớn nắm giữ mới đạt 4,71%, thấp hơn mức tối thiểu 10% theo quy định.

Theo rà soát pháp lý, đây là lỗi hệ thống về mặt cơ cấu đã kéo dài và buộc phải xử lý theo thời hạn nghiêm ngặt. Theo quy định hiện hành, công ty đại chúng phải có tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ. Nếu không khắc phục trong vòng một năm kể từ thời điểm không còn đáp ứng điều kiện, doanh nghiệp sẽ phải thực hiện thủ tục hủy tư cách công ty đại chúng.

Thực tế, tình trạng báo động này đã được doanh nghiệp nhận diện và tìm phương án xin cơ chế đặc thù từ đầu năm. Trước đó, hồi tháng 1/2026, doanh nghiệp cũng thông báo không còn đáp ứng điều kiện công ty đại chúng, đồng thời kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét cơ chế xử lý phù hợp với đặc thù cơ cấu sở hữu.

Chi tiết dòng vốn tại doanh nghiệp cho thấy quyền chi phối gần như tuyệt đối thuộc về hai cá nhân tổ chức lớn, khiến dư địa cho sàn đại chúng bị bóp nghẹt. Theo tìm hiểu của MarketTimes, CDN có trụ sở chính tại 26 Bạch Đằng, phường Hải Châu, thành phố Đà Nẵng, vốn điều 990 tỷ đồng. Trong đó, Tổng Công ty Hàng hải Việt Nam (VIMC) nắm giữ 75% vốn điều lệ; Công ty Wanhai Lines (Singapore) nắm giữ 20,29% vốn điều lệ; Các cổ đông nhỏ lẻ khác: 4,71% vốn điều lệ.

Áp lực pháp lý ngày càng thắt chặt khi các điều khoản bổ sung của Luật sửa đổi bắt đầu quét qua các doanh nghiệp sàn HNX. Như vậy, tại điểm a khoản 11 Điều 1 Luật số 56/2024/QH15 ngày 29/11/2024 về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của luật chứng khoán, luật kế toán, luật kiểm toán độc lập, luật ngân sách nhà nước, luật quản lý, sử dụng tài sản công, luật quản lý thuế, luật thuế thu nhập cá nhân, luật dự trữ quốc gia, luật xử lý vi phạm hành chính quy định “a) Công ty có vốn điều lệ đã góp từ 30 tỷ đồng trở lên, có vốn chủ sở hữu từ 30 tỷ đồng trở lên và có tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ".

Cảng Đà Nẵng chưa đáp ứng điều kiện về tỷ lệ sở hữu tối thiểu của cổ đông nhỏ lẻ theo điểm a khoản 11 Điều 1 Luật số 56/2024/QH15.

Chế tài xử lý cho các trường hợp không thể pha loãng sở hữu đã được luật hóa rõ ràng. Tại khoản 15 Điều 1 Luật số 56/2024/QH15 quy định: “Công ty đại chúng bị hủy tư cách công ty đại chúng khi thuộc một trong các trường hợp sau đây: a) Không còn đáp ứng một trong các điều kiện của công ty đại chúng quy định tại điểm a khoản 1 Điều 32 của Luật này".

Mốc thời gian để doanh nghiệp thực thi việc tái cấu trúc dòng vốn thắt chặt ngay trong năm tài chính này. Điểm d khoản 1 Điều 11 Luật số 56/2024/QH15 quy định: “d) Công ty đại chúng có cổ phiếu đã niêm yết hoặc đăng ký giao dịch trước ngày 01 tháng 01 năm 2021 vẫn đáp ứng điều kiện theo quy định của Luật Chứng khoán số 70/2006/QH11 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 62/2010/QH12 mà đến ngày 01 tháng 01 năm 2026 không đáp ứng điều kiện theo quy định tại điểm a khoản 11 Điều 1 của Luật này thì bị hủy tư cách công ty đại chúng theo quy định tại khoản 15 Điều 1 của Luật này, trừ trường hợp Đại hội đồng cổ đông quyết định hủy tư cách công ty đại chúng trước ngày 01 tháng 01 năm 2026".

Đối chiếu trực diện với khung pháp lý, doanh nghiệp cảng biển này hoàn toàn rơi vào diện vi phạm tỷ lệ phân phối. Căn cứ các quy định pháp luật nêu trên, Cảng Đà Nẵng chưa đáp ứng điều kiện về tỷ lệ sở hữu tối thiểu của cổ đông nhỏ lẻ theo điểm a khoản 11 Điều 1 Luật số 56/2024/QH15.

Tình trạng này chính thức kéo dài hệ lụy sang cả giai đoạn vận hành hiện tại. Do đó, kể từ ngày 01/01/2026, căn cứ quy định tại Luật số 68/2025/QH15, Cảng Đà Nẵng không còn đáp ứng đầy đủ các điều kiện để được xác định là công ty đại chúng.

Mặc dù nỗ lực tìm kiếm phao cứu sinh từ phía cơ quan quản lý, đến nay doanh nghiệp vẫn phải tiếp tục chờ đợi trong im lặng. Trước đó, ngày 18/12/2025, Cảng Đà Nẵng đã có văn bản số 1869/CĐN- QTTK gửi đến Ủy ban chứng khoán nhà nước về việc kính đề nghị Ủy ban chứng khoán Nhà nước xem xét và cho phép duy trì tư cách công ty đại chúng của Cảng Đà Nẵng. Tuy nhiên đến nay, Cảng Đà Nẵng cũng chưa nhận được văn bản trả lời (đính kèm Văn bản 1869/CĐN-QTTK ngày 18/12/2025).

Để đảm bảo quyền lợi cho các nhà đầu tư hiện hữu, doanh nghiệp tạm thời vẫn duy trì các tiêu chuẩn công bố thông tin cũ. Trong thời gian chờ ý kiến chính thức của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Cảng Đà Nẵng cam kết tiếp tục thực hiện đầy đủ, nghiêm túc các nghĩa vụ của công ty đại chúng theo quy định của pháp luật về chứng khoán và các văn bản hướng dẫn có liên quan.

Đáng ngại hơn, đây không phải là câu chuyện đơn lẻ mà là bài toán nan giải chung của cả hệ thống tổng công ty mẹ. Đáng chú ý, Cảng Đà Nẵng không phải doanh nghiệp duy nhất trong hệ thống VIMC gặp vướng mắc về điều kiện công ty đại chúng.

Một thành viên khác thuộc nhóm cảng biển này cũng đã phát đi tín hiệu cảnh báo tương tự trước đó vài tháng. Trước đó, vào tháng 5/2026, công ty cổ phần Cảng Cam Ranh (Mã CK: CCR) cũng công bố chưa đáp ứng điều kiện công ty đại chúng do tỷ lệ cổ phiếu có quyền biểu quyết do các cổ đông không phải cổ đông lớn nắm giữ chỉ đạt 4,64%, thấp hơn mức tối thiểu theo quy định.

Căn nguyên của vấn đề nằm ở tiến độ cổ phần hóa gắn liền với việc thoái vốn nhà nước đang diễn ra khá chậm chạp. Việc liên tiếp có các doanh nghiệp cảng biển thuộc hệ thống VIMC chưa đáp ứng điều kiện công ty đại chúng cho thấy khó khăn chung của nhóm doanh nghiệp có cơ cấu sở hữu tập trung sau cổ phần hóa. Trong bối cảnh tỷ lệ sở hữu của cổ đông lớn vẫn ở mức cao, việc đáp ứng yêu cầu về cơ cấu cổ đông sẽ phụ thuộc đáng kể vào tiến trình thoái vốn nhà nước trong thời gian tới.

Nghịch lý ở chỗ, rủi ro pháp lý về tư cách đại chúng lại xuất hiện ngay thời điểm doanh nghiệp đang có chu kỳ kinh doanh thăng hoa nhất. Lợi nhuận sau thuế Quý I/2026 của Cảng Đà Nẵng đạt 129,7 tỷ đồng, tăng hơn 50,8%.

Các chỉ số tài chính cơ bản trong báo cáo hợp nhất vừa qua đều phản ánh năng lực khai thác kinh doanh rất ổn định của đơn vị. Báo cáo Quý I/2026 của VIMC cho thấy, Cảng Đà Nẵng duy trì đà tăng trưởng ổn định. Doanh thu hợp nhất quý I đạt 502,9 tỷ đồng, tăng 35% so với cùng kỳ. Lợi nhuận trước thuế đạt 161,8 tỷ đồng, hoàn thành khoảng 30% kế hoạch năm; lợi nhuận sau thuế đạt 129,7 tỷ đồng, tăng hơn 50,8%.

Hiệu quả khai thác cảng biển tăng mạnh nhờ vào lưu lượng luân chuyển hàng hóa thực tế qua khu vực miền Trung tăng trưởng tốt. Được biết, động lực tăng trưởng của Cảng Đà Nẵng đến từ sản lượng hàng hóa thông qua cảng tăng 15,51%. Trong đó, sản lượng container tăng mạnh 21,05%, qua đó kéo doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ tăng 31,51% so với cùng kỳ năm 2025.

Biến động về mặt tư cách pháp lý có thể sẽ tác động mạnh đến định giá của doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán tự do. Trên thị trường chứng khoán, cổ phiếu CDN hiện niêm yết trên HNX với hơn 99 million cổ phiếu lưu hành, tương ứng vốn hóa khoảng 2.762 tỷ đồng. Chốt phiên 28/6, CP CDN có giá 27.900 đồng/cổ phiếu.