Cải cách thể chế và mở rộng đối tượng hỗ trợ
Trong bối cảnh doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) vẫn gặp nhiều rào cản trong tiếp cận vốn và mở rộng sản xuất, Tại Hội thảo "Giải pháp phát triển đồng bộ thị trường vốn" do Tạp chí Nhà Đầu tư tổ chức ngày 23/7/2026. TS Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME), đã đưa ra nhiều kiến nghị đáng chú ý gửi tới Thủ tướng Chính phủ. Những đề xuất này tập trung vào cải cách thể chế, đa dạng hóa kênh vốn và nâng cao vai trò của khu vực kinh tế tư nhân.
Theo ông Thân, một trong những giải pháp cần được triển khai sớm là xây dựng cơ chế công nhận kết quả xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp. Đây không chỉ là công cụ đánh giá mức độ uy tín và năng lực tài chính của doanh nghiệp, mà còn giúp thị trường có thêm căn cứ minh bạch để ra quyết định.
TS. Nguyễn Văn Thân cho rằng, khi được thực hiện bài bản, hệ thống xếp hạng tín nhiệm sẽ hỗ trợ doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng. Nhà đầu tư, đặc biệt là các doanh nghiệp có nhu cầu nội địa hóa sản xuất, có thể dựa vào các mức xếp hạng như A, B, C để lựa chọn đối tác phù hợp, thay vì chỉ dựa vào thông tin cảm tính.
 |
| TS Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME). |
Không chỉ vậy, xếp hạng tín nhiệm còn có thể trở thành một kênh tham chiếu quan trọng đối với các ngân hàng trong quá trình thẩm định và cấp tín dụng. Điều này góp phần giảm bớt sự phụ thuộc vào tài sản bảo đảm – vốn là rào cản lớn đối với DNNVV.
Chủ tịch VINASME nhấn mạnh, khu vực DNNVV hiện chiếm tới 97–98% tổng số doanh nghiệp, do đó không thể bị xem nhẹ trong chiến lược phát triển kinh tế. Theo ông, nếu không có chính sách phù hợp để hỗ trợ lực lượng này, nền kinh tế sẽ đối mặt với nhiều rủi ro về tăng trưởng và ổn định.
Một trong những đề xuất đáng chú ý là mở rộng phạm vi của Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, bao gồm cả nhóm hộ kinh doanh có quy mô lớn. Theo ông Thân, hiện có khoảng 6 triệu hộ kinh doanh, trong đó nhiều hộ có vốn và doanh thu đáng kể nhưng chưa được hưởng các chính sách hỗ trợ tương xứng.
Ông đề xuất lấy ngưỡng doanh thu 3 tỷ đồng làm căn cứ phân loại. Những hộ có doanh thu dưới mức này có thể không phải nộp thuế, trong khi các hộ từ 3 tỷ đồng trở lên cần thực hiện nghĩa vụ thuế và đồng thời được hưởng các chính sách như doanh nghiệp. Khi đó, việc chuyển đổi từ hộ kinh doanh lên mô hình doanh nghiệp sẽ trở nên thuận lợi hơn.
Để khuyến khích quá trình này, ông kiến nghị áp dụng chính sách ưu đãi thuế rõ ràng: miễn thuế trong 3 năm đầu và giảm 50% trong 3 năm tiếp theo đối với các hộ kinh doanh chuyển đổi. Theo ông, đây là động lực quan trọng để thúc đẩy khu vực kinh tế cá thể phát triển theo hướng chính quy.
Bên cạnh đó, ông Thân cũng đề xuất đổi tên Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa thành “Luật Phát triển doanh nghiệp tư nhân”, nhằm phản ánh đúng vai trò và tầm quan trọng của khu vực này trong nền kinh tế.
Vấn đề lớn nhất của DNNVV, theo TS. Nguyễn Văn Thân, vẫn là tiếp cận vốn. Dù có nhiều chủ trương ưu tiên, nhưng trên thực tế, doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn khó vay vốn do các ngân hàng lo ngại rủi ro, chi phí cao và lợi nhuận thấp.
Ông Thân chỉ ra nghịch lý rằng, càng có chính sách ưu tiên, DNNVV lại càng khó tiếp cận vốn, trong khi dòng tín dụng lại tập trung vào các doanh nghiệp lớn. Nguyên nhân nằm ở các “hàng rào kỹ thuật” trong hệ thống ngân hàng, khiến việc cho vay đối với DNNVV trở nên phức tạp và kém hấp dẫn.
 |
| TS. Nguyễn Anh Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài và TS. Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam điều phối phiên thảo luận mở. |
Trong bối cảnh đó, ông đề xuất cần xem xét lại hiệu quả hoạt động của các quỹ hỗ trợ hiện hành. Cụ thể, ông cho rằng Quỹ Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa và Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa phát huy được vai trò trong suốt nhiều năm qua.
“Nguồn lực của các quỹ này nên được chuyển về cho ngân hàng để trực tiếp cho vay, thay vì phân tán và kém hiệu quả như hiện nay,” TS. Nguyễn Văn Thân kiến nghị. Đồng thời, nếu không giải thể, việc sửa đổi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trong thời gian tới cũng cần tính đến phương án cải tổ các quỹ này.
Một hướng đi khác được ông nhấn mạnh là phát triển các kênh huy động vốn mới, bao gồm cơ chế sandbox để cho phép các mô hình cho vay linh hoạt, kết nối trực tiếp giữa các chủ thể trong nền kinh tế. Theo ông, khi có cơ chế phù hợp, dòng tiền nhàn rỗi trong dân sẽ được khơi thông, từ đó tạo nền tảng cho việc phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp và các kênh vốn khác.
Đáng chú ý, ông Thân cho rằng hiện vẫn còn khoảng 500.000 tỷ đồng trong dân chưa được huy động vào nền kinh tế. Trong khi đó, Nhà nước vẫn phải vay vốn quốc tế với lãi suất khoảng 6%, còn người dân gửi ngoại tệ lại không được hưởng lãi suất.
Theo ông, để huy động hiệu quả nguồn lực này, cần có cơ chế đảm bảo lợi ích cho người dân. Khi được hưởng mức lãi suất hợp lý, người dân sẽ sẵn sàng đưa vốn vào hệ thống tài chính, qua đó giúp Nhà nước vừa huy động được nguồn lực, vừa kiểm soát tốt dòng tiền.
Nhìn tổng thể, các kiến nghị của Chủ tịch VINASME cho thấy nhu cầu cấp thiết phải cải cách toàn diện từ thể chế đến thị trường vốn, nhằm tạo điều kiện cho DNNVV phát triển. Đây không chỉ là câu chuyện riêng của một khu vực kinh tế, mà còn là yếu tố quyết định đến sức cạnh tranh và tính bền vững của nền kinh tế Việt Nam trong dài hạn.
