Theo đại diện Cục Thuế (Bộ Tài chính), công tác kiểm tra, chống thất thu ngân sách thời gian qua được triển khai theo hướng quản lý rủi ro, dựa trên phân tích dữ liệu thuế, hóa đơn điện tử, dòng tiền và thông tin phối hợp giữa các cơ quan quản lý.
 |
| Hành vi chuyển giá đang ngày càng tinh vi thông qua các chuỗi cung ứng toàn cầu và giao dịch liên kết phức tạp, đặc biệt lợi dụng sự chênh lệch chính sách thuế giữa các quốc gia (Ảnh minh họa). |
Ngành Thuế đã chuyển mạnh từ phương thức kiểm tra thủ công sang quản lý trên nền tảng dữ liệu số, khai thác thông tin từ giao dịch ngân hàng, thương mại điện tử, hóa đơn điện tử cùng nhiều nguồn dữ liệu khác để kịp thời phát hiện dấu hiệu gian lận, thất thu và trốn thuế.
Theo ông Nguyễn Tiến Trung - Trưởng Ban Kiểm tra (Cục Thuế), năm 2026, Cục Thuế giao kế hoạch 58.076 cuộc kiểm tra cho 34 Thuế tỉnh, thành phố và các Thuế cơ sở; đồng thời phê duyệt kế hoạch kiểm tra đối với 11.115 doanh nghiệp.
Trọng tâm kiểm tra được tập trung vào các lĩnh vực có rủi ro cao và dư địa thu lớn, gồm bất động sản, giao dịch liên kết, doanh nghiệp lỗ nhiều năm, doanh nghiệp có doanh thu tăng đột biến, sắt thép - phế liệu, bảo hiểm, vàng bạc - trang sức mỹ nghệ, BOT, xây dựng - lắp đặt, kinh doanh dịch vụ golf, thương mại điện tử, kinh tế số, hộ kinh doanh, chuyển nhượng vốn gián tiếp, thanh toán bằng tiền mặt, nha khoa, chăm sóc sức khỏe, thẩm mỹ, hàng giả, hàng kém chất lượng và các lĩnh vực có dấu hiệu gian lận hóa đơn.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, toàn ngành Thuế đã thực hiện 26.293 cuộc kiểm tra, đạt 45,2% kế hoạch năm và tương đương 100,01% so với cùng kỳ năm 2025. Qua đó, Cơ quan Thuế kiến nghị xử lý 34.258 tỷ đồng, tăng 20,5% so với cùng kỳ năm trước.
Trong tổng số này, thuế truy thu tăng thêm là 12.342 tỷ đồng, giảm khấu trừ 1.107 tỷ đồng và giảm lỗ 20.809 tỷ đồng.
Riêng đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết, ngành Thuế đã xây dựng chuyên đề kiểm tra riêng, tập trung rà soát hồ sơ xác định giá giao dịch, dữ liệu so sánh, hợp đồng, chi phí và việc tuân thủ nguyên tắc giao dịch độc lập.
Kết quả, 87 doanh nghiệp có giao dịch liên kết đã được kiểm tra trong 6 tháng đầu năm. Cơ quan Thuế truy thu, truy hoàn và xử phạt 1.062 tỷ đồng, giảm lỗ 5.970 tỷ đồng, giảm khấu trừ 4,08 tỷ đồng và điều chỉnh tăng thu nhập chịu thuế 3.181 tỷ đồng.
Ông Nguyễn Tiến Trung cho biết, hành vi chuyển giá hiện ngày càng tinh vi thông qua chuỗi cung ứng toàn cầu và các giao dịch liên kết phức tạp, lợi dụng sự khác biệt về chính sách thuế giữa các quốc gia để giảm nghĩa vụ thuế. Các doanh nghiệp có thể thiết lập mức giá không theo giá thị trường nhằm dịch chuyển lợi nhuận, qua đó làm giảm số thuế phải nộp.
Theo ông Nguyễn Tiến Trung, việc kiểm tra doanh nghiệp có giao dịch liên kết, đặc biệt là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, vẫn gặp nhiều khó khăn do thủ đoạn ngày càng phức tạp, trong khi cơ quan thuế còn hạn chế về thẩm quyền, thời gian kiểm tra và khả năng kết nối dữ liệu giữa các cơ quan quản lý.
Để tăng hiệu quả phòng, chống chuyển giá và trốn thuế, Cục Thuế đã tham mưu hoàn thiện các quy định về quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết theo thông lệ quốc tế và các cam kết của Việt Nam về BEPS, CbCR, APA, trao đổi thông tin và chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu.
Trong một diễn biến khác, Nghị định số 255/2026/NĐ-CP về quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết đã được Chính phủ ban hành và có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Nghị định đồng bộ với Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, bổ sung nhiều quy định nhằm tăng tính minh bạch, làm rõ phạm vi áp dụng và giảm gánh nặng tuân thủ đối với doanh nghiệp có mức độ rủi ro thấp.
Bên cạnh hoàn thiện thể chế, ngành Thuế tiếp tục tăng cường quản lý rủi ro, đào tạo chuyên sâu về giá chuyển nhượng, khai thác cơ sở dữ liệu thương mại và tập trung kiểm tra các doanh nghiệp có dấu hiệu rủi ro cao như giao dịch liên kết giá trị lớn, giao dịch với đối tác tại quốc gia có thuế suất thấp, doanh nghiệp thua lỗ kéo dài nhưng vẫn mở rộng hoạt động hoặc phát sinh các khoản chi phí dịch vụ nội bộ, bản quyền, lãi vay có dấu hiệu dịch chuyển lợi nhuận.
