Dự thảo Luật Thực hiện dân chủ cơ sở đang được lấy ý kiến tại Quốc hội và dự kiến thông qua tại Kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa XV. Luật sư Nguyễn Thanh Hà đã có ý kiến
aa
Luật sư Nguyễn Thanh Hà, Trưởng Văn phòng Luật SBLaw
Thưa ông, việc đề nghị Quốc hội cân nhắc không mở rộng phạm vi điều chỉnh của Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở sang khu vực doanh nghiệp, nhất là với các doanh nghiệp ngoài nhà nước (được quy định tại các chương I và chương IV của Dự thảo Luật) theo ông có phù hợp và cần thiết với doanh nghiệp tư nhân?
Luật sư Nguyễn Thanh Hà: Theo quy định tại Luật Doanh nghiệp 2020, doanh nghiệp tư nhân là doanh nghiệp do một cá nhân làm chủ và tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi hoạt động của doanh nghiệp. Theo đó, doanh nghiệp là các thực thể được thành lập theo pháp luật doanh nghiệp, nằm ngoài bộ máy Nhà nước và cũng không thuộc hệ thống các tổ chức chính trị ở nước ta.
Dự thảo Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở đang được lấy ý kiến tại Quốc hội và dự kiến thông qua tại Kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa XV. Tại dự thảo Luật này quy định mới việc thực hiện dân chủ tại tổ chức có sử dụng lao động. Cụ thể: Tổ chức có sử dụng lao động thực hiện công khai các nội dung sau đây: a) Tình hình sản xuất, kinh doanh hoặc tình hình hoạt động của tổ chức có sử dụng lao động theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp và pháp luật khác có liên quan; b) Nội quy lao động, thang lương, bảng lương, định mức lao động, nội quy, quy chế và các văn bản quy định khác của tổ chức có sử dụng lao động liên quan đến quyền, lợi ích và nghĩa vụ của người lao động; …
Điều 33 Hiến pháp 2013 quy định “Mọi người đều có quyền tự do kinh doanh trong những lĩnh vực trong những ngành nghề pháp luật không cấm”. Ngoài ra, Điều 7 Luật Doanh nghiệp 2020 và Điều 5 Luật Đầu tư 2020 cũng quy định về việc doanh nghiệp có quyền tự chủ trong kinh doanh.
Theo đó, ngoại trừ các vấn đề liên quan trực tiếp tới quan hệ lao động với các thiết chế về đàm phán, thương lượng, tham vấn giữa hai bên đã được ghi nhận trong pháp luật lao động, người lao động không thể can thiệp vào quyền tự chủ kinh doanh của chủ doanh nghiệp hay nói cách khác việc này là bất khả thi. Do đó, việc đề nghị Quốc hội cân nhắc không mở rộng phạm vi điều chỉnh của Luật dân chủ ở cơ sở sang khu vực doanh nghiệp, nhất là với các doanh nghiệp ngoài nhà nước (được quy định tại các chương I và chương IV của Dự thảo Luật) là rất quan trọng và cần thiết với doanh nghiệp.
Luật Thực hiện dân chủ cơ sở yêu cầu có Ban Thanh tra nhân dân trong doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp bắt buộc báo cáo công khai minh bạch, từ chiến lược đến phát triển kinh doanh, lương thưởng… Theo ông, quy định này với doanh nghiệp tư nhân có tạo ra bất cập, xung đột với các quyền tự chủ của doanh nghiệp được quy định trong Luật Lao động, Luật Doanh nghiệp hay không?
Luật sư Nguyễn Thanh Hà: Dự thảo Luật Thực hiện dân chủ cơ sở quy định Ban Thanh tra nhân dân ở tổ chức có sử dụng lao động do hội nghị người lao động bầu gồm từ 03 đến 09 thành viên theo đề nghị của Ban Chấp hành Công đoàn cơ sở hoặc tổ chức khác đại diện cho người lao động ở cơ sở. Người lao động thực hiện việc kiểm tra, giám sát thông qua hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân ở tổ chức có sử dụng lao động.
Quy định này với doanh nghiệp tư nhân sẽ tạo ra bất cập lớn, xung đột đi ngược lại với các quy định trong Bộ luật Lao động, Luật Doanh nghiệp bởi các vấn đề sau:
Thứ nhất, Dự thảo Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở sẽ gây ra sự chồng chéo, trùng lặp. Pháp luật tôn trọng quyền tự chủ của doanh nghiệp. Doanh nghiệp đã có tổ chức Công đoàn, tổ chức đại diện người lao động để đại diện cho người lao động, Công đoàn được trao nhiệm vụ trách nhiệm như được quy định trong Bộ luật Lao động, Luật Công đoàn và các Nghị định liên quan, có quỹ Công đoàn để thực hiện nhiệm vụ được giao. Vì vậy, tổ chức Công đoàn phải phát huy hiệu quả việc thực hiện dân chủ trong doanh nghiệp trong hoạt động bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động, không thể phát sinh thêm 1 tổ chức mới là Ban Thanh tra nhân dân hoạt động chồng chéo nữa, gây tốn chi phí, tốn nhân lực cho Công đoàn và doanh nghiệp, gây khó khăn cho vận hành của chủ doanh nghiệp khi phải đối ứng với nhiều ban, nhiều tổ chức.
Thứ hai, nếu công khai hết thì thông tin kinh doanh công ty sẽ bị lộ, mỗi công ty có cách thức kinh doanh riêng, có những chiến lược riêng, tình hình sản xuất, bí mật kinh doanh hoạt động khác nhau. Công khai hết thang lương, bảng lương cho toàn thể người lao động trong công ty là không chính đáng. Việc cung cấp và công khai hết toàn bộ thông tin của doanh nghiệp đặc biệt là những thông tin bí mật trong quản trị doanh nghiệp (tình hình sản xuất kinh doanh, tình hình hoạt động, thang lương, bảng lương...) cho toàn thể người lao động, Công đoàn, Ban Thanh tra nhân dân là không phù hợp, không chính đáng, đi ngược lại với quyền tự chủ của doanh nghiệp theo Luật Đầu tư và Luật Doanh nghiệp và Luật Sở hữu trí tuệ. Hơn nữa, doanh nghiệp đã vận hành và tuân thủ theo rất nhiều quy định pháp luật (Luật Lao động, Luật Công đoàn, Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư, Luật Thuế, Hải quan, Môi trường, Luật Sở hữu trí tuệ....) Mặt khác, đã có các đoàn thanh tra để kiểm tra việc tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp, vậy nên doanh nghiệp phải được tự do vận hành, quản trị.
Hội nghị người lao động tại Công ty TNHH Điện tử Asti Hà Nội/ Nguồn ảnh Tạp chí dân vận
Có ý kiến cho rằng, nếu doanh nghiệp tư nhân phải tuân thủ Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở đồng nghĩa trao quyền cho người lao động quá nhiều, sẽ khiến cho người lao động dễ dàng phát sinh yêu sách, làm phức tạp hơn mối quan hệ lao động trong doanh nghiệp? Ý kiến của ông về vấn đề này như thế nào?
Luật sư Nguyễn Thanh Hà: Từ trước đến nay người sử dụng lao động và người lao động thực hiện quyền dân chủ với nhau thông qua tổ chức Công đoàn. Nói cách khác việc thực hiện dân chủ cũng cần có hệ thống và sự kiểm soát chuyên nghiệp đảm bảo hài hoà lợi ích cho cả hai bên. Bộ luật Lao động, Luật Doanh nghiệp, Luật Công đoàn… quy định khá đầy đủ về các vấn đề này, cùng với đó trong quá trình thực hiện quyền dân chủ trong doanh nghiệp tư nhân khá thuận lợi và không xảy ra những vấn đề vướng mắc lớn.
Việc trao quyền cho người lao động, Ban Thanh tra nhân dân quá nhiều, vượt quá quyền lợi hợp pháp chính đáng, khiến cho người lao động dễ dàng phát sinh ra yêu sách, kết bè phái, gây nhiễu cho chủ doanh nghiệp, bộ máy doanh nghiệp phải tiếp đón, giải thích, giải trình... gây sự xáo trộn, náo loạn, thậm chí nếu chủ doanh nghiệp không đồng ý thì có thể gây ra đình công, gây bất ổn định cho doanh nghiệp và xã hội. Theo đó, sẽ ảnh hưởng đến việc kinh doanh sản xuất của các doanh nghiệp nói riêng và tình hình phát triển kinh tế của cả nước nói chung.
Hiện nay, các tiêu chuẩn và quy định về quan hệ lao động ở nước ta cơ bản đã đạt chuẩn mực quốc tế theo các Công ước quốc tế và các Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới mà chúng ta đã ký kết. Vì vậy, việc đưa thêm thiết chế dân chủ vào doanh nghiệp như dự kiến tại Dự thảo Luật có thể dẫn tới chồng chéo lên nhiệm vụ của tổ chức Công đoàn, tổ chức đại diện người lao động và các đoàn thể chính trị- xã hội khác trong doanh nghiệp.
Cùng đó, từ góc độ hội nhập kinh tế quốc tế, trong bối cảnh cạnh tranh rất gay gắt trong thu hút FDI như hiện nay, việc yêu cầu thiết lập thêm một thiết chế của người lao động trong doanh nghiệp, có quyền làm chủ và can thiệp ở các mức độ khác nhau vào quyền tự chủ kinh doanh của doanh nghiệp, chắc chắn sẽ khiến các nhà đầu tư tiềm năng phải thận trọng hơn khi quyết định đưa vốn vào Việt Nam.
Tại Hội thảo “Tham vấn chính sách, giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, gợi mở định hướng hoàn thiện chính sách trong giai đoạn mới”, bà Nguyễn Thị Bích Thủy, Trưởng phòng Doanh nghiệp nhỏ và vừa, Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) cho biết, Bộ Tài chính đang khẩn trương hoàn thiện hồ sơ dự thảo luật để gửi Bộ Tư pháp thẩm định trong tháng 6/2026.
Theo TS. Cấn Văn Lực - chuyên gia kinh tế trưởng Ngân hàng BIDV, hàng nghìn dự án bị ách tắc đang “giam” nguồn lực khổng lồ, nếu tháo gỡ hiệu quả, nền kinh tế có thể được bổ sung hàng trăm nghìn tỷ đồng mỗi năm.
Trong bối cảnh kinh tế thế giới đang đối mặt với những biến động chưa từng có về địa chính trị, công nghệ, thương mại và tài chính, Trường Đại học Công nghệ Giao thông Vận tải (UTT) đã phối hợp cùng Đại sứ quán Israel tại Việt Nam tổ chức Tọa đàm quốc tế với chủ đề: "Những thách thức của nền kinh tế thế giới trong bối cảnh hiện nay".
TS. Hoàng Thị Thu Phương – Giảng viên Khoa Kinh doanh, Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV) nhận định, những điều chỉnh trong quy chế tuyển sinh đại học năm nay không đơn thuần là thay đổi về mặt kỹ thuật, mà mang tính định hướng sâu sắc, buộc học sinh lớp 12 phải tư duy kỹ càng về chiến lược nguyện vọng, chuyển dịch từ chiến lược "rải thảm" sang "nhắm trúng đích".
TS. Nguyễn Đức Kiên cho rằng quy hoạch Hà Nội phải tiếp cận dài hạn, lấy hạ tầng giao thông làm nền tảng, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, hiện thực hóa khát vọng quốc gia đến năm 2045.
"Tầm nhìn 100 năm không phải là chúng ta ngồi hôm nay thiết kế hết mọi thứ cho 100 năm sau. Điều quan trọng là phải để dành tài nguyên cho thế hệ tương lai, để trăm năm sau con cháu chúng ta vẫn còn dư địa phát triển", Tiến sĩ khoa học, Kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn - Chủ tịch NgoViet Architects & Planners nhấn mạnh.
Theo bà Phạm Thị Miền - Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu đánh giá thị trường BĐS Việt Nam, thị trường bất động sản Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển mình rõ nét, khi các yếu tố đầu cơ dần nhường chỗ cho nhu cầu thực và giá trị khai thác bền vững. Sự thay đổi này phản ánh một chu kỳ phát triển mới, nơi dòng tiền trở nên thận trọng và có chọn lọc hơn.
Thị trường bất động sản không thể mãi là nơi chôn vốn của các dòng tiền đầu cơ kém thanh khoản. Cơ chế tăng trưởng mới đặt nhà ở cho thuê thành một trụ cột chiến lược, ép cả cơ quan quản lý lẫn doanh nghiệp phải sòng phẳng cấu trúc lại nguồn cung từ nay đến năm 2030.
TS.KTS Trương Văn Quảng, Phó Tổng Thư ký Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam nhấn mạnh Bắc Hà Nội sẽ là cực tăng trưởng chiến lược trong cấu trúc đô thị mới của Thủ đô.
“Quy hoạch hiện đại không chỉ trả lời câu hỏi Thành phố sẽ xây thêm những gì, mà quan trọng hơn là phải trả lời được câu hỏi: Trong 25 năm, 50 năm hay 100 năm tới, TP.Hồ Chí Minh sẽ giữ vai trò gì trong mạng lưới các thành phố của khu vực châu Á và toàn cầu?” - TS. Trần Du Lịch -nguyên Phó Trưởng đoàn chuyên trách, Đoàn Đại biểu Quốc hội TP. Hồ Chí Minh.
Chương trình “vàng đổi nhà” của Vinhomes gây tranh luận, song dưới góc nhìn pháp lý, luật sư Trương Thanh Đức cho rằng đây là mô hình sáng tạo, phù hợp định hướng hạn chế vàng hóa nền kinh tế.
Ngay sau khi Ngân hàng Nhà nước (NHNN) chính thức lên tiếng về chương trình hỗ trợ chuyển đổi vàng mua nhà của Vinhomes, thị trường tài chính và bất động sản lập tức đổ dồn sự chú ý vào tính pháp lý và hiệu quả thực tế của giải pháp này. Dưới góc nhìn của các chuyên gia kỳ cựu, động thái của nhà điều hành không chỉ là lời khuyến nghị tuân thủ pháp luật thông thường, mà chính là tín hiệu ủng hộ đối với một sáng kiến sáng tạo, mở đường cho việc khơi thông dòng vốn khổng lồ đang "ngủ đông" trong dân.
“Trong lĩnh vực tài sản số thì doanh nghiệp Việt Nam có một lợi thế đáng kể về công nghệ. Chúng ta có đội ngũ kỹ sư giỏi, khả năng phát triển sản phẩm nhanh và chi phí cạnh tranh.Tuy nhiên, điểm yếu lớn nhất hiện nay lại nằm ở năng lực pháp chế và tuân thủ pháp luật. Có thể nói doanh nghiệp Việt đang khá yếu ở khía cạnh này.”-Ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam.
Việc người đứng đầu Đảng và Nhà nước Việt Nam đọc phát biểu dẫn đề định hướng tại Đối thoại Shangri-La đã tạo ra một tiếng vang lớn trên trường quốc tế. Dưới góc nhìn của Giáo sư Khúc Cường (Đại học Dân tộc Trung ương, chuyên gia bình luận hãng tin CGTN - Trung Quốc), đây là bước chuyển chiến lược: Việt Nam không còn là "người nghe" thụ động mà đã vươn lên thành "người đặt ra chương trình nghị sự".
Trong nhiều năm, khi nhắc đến nguyên nhân khiến doanh nghiệp thất bại, người ta thường nói đến thiếu vốn, thiếu nhân lực, thiếu thị trường hoặc sức ép cạnh tranh. Tuy nhiên, những biến động liên tiếp của kinh tế thế giới trong hơn một thập kỷ qua đang cho thấy một sự thật khác. Nhiều doanh nghiệp sở hữu nguồn lực lớn, thương hiệu mạnh và thị phần dẫn đầu vẫn có thể sụp đổ trong thời gian ngắn vì không nhận diện được những rủi ro đang âm thầm hình thành bên trong hệ thống của mình.
