Năm 2026 đang mở ra một giai đoạn tăng trưởng đáng chú ý đối với ngành cá rô phi Việt Nam. Sau khi đạt kim ngạch xuất khẩu 99 triệu USD trong năm 2025, tăng 140% so với năm trước, mặt hàng này tiếp tục duy trì đà bứt phá khi chỉ trong 4 tháng đầu năm 2026 đã mang về 49 triệu USD, tăng 151% so với cùng kỳ.
Sự tăng trưởng nhanh chóng không chỉ phản ánh nhu cầu ngày càng lớn của thị trường quốc tế đối với các sản phẩm cá thịt trắng có giá thành hợp lý, mà còn cho thấy vị thế ngày càng rõ nét của Việt Nam trên bản đồ thương mại cá rô phi toàn cầu. Tuy nhiên, phía trước vẫn là cuộc cạnh tranh quyết liệt với những cường quốc sản xuất lâu năm đang nắm giữ phần lớn thị phần thế giới.
 |
Trung Quốc tiếp tục là quốc gia thống trị ngành cá rô phi toàn cầu với sản lượng năm 2025 ước đạt khoảng 2,1 triệu tấn. Trong đó, khoảng 60% sản lượng được dành cho xuất khẩu, tương đương 1,1 triệu tấn và dự kiến tăng lên 1,15 triệu tấn trong năm 2026.
Những biến động thương mại tại thị trường Mỹ trong năm 2025 từng tạo ra cơ hội cho cá rô phi Việt Nam khi hàng hóa Trung Quốc chịu tác động từ các mức thuế bổ sung. Nhờ đó, doanh nghiệp Việt Nam đã gia tăng hiện diện tại thị trường này và mở rộng đáng kể thị phần.
Tuy nhiên, khi các rào cản thuế quan được điều chỉnh, cá rô phi Trung Quốc đang từng bước lấy lại lợi thế cạnh tranh. Đồng thời, thay vì phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống, các doanh nghiệp Trung Quốc đang đẩy mạnh chiến lược đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, mở rộng hiện diện tại các nước thành viên Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) và hướng tới thị trường Liên minh châu Âu (EU).
Với quy mô sản xuất vượt trội cùng hệ thống chế biến và logistics phát triển, Trung Quốc vẫn được xem là đối thủ cạnh tranh lớn nhất đối với ngành cá rô phi Việt Nam trong những năm tới.
Brazil hiện là thị trường tiêu thụ cá rô phi lớn nhất của Việt Nam, chiếm hơn một nửa tổng kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này. Tuy nhiên, quốc gia Nam Mỹ này đồng thời cũng đang nổi lên như một đối thủ cạnh tranh đáng chú ý.
Năm 2025, sản lượng cá rô phi của Brazil đạt khoảng 707.500 tấn, tăng gần 7% so với năm trước và tiếp tục duy trì vị thế là nhà sản xuất cá rô phi lớn nhất châu Mỹ.
Đáng chú ý, xu hướng bảo hộ ngành nuôi trồng thủy sản trong nước đang ngày càng rõ nét. Dự luật số 6331/25 vừa được Ủy ban Nông nghiệp của Hạ viện Brazil thông qua, đề xuất cấm nhập khẩu cá rô phi nhằm bảo vệ người nuôi trong nước. Nếu được thông qua ở các vòng xem xét tiếp theo, đây có thể trở thành thách thức đáng kể đối với hoạt động xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam vào thị trường này.
Trong khi Trung Quốc và Brazil cạnh tranh trực tiếp ở nhiều thị trường quốc tế, Ai Cập lại lựa chọn chiến lược tập trung vào khu vực Trung Đông và Bắc Phi.
Với sản lượng khoảng 1,7 triệu tấn trong năm 2024, Ai Cập hiện là một trong ba quốc gia sản xuất cá rô phi lớn nhất thế giới và chiếm gần như toàn bộ sản lượng cá rô phi của khu vực MENA.
Theo Hội đồng Xuất khẩu Thực phẩm Ai Cập, nước này đã xuất khẩu khoảng 17.000 tấn cá rô phi tươi và ướp lạnh trong năm 2024, đạt giá trị 9,4 triệu USD, chiếm khoảng 20% thị phần toàn cầu ở phân khúc này. Các thị trường chủ lực gồm Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Kuwait, Qatar, Tunisia và Libya.
Hiện nay, Ai Cập chưa tạo ra sức ép cạnh tranh đáng kể đối với Việt Nam tại các thị trường truyền thống. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp Việt Nam đẩy mạnh chiến lược mở rộng sang Trung Đông trong thời gian tới, Ai Cập sẽ là đối thủ cần được theo dõi sát sao.
Triển vọng tăng trưởng của ngành cá rô phi toàn cầu vẫn được đánh giá tích cực nhờ nhu cầu ngày càng tăng đối với các sản phẩm thủy sản có giá thành hợp lý, giàu dinh dưỡng và dễ chế biến.
Tuy nhiên, cùng với cơ hội mở rộng thị phần, các nhà xuất khẩu Việt Nam sẽ phải đối mặt với áp lực cạnh tranh ngày càng lớn khi những quốc gia sản xuất hàng đầu đồng thời mở rộng quy mô nuôi trồng, gia tăng năng lực chế biến và củng cố vị thế tại các thị trường trọng điểm.
Trong bối cảnh đó, việc nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng các tiêu chuẩn bền vững, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và xây dựng thương hiệu sẽ là những yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh của cá rô phi Việt Nam trên thị trường quốc tế trong giai đoạn tới.
