Cước vận tải biển tăng mạnh gây sức ép lớn lên doanh nghiệp xuất khẩu

Cước vận tải biển đang bước vào một chu kỳ tăng giá mới, tạo ra nhiều thách thức cho hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp Việt Nam trong nửa cuối năm 2026. Diễn biến này diễn ra trong bối cảnh nhu cầu vận chuyển hàng hóa toàn cầu tăng cao, trong khi năng lực vận tải chưa theo kịp.

Theo chỉ số Drewry World Container Index (WCI), giá cước vận chuyển container 40 feet đã tăng mạnh 23% chỉ trong tuần đầu tháng 6/2026, lên mức 3.433 USD/container. Đây được xem là mức tăng đáng chú ý nhất kể từ giữa năm 2025 đến nay, phản ánh rõ sự căng thẳng của thị trường vận tải container quốc tế.

Cước vận tải biển tăng mạnh gây sức ép lớn lên doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam.

Đáng chú ý, các tuyến vận tải xuyên Thái Bình Dương ghi nhận mức tăng mạnh nhất. Cụ thể, tuyến Thượng Hải – Los Angeles tăng tới 31%, đạt 4.565 USD/container 40 feet. Trong khi đó, tuyến Thượng Hải – New York cũng tăng 20%, lên mức 5.505 USD/container. Những con số này cho thấy áp lực chi phí đang dồn mạnh vào các tuyến xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang Mỹ.

Nếu tính trong dài hơn, trong vòng 14 tuần qua, giá cước vận chuyển từ châu Á sang bờ Tây nước Mỹ đã tăng khoảng 108%, còn tuyến sang bờ Đông Mỹ tăng gần 99%. Đây là mức tăng rất lớn trong thời gian ngắn, khiến nhiều doanh nghiệp không kịp xoay xở về chi phí.

Chi phí vận tải tăng cao đang tác động trực tiếp đến các ngành xuất khẩu chủ lực như dệt may, da giày, đồ gỗ và nông sản chế biến. Đây đều là những ngành có biên lợi nhuận không quá cao, nên biến động logistics dễ làm suy giảm hiệu quả kinh doanh.

Thực tế từ doanh nghiệp cho thấy áp lực này không chỉ nằm ở giá cước mà còn ở thời gian vận chuyển kéo dài. Một doanh nghiệp xuất khẩu hạt điều tại Đồng Nai cho biết, do nhiều hãng tàu thay đổi hải trình, hàng hóa không thể đi qua kênh đào Suez như trước mà phải vòng qua châu Phi. Điều này khiến chi phí vận chuyển tăng hơn 50%, đồng thời thời gian giao hàng kéo dài từ 30 ngày lên tới 60 ngày.

Việc kéo dài thời gian giao hàng không chỉ làm tăng chi phí mà còn ảnh hưởng đến dòng tiền của doanh nghiệp. Thời gian thu hồi vốn bị chậm lại, trong khi chi phí đầu vào và vận chuyển đều tăng, tạo ra áp lực tài chính đáng kể.

Nguyên nhân của đợt tăng giá này đến từ nhiều yếu tố. Trước hết là nhu cầu vận chuyển tăng sớm khi các doanh nghiệp toàn cầu đẩy nhanh giao hàng trước nguy cơ thay đổi chính sách thuế quan tại Mỹ từ tháng 7/2026. Bên cạnh đó, nhu cầu nhập khẩu phục vụ các sự kiện lớn như World Cup 2026 cũng góp phần làm gia tăng lượng hàng hóa lưu thông.

Ngoài yếu tố nhu cầu, tình hình địa chính trị tại Trung Đông tiếp tục là yếu tố then chốt. Những rủi ro tại khu vực Biển Đỏ và eo biển Hormuz buộc nhiều hãng tàu phải duy trì hành trình vòng qua châu Phi thay vì đi qua kênh đào Suez. Điều này làm tăng chi phí nhiên liệu, kéo dài thời gian vận chuyển và giảm hiệu suất khai thác đội tàu.

Trong bối cảnh đó, nhiều tổ chức phân tích nhận định giá cước vận tải biển khó có thể hạ nhiệt trong ngắn hạn. Dự báo cho thấy xu hướng tăng có thể kéo dài ít nhất đến hết tháng 7/2026, khi nhu cầu vận chuyển vẫn ở mức cao trong khi nguồn cung tàu chưa được cải thiện đáng kể.

Đối với doanh nghiệp Việt Nam, áp lực chi phí đang ngày càng rõ nét. Dù đơn hàng xuất khẩu trong các ngành như dệt may vẫn duy trì ổn định đến hết quý III, nhưng lợi nhuận lại bị bào mòn do chi phí logistics tăng mạnh. Trong khi đó, giá bán sản phẩm không thể điều chỉnh tương ứng do cạnh tranh quốc tế gay gắt.

Bên cạnh đó, giá dầu thế giới được dự báo tiếp tục duy trì ở mức cao trong nửa cuối năm, càng khiến chi phí vận tải khó giảm. Điều này đặt doanh nghiệp vào thế khó khi phải cân đối giữa giữ giá để cạnh tranh và đảm bảo lợi nhuận.

Dù xuất khẩu của Việt Nam trong gần nửa đầu năm 2026 vẫn đạt kết quả tích cực với kim ngạch 215,66 tỷ USD, tăng 19,5% so với cùng kỳ, nhưng các rủi ro bên ngoài đang gia tăng. Những biến động về địa chính trị, chi phí logistics và chính sách thương mại toàn cầu đều có thể ảnh hưởng đến đà tăng trưởng này trong thời gian tới.

Diễn biến giá cước vận tải biển hiện nay cho thấy chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn chưa thực sự ổn định. Với doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam, việc chủ động thích ứng, đa dạng hóa thị trường và tối ưu chi phí sẽ là yếu tố then chốt để duy trì năng lực cạnh tranh trong bối cảnh nhiều biến động.