Cà Mau thúc đẩy chuyển đổi số ngành nông nghiệp và kinh tế biển

Cà Mau xác định chuyển đổi số là động lực quan trọng để phát triển thủy sản, nông nghiệp, lâm nghiệp và kinh tế biển trong giai đoạn mới. Việc ban hành Đề án chuyển đổi số phát triển các lĩnh vực này giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045 thể hiện quyết tâm xây dựng nền quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Cà Mau xác định chuyển đổi số là nền tảng nâng cao hiệu quả quản lý, phát triển thủy sản, nông nghiệp và kinh tế biển bền vững giai đoạn 2026-2030.

Chuyển đổi số trở thành động lực phát triển mới

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu, việc ứng dụng dữ liệu và công nghệ số đang làm thay đổi phương thức quản lý, sản xuất và cung ứng dịch vụ ở hầu hết các lĩnh vực. Đối với ngành nông nghiệp và môi trường, đây không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu để nâng cao năng suất, chất lượng tăng trưởng và khả năng cạnh tranh.

Đề án của UBND tỉnh xác định dữ liệu là nguồn lực quan trọng, hướng đến hình thành hệ sinh thái số đồng bộ trong các lĩnh vực thủy sản, nông nghiệp, lâm nghiệp và kinh tế biển. Mục tiêu không chỉ dừng ở việc số hóa thông tin mà còn xây dựng nền tảng quản trị hiện đại, phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành trên cơ sở dữ liệu theo thời gian thực. Theo định hướng này, nhiều công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data), chuỗi khối (Blockchain), viễn thám và hệ thống thông tin địa lý (GIS) sẽ từng bước được nghiên cứu, ứng dụng nhằm hỗ trợ quản lý tài nguyên, giám sát sản xuất, truy xuất nguồn gốc, dự báo thiên tai và nâng cao hiệu quả khai thác tài nguyên biển.

Đề án cũng bám sát các chủ trương lớn của Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; đồng thời kế thừa các chiến lược dữ liệu, chiến lược hạ tầng số và quy hoạch phát triển của tỉnh trong giai đoạn mới.

Các vùng nuôi tôm công nghệ cao là một trong những lĩnh vực được ưu tiên ứng dụng nền tảng số và dữ liệu trong quản lý sản xuất.

Phát huy lợi thế địa phương bằng nền tảng dữ liệu số

Là địa phương có ba mặt giáp biển, hệ sinh thái rừng ngập mặn rộng lớn cùng nhiều vùng sản xuất đặc thù, Cà Mau sở hữu nhiều lợi thế để phát triển thủy sản, nông nghiệp sinh thái và kinh tế biển. Những điều kiện tự nhiên này cũng đặt ra yêu cầu phải đổi mới phương thức quản lý nhằm khai thác hiệu quả tài nguyên và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Theo đề án, tỉnh hiện có gần 463.000ha nuôi trồng thủy sản, hơn 435.000ha nuôi tôm, tổng sản lượng thủy sản đạt khoảng 1,27 triệu tấn; kim ngạch xuất khẩu thủy sản vượt 2,6 tỷ USD. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển chuỗi giá trị có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao hơn trong thời gian tới. Bên cạnh những lợi thế, địa phương cũng chịu nhiều tác động của xâm nhập mặn, sạt lở bờ biển, thiếu nước ngọt và biến đổi khí hậu. Trong khi đó, các thị trường xuất khẩu ngày càng đặt ra yêu cầu cao về truy xuất nguồn gốc, minh bạch chuỗi cung ứng và giảm phát thải. Điều này đòi hỏi việc xây dựng cơ sở dữ liệu đồng bộ, kết nối liên thông giữa các lĩnh vực sản xuất, tài nguyên và môi trường trở thành nhiệm vụ cấp thiết.

Không chỉ hướng tới quản lý hiệu quả hơn, việc hình thành nền tảng dữ liệu số còn mở ra khả năng dự báo, cảnh báo sớm thiên tai, giám sát môi trường, hỗ trợ người sản xuất tiếp cận thông tin thị trường và nâng cao khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, góp phần thúc đẩy phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Phát triển kinh tế bền vững gắn với bảo tồn hệ sinh thái rừng ngập mặn và thích ứng biến đổi khí hậu.

Xây dựng hệ sinh thái số phục vụ quản trị và sản xuất

Một trong những điểm nhấn của đề án là xây dựng hệ sinh thái dữ liệu dùng chung, kết nối các lĩnh vực thủy sản, nông nghiệp, lâm nghiệp, tài nguyên, môi trường và kinh tế biển. Thay vì quản lý bằng nhiều cơ sở dữ liệu riêng lẻ, tỉnh hướng đến hình thành nền tảng tích hợp, cho phép chia sẻ, khai thác và phân tích dữ liệu phục vụ công tác quản lý, dự báo và điều hành. Đề án đánh giá, thời gian qua nhiều hệ thống thông tin chuyên ngành đã được xây dựng, từ quản lý đất đai, thủy sản, môi trường đến giám sát hành trình tàu cá, truy xuất nguồn gốc và dịch vụ công trực tuyến. Tuy nhiên, dữ liệu vẫn còn phân tán, thiếu đồng bộ, việc kết nối giữa các hệ thống chưa đáp ứng yêu cầu quản trị hiện đại. Đây được xem là điểm nghẽn cần sớm tháo gỡ để nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước.

Trong lĩnh vực thủy sản, tỉnh đã hình thành nhiều nền tảng phục vụ quản lý vùng nuôi, cơ sở sản xuất giống, hệ thống giám sát hành trình tàu cá (VMS), cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia, truy xuất nguồn gốc và quản lý sản lượng khai thác. Tuy vậy, các dữ liệu này vẫn hoạt động theo từng hệ thống riêng, chưa tạo được chuỗi dữ liệu xuyên suốt từ sản xuất đến chế biến, tiêu thụ và xuất khẩu. Đề án vì vậy đặt mục tiêu xây dựng hạ tầng dữ liệu đồng bộ, phát triển các nền tảng phân tích thông minh, tăng cường ứng dụng AI, IoT, Big Data và GIS nhằm hỗ trợ dự báo môi trường, cảnh báo dịch bệnh, quản lý vùng sản xuất, truy xuất nguồn gốc và điều hành trên cơ sở dữ liệu theo thời gian thực. Đây cũng là nền tảng để hình thành chuỗi giá trị số trong lĩnh vực nông nghiệp và kinh tế biển.

Hệ thống giám sát hành trình tàu cá góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nghề cá và truy xuất nguồn gốc thủy sản.

Tạo nền tảng cho tăng trưởng xanh và hội nhập

Không chỉ phục vụ quản lý nhà nước, đề án còn hướng tới nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và người sản xuất trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Việc minh bạch hóa dữ liệu, chuẩn hóa quy trình quản lý và tăng cường truy xuất nguồn gốc được kỳ vọng sẽ giúp sản phẩm đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn của thị trường xuất khẩu. Đối với một địa phương có thế mạnh về thủy sản như Cà Mau, chuyển đổi số không đơn thuần là đầu tư công nghệ mà còn là giải pháp đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm, sử dụng hiệu quả tài nguyên và thích ứng với biến đổi khí hậu. Khi dữ liệu được kết nối đồng bộ, công tác dự báo, điều hành sản xuất, quản lý tài nguyên và hỗ trợ doanh nghiệp sẽ có thêm công cụ để ra quyết định nhanh và chính xác hơn.

Việc UBND tỉnh ban hành đề án giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045 cho thấy quyết tâm xây dựng nền quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đây được kỳ vọng sẽ tạo động lực thúc đẩy phát triển thủy sản, nông nghiệp, lâm nghiệp và kinh tế biển theo hướng xanh, bền vững, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương trong giai đoạn phát triển mới.