Bộ Tài chính cắt giảm 7 thủ tục hải quan hàng miễn thuế

Việc Bộ Tài chính ban hành Quyết định số 2017/QĐ-BTC, công bố danh mục thủ tục hành chính mới trong lĩnh vực hải quan đối với hoạt động kinh doanh hàng miễn thuế, được xem là bước điều chỉnh đáng chú ý trong tiến trình cải cách thủ tục hành chính. Điểm nhấn của đợt rà soát lần này là việc cắt giảm 7 thủ tục không còn phù hợp, đồng thời tái cấu trúc toàn bộ quy trình theo hướng tinh gọn và minh bạch hơn.

Quyết định được xây dựng trên cơ sở triển khai Nghị định số 273/2026/NĐ-CP, dự kiến có hiệu lực từ ngày 21/8/2026. Theo đó, tổng thể hệ thống thủ tục liên quan đến hàng miễn thuế đã được rà soát toàn diện với 18 thủ tục được điều chỉnh. Trong số này, việc loại bỏ 7 thủ tục được đánh giá là bước đi mạnh mẽ nhằm giảm gánh nặng tuân thủ cho doanh nghiệp, đồng thời xử lý các điểm chồng chéo tồn tại trong thời gian dài.

Bộ Tài chính cắt giảm 7 thủ tục hải quan hàng miễn thuế.

Các thủ tục bị bãi bỏ chủ yếu thuộc nhóm quy định ban hành từ nhiều năm trước, không còn phù hợp với thực tiễn vận hành hiện nay. Đáng chú ý, một trong những nội dung được loại bỏ là quy định về thủ tục hải quan, kiểm tra và giám sát đối với trường hợp doanh nghiệp có nhiều cửa hàng hoặc kho hàng miễn thuế đặt tại các địa bàn khác nhau, do nhiều cơ quan hải quan quản lý.

Thực tế cho thấy, quy định này từng gây ra không ít khó khăn cho doanh nghiệp khi phải thực hiện nhiều quy trình song song, dẫn đến phát sinh chi phí và kéo dài thời gian xử lý. Việc bãi bỏ được kỳ vọng sẽ giúp giảm đáng kể các khâu trung gian, đồng thời nâng cao hiệu quả điều phối hàng hóa giữa các đơn vị trong cùng hệ thống.

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính cũng loại bỏ các thủ tục được thiết kế riêng cho từng nhóm đối tượng mua hàng miễn thuế. Trước đây, các quy trình riêng biệt áp dụng cho hành khách nhập cảnh tại sân bay quốc tế, người chờ xuất cảnh hay hành khách trên chuyến bay quốc tế đến Việt Nam tồn tại như những thủ tục độc lập. Tuy nhiên, mô hình này đã bộc lộ sự phân tán, thiếu đồng bộ trong quản lý.

Việc chuyển sang cơ chế quản lý tập trung giúp thống nhất quy trình, hạn chế trùng lặp và tăng tính minh bạch trong thực thi. Đây được xem là xu hướng phù hợp trong bối cảnh chuyển đổi số và hiện đại hóa ngành hải quan đang được đẩy mạnh.

Không chỉ dừng lại ở khâu kiểm tra, giám sát, một số thủ tục liên quan trực tiếp đến xử lý hàng hóa cũng được bãi bỏ. Bao gồm các quy định về hàng bán tại cửa hàng miễn thuế chuyển sang tái xuất, hàng hóa đưa vào tiêu thụ nội địa và hàng nhập khẩu để bán tại cửa hàng miễn thuế.

Động thái này góp phần đơn giản hóa quy trình nghiệp vụ, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động kinh doanh. Đặc biệt, trong bối cảnh thị trường bán lẻ miễn thuế ngày càng cạnh tranh, việc giảm thiểu thủ tục được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực vận hành và tối ưu chi phí.

Song song với việc cắt giảm, Bộ Tài chính cũng tiến hành điều chỉnh và bổ sung 11 thủ tục mang tính nền tảng, bao quát toàn bộ chuỗi hoạt động của hàng miễn thuế. Các quy định mới tập trung chuẩn hóa quy trình từ khâu đưa hàng hóa vào hệ thống, lưu chuyển giữa các kho và cửa hàng, đến hoạt động bán hàng và quyết toán.

Một trong những điểm đáng chú ý là việc tăng cường kiểm soát đối với hàng hóa đưa lên tàu bay phục vụ chuyến bay quốc tế, cũng như quy định cụ thể hơn đối với hoạt động bán hàng cho các đối tượng được hưởng quyền ưu đãi miễn trừ. Điều này nhằm đảm bảo tính minh bạch và hạn chế các rủi ro phát sinh trong quá trình vận hành.

Bên cạnh đó, quy trình xử lý đối với hàng hóa thay đổi mục đích sử dụng, tiêu thụ nội địa hoặc tái xuất cũng được siết chặt. Các quy định liên quan đến tiêu hủy hàng hóa, xử lý hàng mẫu, hàng thử và bao bì nhập khẩu được bổ sung chi tiết, giúp cơ quan quản lý có cơ sở pháp lý rõ ràng hơn trong quá trình giám sát.

Đáng chú ý, công tác quản lý tiền mặt đưa vào và đưa ra khu vực cách ly, khu vực hạn chế của doanh nghiệp cũng được tăng cường kiểm soát. Đây là nội dung quan trọng nhằm phòng ngừa rủi ro và nâng cao hiệu quả quản lý tài chính trong hoạt động kinh doanh hàng miễn thuế.

Về nghĩa vụ báo cáo, doanh nghiệp phải nộp báo cáo quyết toán trong vòng 90 ngày kể từ khi kết thúc năm tài chính, theo nguyên tắc nhập – xuất – tồn kho thông qua hệ thống dữ liệu điện tử hải quan. Trong trường hợp hệ thống gặp sự cố, báo cáo có thể được nộp bằng chứng từ giấy theo quy định.

Quy trình xử lý báo cáo cũng được quy định rõ ràng hơn. Cơ quan hải quan có trách nhiệm phản hồi trong thời hạn 20 ngày kể từ khi tiếp nhận báo cáo. Đối với các trường hợp không thuộc diện kiểm tra, việc xác nhận hoàn thành nghĩa vụ sẽ được thực hiện trên hệ thống điện tử, qua đó nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Có thể thấy, việc cắt giảm thủ tục lần này không chỉ mang ý nghĩa đơn thuần về mặt hành chính mà còn phản ánh định hướng cải cách sâu rộng trong quản lý hải quan. Khi các quy trình được tinh gọn và chuẩn hóa, doanh nghiệp sẽ có điều kiện thuận lợi hơn để phát triển hoạt động kinh doanh, trong khi cơ quan quản lý vẫn đảm bảo được hiệu quả giám sát.

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế ngày càng sâu rộng, những điều chỉnh như trên được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của môi trường kinh doanh Việt Nam, đồng thời thúc đẩy sự phát triển bền vững của lĩnh vực hàng miễn thuế trong thời gian tới.