Chủ nhật 22/11/2026 10:10
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Thị trường

Bất an trái phiếu doanh nghiệp

28/11/2021 16:55
Trái phiếu doanh nghiệp là một kênh dẫn vốn quan trọng trên thị trường tài chính. Tuy vậy với tốc độ phát triển và chất lượng như hiện nay thì sự lo lắng của nhiều người là hoàn toàn có cơ sở. Nỗi lo từ thị trường trái phiếu doanh nghiệp khắp thế giớ

Bùng nổ trái phiếu doanh nghiệp trên thế giới

Số liệu của Hiệp hội Thị trường vốn quốc tế (ICMA) cho biết đến tháng 8-2020, giá trị trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) đang lưu hành là 40.900 tỉ đô la Mỹ, trong số này 53% là do các định chế tài chính phát hành, và riêng thị trường Mỹ là 10.900 tỉ đô la Mỹ, Trung Quốc là 7.400 tỉ đô la Mỹ.

Kể từ sau khủng hoảng tài chính 2008-2009, giá trị TPDN phát hành mỗi năm tăng trung bình gấp đôi giai đoạn 2007-2008 mà lý do chính là ở lãi suất thấp. Giá trị phát hành nhiều nhưng chất lượng của trái phiếu có xu hướng ngày càng giảm. Tỷ lệ trái phiếu xếp vào nhóm đầu cơ (non-investment grade so với investment grade) chiếm đến 20-25% lượng trái phiếu mới phát hành trong những năm gần đây. Nhóm trái phiếu xếp hạng BBB, là thứ hạng thấp nhất trong nhóm investment grade chiếm đến 51% trong tổng số phát hành của năm 2019.

Ảnh minh họa.

Đáng chú ý hơn là sự bùng nổ TPDN chất lượng thấp từ các thị trường đang phát triển, mà phần lớn là nhóm BBB hay non-investment grade do các doanh nghiệp phi tài chính phát hành. Chính vì thứ hạng trái phiếu thấp nên mức lãi suất chi trả phải cao, khiến cho các nghĩa vụ phải trả trong vòng vài năm chiếm tỷ trọng đáng kể, có khi lên đến 40% tổng giá trị đang lưu hành. Đây là một điều đáng quan ngại vì quy mô của TPDN chất lượng không cao áp đảo thị trường.

Bên cạnh đó, xu hướng thị trường TPDN thế giới phát hành có kỳ hạn dài hơn. Nếu như ở thập niên 2000 trung bình là 9,4 năm thì đến năm 2019, trung bình là 13 năm. Kỳ hạn của trái phiếu càng dài thì mức độ nhạy cảm với biến động lãi suất càng cao. Trong trường hợp có sự kết hợp giữa kỳ hạn tăng và chất lượng tín dụng (credit quality) giảm thì thị trường TPDN càng nhạy cảm hơn với các chính sách tiền tệ.

Và quan trọng hơn nữa, là khả năng đưa ra các cảnh báo sớm từ các xếp hạng. Bởi vì nếu xếp hạng chỉ dựa vào thông tin quá khứ, thì xếp hạng chuyện đã rồi trong khi rủi ro là trong tương lai.

Một điều cũng đáng lưu ý khác là có sự thay đổi đáng kể về thành phần các nhà đầu tư vào TPDN. Trước đây, những nhà đầu tư TPDN chủ yếu là các quỹ hưu trí, các công ty bảo hiểm, các quỹ đầu tư. Nhưng thời gian gần đây là sự trỗi dậy của các quỹ ETF đầu tư thụ động, đầu tư dựa vào các kết quả xếp hạng tín nhiệm. Thêm vào đó, các doanh nghiệp phi tài chính cũng đang có xu hướng trở thành những nhà đầu tư lớn trên thị trường TPDN. Lấy ví dụ như ở Mỹ, giai đoạn 2009-2018, 25 đại công ty phi tài chính nắm giữ TPDN từ mức 119 tỉ đô la Mỹ lên 356 tỉ đô la Mỹ, tăng gấp 3 lần.

Về phía các doanh nghiệp phát hành, nhờ có lãi suất thấp mà tỷ lệ bao phủ lãi (interest coverage) của các doanh nghiệp này đã cải thiện đáng kể, nhưng bên cạnh đó tỷ lệ sử dụng đòn bẩy cũng tăng. Tuy nhiên đây sẽ là bất lợi khi lãi suất tăng hay môi trường kinh doanh không thuận lợi, lợi nhuận của doanh nghiệp bị giảm sút. Các tiêu chí xếp hạng đánh giá trước đây thuận lợi cho việc tăng dùng đòn bẩy thì trong tình huống này lại là áp lực làm giảm xếp hạng của doanh nghiệp. Ngoài ra, các doanh nghiệp phát hành trái phiếu ở nhóm BBB cũng có nhiều khả năng bị tụt hạng hơn là những doanh nghiệp có xếp hạng cao hơn.

Nhìn từ Trung Quốc sang Việt Nam

Thị trường TPDN Trung Quốc là tâm điểm của thế giới thời gian vừa qua, nổi cộm nhất là trường hợp Evergrande. Cũng đều có những đặc trưng của thị trường TPDN như các nước phát triển, nhưng nguy hiểm hơn ở thị trường Trung Quốc là chất lượng xếp hạng tín nhiệm, và thị trường bị tập trung cô đọng vào các doanh nghiệp phát hành là doanh nghiệp bất động sản.

Chính vì vậy mà khi có một số điều chỉnh về chính sách, các doanh nghiệp phát hành lập tức bị khó khăn. Chẳng hạn như tình hình kinh doanh khó khăn, doanh thu và lợi nhuận không như dự kiến, mà cụ thể nhất là do tác động của dịch Covid-19 đã khiến cho rất nhiều doanh nghiệp bị mất thanh khoản, rơi vào tình thế khó khăn thậm chí chờ phá sản.

Nhìn về thị trường TPDN Việt Nam với một số cảnh báo mới đây thì nỗi lo cũng không hề nhẹ chút nào.

Trong chín tháng đầu năm 2021, ngành bất động sản phát hành 172.000 tỉ đồng TPDN nhưng có đến 80% là thuộc về các doanh nghiệp chưa niêm yết trên sàn chứng khoán. Lo ngại ở nhóm doanh nghiệp này cao là bởi vì khả năng trả nợ vay và sức khỏe tài chính khá yếu, hệ số đòn bẩy các doanh nghiệp này đang sử dụng cao hơn các doanh nghiệp cùng ngành nhưng đã niêm yết, giá trị trái phiếu phát hành tương đương một tỷ lệ đáng kể của tổng giá trị tài sản doanh nghiệp.

Về phía các nhà đầu tư thì bên cạnh các doanh nghiệp bảo hiểm, nguồn mua TPDN lớn nhất vẫn là các ngân hàng và công ty chứng khoán. Việc thiếu vắng các quỹ hưu trí, các quỹ đầu tư hay ETF chuyên về TPDN cũng đang dồn gánh nặng về một phía. Có lẽ đây cũng là lý do mà nhiều ngân hàng hay công ty chứng khoán có áp lực phân phối hoặc bán lại lượng trái phiếu mình đã đầu tư. Thực tế cho thấy nhiều người dân được ngân hàng giới thiệu đầu tư TPDN nhưng với thông tin rất mơ hồ: ngoại trừ lãi suất thì nhiều khi không biết trái phiếu được phát hành với mục đích gì, có đảm bảo gì không, xếp hạng tín dụng của doanh nghiệp phát hành ở mức nào.

Vấn đề xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp phát hành trái phiếu đang thực sự rất cần thiết ở Việt Nam. Các nhà đầu tư đang rất cần các xếp hạng minh bạch, tiêu chí rõ ràng để đánh giá sức khỏe cũng như khả năng trả nợ của doanh nghiệp phát hành. Bởi vì ngay cả doanh nghiệp niêm yết, chỉ có một mã chứng khoán nhưng có nhiều loại trái phiếu đang lưu hành khác nhau, từ kỳ hạn đến quy mô phát hành, và lãi suất.

Chất lượng của các xếp hạng cũng là một vấn đề đáng quan tâm khác vì đòi hỏi sự đánh giá độc lập, khách quan. Đây là điều khá thách thức ở các thị trường đang phát triển. Cần có thêm sự cạnh tranh giữa các đơn vị cung cấp dịch vụ xếp hạng tín nhiệm, có sự cạnh tranh giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp quốc tế. Và quan trọng hơn nữa, là khả năng đưa ra các cảnh báo sớm từ các xếp hạng. Bởi vì nếu xếp hạng chỉ dựa vào thông tin quá khứ, thì xếp hạng chuyện đã rồi trong khi rủi ro là trong tương lai.

TS Võ Đình Trí/kinhteSaigon online

Tin bài khác
Giá cao su hôm nay 22/11/2026: Giá cao su Thượng Hải tăng vọt, TOCOM trái chiều

Giá cao su hôm nay 22/11/2026: Giá cao su Thượng Hải tăng vọt, TOCOM trái chiều

Giá cao su hôm nay 22/11, duy trì ổn định tại các doanh nghiệp trong nước, trong khi thị trường thế giới diễn biến trái chiều. Đáng chú ý, giá cao su trên sàn SHFE tăng mạnh từ 2,16 - 2,80%, trái ngược với xu hướng phân hóa tại TOCOM. Tuy nhiên, áp lực từ nhu cầu lốp xe yếu và diễn biến kém tích cực của chứng khoán Nhật Bản vẫn là những yếu tố cần theo dõi.
Giá bạc hôm nay 22/11/2026: Phiên cuối tuần, giá bạc Phú Quý tiếp tục giảm sâu

Giá bạc hôm nay 22/11/2026: Phiên cuối tuần, giá bạc Phú Quý tiếp tục giảm sâu

Giá bạc hôm nay 22/11, diễn biến trái chiều khi Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh giữ giá ổn định, trong khi Phú Quý tiếp tục điều chỉnh giảm. Trên thị trường quốc tế, bạc chốt tuần quanh 41,4 USD/ounce, đối mặt áp lực từ đồng USD mạnh lên, triển vọng lãi suất Mỹ và hoạt động thu hẹp vị thế mua của giới đầu tư.
Giá heo hơi hôm nay 22/11/2026: Giá heo hơi tại Miền Bắc đảo chiều giảm, miền Nam và miền Trung tiếp tục tăng

Giá heo hơi hôm nay 22/11/2026: Giá heo hơi tại Miền Bắc đảo chiều giảm, miền Nam và miền Trung tiếp tục tăng

Giá heo hơi hôm nay 22/11, biến động trái chiều giữa các vùng miền. Trong khi miền Bắc ghi nhận 5 địa phương giảm 1.000 đồng/kg, thị trường miền Trung - Tây Nguyên và miền Nam tiếp tục nhích tăng. Đáng chú ý, dịch bệnh cùng đà suy giảm đàn gia súc đang gây thêm áp lực cho ngành chăn nuôi Cao Bằng.
Giá lúa gạo hôm nay 22/11/2026: Giá lúa tươi và gạo xuất khẩu Việt Nam tăng

Giá lúa gạo hôm nay 22/11/2026: Giá lúa tươi và gạo xuất khẩu Việt Nam tăng

Giá lúa gạo hôm nay 22/11, ghi nhận giá lúa tươi tại An Giang tăng 100 - 200 đồng/kg ở một số chủng loại, trong khi giá gạo nguyên liệu và phụ phẩm nhìn chung ổn định. Trên thị trường xuất khẩu, giá gạo Jasmine tăng 15 USD/tấn, gạo trắng 5% tấm tăng 3 USD/tấn. Đáng chú ý, Philippines đã nối lại nhập khẩu từ Việt Nam, Thái Lan và Myanmar, mở thêm cơ hội giao dịch nhưng cũng gia tăng cạnh tranh nguồn cung trong khu vực.
Giá sầu riêng hôm nay 22/11: Sầu riêng Ri6 miền Tây tăng giá trở lại

Giá sầu riêng hôm nay 22/11: Sầu riêng Ri6 miền Tây tăng giá trở lại

Giá sầu riêng hôm nay 22/11, thị trường chưa có nhiều biến động mới; sầu riêng khu vực Tây Nguyên sắp hết vụ, giá giữ ổn định; sầu riêng khu vực miền Tây ghi nhận tăng nhẹ 1.000 – 2.000 đồng/kg so với hôm qua đối với sầu riêng Ri6.
Giá cà phê hôm nay 22/11/2026: Giá cà phê Tây Nguyên xuống đáy gần 3 năm, robusta mất 10% trong tuần

Giá cà phê hôm nay 22/11/2026: Giá cà phê Tây Nguyên xuống đáy gần 3 năm, robusta mất 10% trong tuần

Giá cà phê hôm nay 22/11, tiếp tục giảm sâu 2.000 đồng/kg, đưa mức thu mua tại Tây Nguyên về 71.200 - 72.000 đồng/kg, thấp nhất kể từ ngày 23/1/2024. Trên thị trường thế giới, robusta mất 10% trong tuần, trong khi arabica cũng đồng loạt đi xuống trước áp lực nguồn cung gia tăng và các quỹ đầu tư đẩy mạnh bán khống.
Tỷ giá USD hôm nay 22/11/2026: Đồng USD tăng tuần thứ tư liên tiếp

Tỷ giá USD hôm nay 22/11/2026: Đồng USD tăng tuần thứ tư liên tiếp

Sáng 22/11, Ngân hàng Nhà nước công bố tỷ giá trung tâm giữa đồng Việt Nam và USD hiện ở mức 25.659 đồng.
Giá thép hôm nay 21/11/2026: Thép tuần qua giảm chung cả tuần, hồi phục nhẹ phiên cuối

Giá thép hôm nay 21/11/2026: Thép tuần qua giảm chung cả tuần, hồi phục nhẹ phiên cuối

Giá thép hôm nay 21/11, trong nước ghi nhận bình ổn. Tại thị trường quốc tế, ghi nhận tuần qua áp lực tồn kho kéo giá đi xuống đầu tuần nhưng lực mua tích trữ cuối năm giúp thị trường bật tăng phiên cuối.
Tỷ giá USD hôm nay 21/11/2026: Đồng USD quay đầu giảm

Tỷ giá USD hôm nay 21/11/2026: Đồng USD quay đầu giảm

Sáng 21/11, Ngân hàng Nhà nước công bố tỷ giá trung tâm giữa đồng Việt Nam và USD tăng 13 đồng, hiện ở mức 25.659 đồng.
Giá vàng hôm nay 21/11/2026: Giá vàng lao dốc

Giá vàng hôm nay 21/11/2026: Giá vàng lao dốc

Giá vàng hôm nay 21/11, giảm sâu theo đà lao dốc của thị trường thế giới. Vàng miếng SJC tại nhiều thương hiệu lớn đồng loạt mất 2 - 4 triệu đồng/lượng, trong khi vàng nhẫn 9999 cũng giảm tới 3,5 triệu đồng/lượng. Đáng chú ý, vàng thế giới mất 81,6 USD/ounce, lùi về 3.537,9 USD/ounce, tiến sát ngưỡng tâm lý 3.500 USD/ounce trong bối cảnh áp lực bán tháo gia tăng và kỳ vọng Fed tiếp tục duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt.
Giá tiêu hôm nay 21/11/2026: Giảm mạnh bốn phiên liên tiếp, xuất khẩu sang Trung Quốc tăng 71%

Giá tiêu hôm nay 21/11/2026: Giảm mạnh bốn phiên liên tiếp, xuất khẩu sang Trung Quốc tăng 71%

Giá tiêu hôm nay 21/11/2026, ghi nhận thị trường nội địa giảm phiên thứ tư liên tiếp xuống mức 128.000 - 132.000 đồng/kg. Ngược lại, xuất khẩu hồ tiêu sang Trung Quốc 10 tháng tăng vọt 71%.
Giá xăng dầu hôm nay 21/11/2026: Dầu thế giới bật tăng cuối phiên, vẫn giảm tuần thứ 3

Giá xăng dầu hôm nay 21/11/2026: Dầu thế giới bật tăng cuối phiên, vẫn giảm tuần thứ 3

Giá xăng dầu hôm nay 21/11/2026, xăng E5 Ron 92 ở mức 18.576 đồng/lít; xăng E10 Ron 95 ở mức 19.100 đồng/lít. Tại thị trường quốc tế, ghi nhận hồi phục phiên cuối tuần trước rủi ro địa chính trị Trung Đông, nhưng tính chung cả tuần vẫn giảm 4 - 5%.
Giá cà phê hôm nay 21/11/2026: Robusta lao dốc 3,26%, cà phê Tây Nguyên tiếp đà giảm

Giá cà phê hôm nay 21/11/2026: Robusta lao dốc 3,26%, cà phê Tây Nguyên tiếp đà giảm

Giá cà phê hôm nay 21/11, tiếp tục giảm sâu trên cả thị trường trong nước và quốc tế. Tại Tây Nguyên, giá thu mua mất thêm 1.000 đồng/kg, xuống còn 73.200 - 74.000 đồng/kg. Trên sàn London, robusta kỳ hạn tháng 1/2027 giảm tới 97 USD/tấn, trong bối cảnh nguồn cung từ Việt Nam bước vào vụ thu hoạch mới, Brazil gia tăng áp lực bán và triển vọng sản lượng Colombia phục hồi.
Giá cao su hôm nay 21/11/2026: Giá cao su SHFE tăng mạnh

Giá cao su hôm nay 21/11/2026: Giá cao su SHFE tăng mạnh

Giá cao su hôm nay 21/11, diễn biến trái chiều khi sàn SHFE (Thượng Hải) tăng mạnh tới 2,80%, trong khi cao su RSS3 trên TOCOM (Tokyo) biến động trái chiều. Trái với đà tăng trên một số sàn quốc tế, giá thu mua tại các doanh nghiệp trong nước tiếp tục đi ngang. Đáng chú ý, triển vọng tiêu thụ cao su đang chịu sức ép khi sản lượng lốp xe Trung Quốc tháng 10 giảm 4,6%, còn lợi nhuận quý III của Triangle Tire lao dốc 89,5%.
Giá bạc hôm nay 21/11/2026: Bạc tiếp tục mất giá, Phú Quý giảm gần 80.000 đồng/lượng

Giá bạc hôm nay 21/11/2026: Bạc tiếp tục mất giá, Phú Quý giảm gần 80.000 đồng/lượng

Giá bạc hôm nay 21/11, tiếp tục giảm mạnh tại cả thị trường trong nước và quốc tế. Bạc tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh mất thêm 49.000 đồng/lượng, trong khi Phú Quý giảm tới 77.000 đồng/lượng. Trên thị trường thế giới, giá bạc lùi về 41,25 - 41,45 USD/ounce. Áp lực từ kỳ vọng Fed tăng lãi suất, cùng những thay đổi trong nhu cầu bạc công nghiệp, đang cản trở triển vọng phục hồi của kim loại quý này.