Áp lực nhập khẩu gia tăng, cán cân thương mại thâm hụt 14 tỷ USD từ đầu năm

Dù hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực trong những tháng đầu năm 2026, cán cân thương mại hàng hóa của Việt Nam đã chuyển sang trạng thái nhập siêu khi kim ngạch nhập khẩu tăng mạnh hơn xuất khẩu. Theo số liệu mới nhất từ Cục Hải quan, tính đến ngày 15/5/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của cả nước đạt 394,11 tỷ USD, tăng 25,7% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, mức nhập siêu đã lên tới 14 tỷ USD.

Áp lực nhập khẩu gia tăng, cán cân thương mại thâm hụt 14 tỷ USD từ đầu năm

Đây là diễn biến đáng chú ý trong bối cảnh kinh tế Việt Nam đang phục hồi mạnh mẽ, nhu cầu nhập khẩu nguyên vật liệu, máy móc và linh kiện phục vụ sản xuất gia tăng đáng kể. Giới chuyên gia cho rằng mức nhập siêu hiện nay phản ánh một phần xu hướng mở rộng sản xuất và gia tăng năng lực xuất khẩu trong các tháng tiếp theo.

Theo Cục Hải quan, trong kỳ 1 tháng 5/2026 (từ ngày 1 đến ngày 15/5), tổng trị giá xuất nhập khẩu hàng hóa của cả nước đạt 47,72 tỷ USD, giảm 1,7% so với nửa cuối tháng 4. Trong đó, xuất khẩu đạt 21,01 tỷ USD, giảm 13,6%, trong khi nhập khẩu đạt 26,71 tỷ USD, tăng 10,2%. Điều này khiến cán cân thương mại riêng trong nửa đầu tháng 5 ghi nhận mức thâm hụt tới 5,69 tỷ USD.

Lũy kế từ đầu năm đến ngày 15/5, tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đạt 190,05 tỷ USD, tăng 20,5% so với cùng kỳ năm 2025, tương ứng tăng thêm 32,3 tỷ USD. Kết quả này cho thấy hoạt động sản xuất và xuất khẩu tiếp tục duy trì động lực tăng trưởng tích cực bất chấp những biến động của thị trường quốc tế.

Trong cơ cấu hàng hóa xuất khẩu, nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện tiếp tục là động lực tăng trưởng lớn nhất với mức tăng 15,5 tỷ USD, tương ứng tăng 46,5% so với cùng kỳ. Tiếp đến là nhóm máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng tăng 4,32 tỷ USD, tương ứng tăng 22,5%; điện thoại và linh kiện tăng 3,73 tỷ USD, tăng 18,9%.

Đáng chú ý, khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tiếp tục giữ vai trò chủ lực trong hoạt động xuất khẩu. Tính đến giữa tháng 5, kim ngạch xuất khẩu của khu vực này đạt 150,43 tỷ USD, tăng 25,6% so với cùng kỳ năm trước và chiếm khoảng 79% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước.

Ở chiều ngược lại, nhập khẩu đang tăng với tốc độ nhanh hơn đáng kể. Tính từ đầu năm đến ngày 15/5, tổng kim ngạch nhập khẩu đạt 204,05 tỷ USD, tăng 31% so với cùng kỳ năm 2025, tương ứng tăng thêm 48,33 tỷ USD.

Trong số các mặt hàng nhập khẩu, nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện ghi nhận mức tăng mạnh nhất với giá trị tăng thêm 28,11 tỷ USD, tương ứng tăng 56,8%. Đây là nhóm hàng chủ yếu phục vụ các ngành công nghiệp điện tử, sản xuất công nghệ cao và xuất khẩu. Bên cạnh đó, máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng tăng 4,55 tỷ USD, tăng 22,6%; xăng dầu các loại tăng 2,1 tỷ USD, tương ứng tăng tới 85,9%.

Các chuyên gia kinh tế cho rằng, mức nhập siêu hiện nay chưa phải là tín hiệu đáng lo ngại nếu phần lớn kim ngạch nhập khẩu tập trung vào tư liệu sản xuất, máy móc, thiết bị và nguyên vật liệu đầu vào. Đây là những yếu tố cần thiết để mở rộng năng lực sản xuất và thúc đẩy xuất khẩu trong các giai đoạn tiếp theo.

Một điểm đáng chú ý khác là khu vực FDI tiếp tục đóng vai trò trung tâm trong hoạt động thương mại. Kim ngạch nhập khẩu của khối này đạt 146,19 tỷ USD, tăng 34,3% và chiếm khoảng 72% tổng giá trị nhập khẩu của cả nước. Điều này cho thấy chuỗi sản xuất của các doanh nghiệp FDI vẫn đang duy trì tốc độ tăng trưởng cao, đồng thời tiếp tục là động lực chính thúc đẩy thương mại Việt Nam.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, việc duy trì tốc độ tăng trưởng xuất nhập khẩu trên 25% được đánh giá là tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng cần tiếp tục nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, phát triển công nghiệp hỗ trợ và gia tăng giá trị sản phẩm trong nước nhằm giảm phụ thuộc vào nhập khẩu, từng bước cải thiện cán cân thương mại theo hướng bền vững hơn trong thời gian tới.