Alan Baratz: CEO công ty điện toán lượng tử đầu tiên trên thế giới dám thách thức cả tỷ phú Jensen Huang

Trong vòng vài tiếng đồng hồ, Alan Baratz, Giám đốc điều hành của D-Wave Quantum, phản pháo thẳng thắn rằng Huang đã hoàn toàn sai về D-Wave, và đề nghị mời ông Huang đến nghe trực tiếp về những ứng dụng thực tế mà D-Wave đang chạy cho khách hàng thật ngay lúc đó.

Đây không phải hành động bốc đồng. Đây là lập trường nhất quán của một người đã dành sáu năm kiên trì xây dựng bằng chứng thực tế trong khi cả ngành công nghệ đang hoài nghi, và một người đủ tự tin để đối mặt trực diện với người được xem là tiếng nói có trọng lượng nhất trong ngành bán dẫn và trí tuệ nhân tạo toàn cầu hiện nay.

Ông Alan Baratz trình bày về tương lai của điện toán lượng tử tại một hội nghị công nghệ quốc tế.

Alan Baratz có bằng tiến sĩ khoa học máy tính từ Viện Công nghệ Massachusetts và hơn hai mươi lăm năm kinh nghiệm điều hành ở những tên tuổi lớn nhất ngành, bao gồm Sun Microsystems, IBM, Cisco, Avaya và Symphony.

Điều đặc biệt trong hồ sơ sự nghiệp của ông là năm 1996, ông trở thành Chủ tịch đầu tiên của JavaSoft tại Sun Microsystems, chính là bộ phận phát triển và thương mại hóa ngôn ngữ lập trình Java, thứ đã thay đổi cách hàng triệu lập trình viên viết phần mềm trong hai thập kỷ sau đó. Người đã từng ở trung tâm của một cuộc cách mạng lập trình như vậy hiểu rất rõ rằng công nghệ nền tảng không được đánh giá đúng vào đúng ngày ra mắt, mà cần thời gian để hệ sinh thái ứng dụng hình thành và chứng minh giá trị thực.

Năm 2020, ở tuổi 63, Baratz tiếp quản D-Wave Quantum với tư cách Giám đốc điều hành. Đây là công ty điện toán lượng tử đầu tiên trên thế giới cung cấp dịch vụ máy tính lượng tử thương mại, nhưng cũng là công ty đang bị chính ngành công nghệ hoài nghi về phương pháp tiếp cận của mình, đó là điện toán lượng tử kiểu tối ưu hóa, khác với điện toán lượng tử dạng cổng logic mà phần lớn các đối thủ như IBM và Google đang theo đuổi.

Baratz không cố gắng thay đổi định hướng kỹ thuật để chạy theo xu hướng. Thay vào đó, ông tập trung vào một chiến lược rất cụ thể, đó là thuyết phục thị trường bằng khách hàng thật, bài toán thật và kết quả đo được thay vì bằng những thông số kỹ thuật trừu tượng mà phần lớn người ra quyết định không thể hiểu được.

Hệ thống máy tính lượng tử D-Wave Advantage, nền tảng được sử dụng trong các bài toán tối ưu hóa quy mô lớn.

Đầu năm 2026, D-Wave có khoảng 588 triệu đô la tiền mặt và đặt hàng đang tăng dần, một nền tảng tài chính cho phép Baratz mạnh dạn đầu tư vào hướng đi mới nhất của công ty, đó là phát triển song song cả hai loại máy tính lượng tử, vừa giữ nguyên thế mạnh điện toán lượng tử kiểu tối ưu hóa vừa xây dựng thêm loại điện toán lượng tử dạng cổng logic.

Đây là bước đi chiến lược phản ánh một điều Baratz hiểu rất rõ từ kinh nghiệm nhiều thập kỷ, đó là trong công nghệ, người chiến thắng cuối cùng thường không phải người chọn đúng một con đường duy nhất mà là người có đủ nguồn lực và sự linh hoạt để thích nghi khi thị trường dần làm rõ con đường nào thực sự dẫn đến giá trị.

Quý 1 năm 2025, D-Wave báo cáo doanh thu 15 triệu đô la, tăng 509% so với cùng kỳ năm trước, phần lớn nhờ bán một hệ thống máy tính lượng tử cho Trung tâm Siêu máy tính Jülich tại Đức. Baratz chia sẻ rằng chính kết quả nghiên cứu về điện toán lượng tử vượt trội đã thu hút sự quan tâm của cộng đồng siêu máy tính và các phòng thí nghiệm quốc gia trên thế giới, và thương vụ này là bằng chứng cụ thể nhất rằng máy tính lượng tử của D-Wave đang tạo ra giá trị thực cho những tổ chức nghiên cứu hàng đầu thế giới, không phải chỉ là một thí nghiệm phòng lab.

Tháng 3 năm 2025, D-Wave công bố nghiên cứu được đăng trên tạp chí khoa học danh tiếng Science, mô tả một bài toán mô phỏng vật liệu từ tính mà công ty cho rằng bộ xử lý lượng tử của họ đã giải nhanh hơn đáng kể so với siêu máy tính thông thường hàng đầu. Baratz gọi đây là bằng chứng đầu tiên về sự vượt trội của điện toán lượng tử trên một bài toán thực tế hữu ích thay vì chỉ là một phép đo chuẩn nhân tạo.

Kết quả này không tránh khỏi tranh luận từ giới nghiên cứu, nhưng điều quan trọng hơn là nó đặt D-Wave vào trung tâm của một cuộc thảo luận khoa học nghiêm túc về điện toán lượng tử thực tiễn, chứ không chỉ là những tuyên bố thương mại.

Trụ sở D-Wave Quantum – công ty phát triển các hệ thống điện toán lượng tử phục vụ doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu.

Tài sản ước tính của Alan Baratz đạt ít nhất 56 triệu đô la tính đến tháng 5 năm 2026, phần lớn đến từ hơn 2,5 triệu cổ phiếu D-Wave mà ông nắm giữ. Đây không phải con số của một tỷ phú theo nghĩa thông thường, nhưng câu chuyện của Baratz không phải câu chuyện về tài sản cá nhân.

Đó là câu chuyện của một người đã có thể về hưu thoải mái sau ba mươi năm trong ngành công nghệ nhưng lại chọn ở tuổi 63 tiếp quản một công ty đang bị cả ngành hoài nghi, đặt cả sự nghiệp vào một công nghệ mà phần lớn chuyên gia cho rằng không thể ứng dụng thực tế trong thập kỷ này, và mỗi ngày phải truyền thông điệp ngược chiều với những tiếng nói có trọng lượng nhất trong ngành.

Cách Baratz dẫn dắt D-Wave trong giai đoạn này phản ánh một công thức lãnh đạo rất rõ ràng, đó là kiên trì với bằng chứng thực tế thay vì với kỳ vọng thị trường. Thay vì chạy theo những thông số kỹ thuật hấp dẫn về số lượng hạt nhân lượng tử như các đối thủ thường làm, ông tập trung vào câu hỏi duy nhất mà người ra quyết định doanh nghiệp thực sự quan tâm, đó là bài toán nào của doanh nghiệp bạn có thể được giải quyết tốt hơn, rẻ hơn và nhanh hơn bằng điện toán lượng tử so với điện toán thông thường ngay hôm nay, không phải sau mười năm nữa.

Cách đặt vấn đề đó đã giúp D-Wave tiếp cận được những khách hàng trong ngành dịch vụ tài chính, hậu cần, dược phẩm và năng lượng đang tìm kiếm lợi thế cạnh tranh từ những bài toán tối ưu hóa phức tạp mà máy tính thông thường mất quá nhiều thời gian để giải.

Những công nghệ và những mô hình kinh doanh tạo ra giá trị thực thường mất nhiều năm để được thị trường nhìn nhận đúng, và trong thời gian đó, người dẫn dắt chúng cần một thứ mà không trường kinh doanh nào dạy đủ. Đó là sự can đảm để tiếp tục xây dựng bằng chứng thực tế khi chung quanh toàn sự hoài nghi, và cái tôi đủ thấp để cập nhật chiến lược và học hỏi không ngừng.