Khi câu chuyện xăng dầu liên tục chiếm vị trí nổi bật trên dòng thông tin thời sự, điều cộng đồng doanh nghiệp quan tâm không chỉ là giá xăng hôm nay tăng hay giảm bao nhiêu. Điều đáng quan tâm hơn là nền kinh tế sẽ ứng phó thế nào nếu biến động bên ngoài tiếp tục kéo dài. Chính ở điểm đó, việc đẩy sớm lộ trình xăng sinh học E10 từ tháng 4/2026, thay vì chờ mốc dự kiến 1/6/2026, cần được nhìn như một quyết định có tính điều hành thị trường, chứ không đơn thuần là một bước chuyển kỹ thuật trong ngành nhiên liệu.
 |
| Sớm sản xuất, sử dụng xăng E10 là yêu cầu được Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh tại cuộc làm việc với Tổ công tác về an ninh năng lượng về các giải pháp tiếp tục đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia trước tác động của xung đột ở Trung Đông tới chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. |
Điểm hợp lý đầu tiên của hướng đi này là tạo thêm dư địa cho an ninh năng lượng. Câu chuyện E10 lúc này không còn nằm ở khâu “có làm hay không”, mà đã chuyển sang “làm nhanh đến đâu, làm chắc đến đâu”. Khi tỷ lệ phối trộn tăng lên 10%, lượng xăng khoáng phải sử dụng sẽ giảm tương ứng.
Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam Bùi Ngọc Bảo đã chỉ ra khá rõ lợi ích này khi cho rằng, nếu Việt Nam dùng khoảng 26 triệu m3 xăng dầu mỗi năm, chỉ riêng tỷ lệ phối trộn 10% cũng đã thay thế được một lượng nhiên liệu hóa thạch đáng kể; nếu đi tiếp lên E15, E20, hiệu quả giảm phụ thuộc nhập khẩu còn rõ hơn nữa. Ông cũng nhấn mạnh thêm một chi tiết rất đáng chú ý: khi dầu thô và xăng khoáng tăng mạnh, giá ethanol ổn định hơn nhiều, vì thế có thể tạo ra một “bộ đệm giảm xóc” cho giá bán lẻ.
Điểm hợp lý thứ hai là thị trường đã có sự chuẩn bị thực chất hơn trước. Đây không còn là một chủ trương đứng một mình. Phía doanh nghiệp đầu mối đã vào cuộc bằng hạ tầng, kho pha chế, nguồn ethanol và mạng lưới phân phối. Tại Petrolimex, ông Nguyễn Xuân Hùng - Phó Tổng Giám đốc - thông tin với báo giới cho biết các phản hồi từ giai đoạn thí điểm đều tích cực, chưa ghi nhận khiếu nại nào liên quan đến chất lượng hay số lượng sản phẩm, và đó là cơ sở để doanh nghiệp tự tin triển khai diện rộng sớm hơn kế hoạch. Cũng theo ông Hùng, việc đưa E10 vào sử dụng sẽ góp phần giảm áp lực nguồn cung xăng dầu trong bối cảnh hiện nay, bởi ethanol có nguồn cung đa dạng hơn xăng khoáng, gồm cả sản xuất trong nước và nhập khẩu từ các thị trường như Mỹ, Brazil. Nói cách khác, doanh nghiệp đang nhìn E10 như một công cụ chia sẻ rủi ro nguồn cung, chứ không chỉ là một dòng sản phẩm mới.
Sự chuẩn bị ấy không chỉ nằm trên lời nói. Petrolimex hiện đã có 7 điểm kho pha chế sẵn sàng cho E10 và mạng lưới hàng nghìn cửa hàng để chuyển đổi bán lẻ. Ông Hồ Ngọc Linh, Phó Trưởng phòng Kỹ thuật xăng dầu Petrolimex, cho biết doanh nghiệp đã chủ động xúc rửa bể chứa, chuẩn bị điều kiện hạ tầng cần thiết và xây dựng lộ trình chuyển đổi phù hợp, với mục tiêu đẩy tiến độ sớm hơn lộ trình của Bộ Công Thương. Đằng sau một cột bơm là cả chuỗi kỹ thuật, vận hành và kiểm soát chất lượng. Khi doanh nghiệp đã chuẩn bị đến mức này, có thể thấy thị trường E10 đang bước vào giai đoạn triển khai thật sự.
Ở phía sản xuất, bài toán “bài sống” còn rõ hơn khi nhìn vào hệ thống cung ứng ethanol. Ông Cao Tuấn Sĩ - Giám đốc Nhà máy Lọc dầu Dung Quất - cho biết: "BSR dự kiến tăng cường mua ethanol từ các nhà máy trong nước và sẽ nhập khẩu nếu thiếu để bảo đảm nguyên liệu pha chế xăng sinh học E10RON95 theo quy định". Ông cũng nhấn mạnh: 'Nhà máy đã chủ động nâng cấp hệ thống phối trộn với mục tiêu sẵn sàng cung ứng 100% xăng E10 cho thị trường từ thời điểm chuyển đổi'.
Ý kiến này cho thấy doanh nghiệp lọc hóa dầu không đứng ngoài cuộc, mà đang trực tiếp tái cấu trúc sản xuất để đáp ứng bước chuyển của thị trường.
 |
| Người tiêu dùng đã bắt đầu làm quen với sản phẩm xăng sinh học E10 RON95-III (E10) mới. |
Quan trọng hơn, ở mắt xích nguyên liệu, doanh nghiệp sản xuất ethanol cũng đã bắt đầu phát tín hiệu nhập cuộc rõ ràng. Ông Phạm Văn Vượng - Giám đốc Công ty cổ phần Nhiên liệu Sinh học Dầu khí Miền Trung, cho biết nhà máy đã chạy thử từ ngày 20/1/2026, đầu tháng 2 đã cho ra lô ethanol nhiên liệu đầu tiên; giai đoạn chạy thử sản xuất khoảng 470 m3 ethanol và đã xuất lô đầu tiên 210 m3 cung cấp cho BSR để phối trộn E10 RON95. Theo kế hoạch, từ khoảng 20/3, nhà máy vận hành ở công suất tối ưu khoảng 60.000 tấn ethanol mỗi năm, tương đương hơn 5.000 tấn mỗi tháng. Những con số này rất quan trọng, bởi nó làm cho câu chuyện E10 bớt tính khẩu hiệu và có thêm phần “chạm đất”.
Tác động của E10 vì thế không chỉ dừng ở nội bộ ngành năng lượng. Nó liên quan trực tiếp tới chi phí của doanh nghiệp và đời sống người dân. Mỗi nhịp tăng giá xăng đều kéo theo áp lực mới lên vận tải, giao hàng, đi lại và tiêu dùng. Khi đó, mọi giải pháp giúp mở rộng cấu trúc nguồn cung, giảm lệ thuộc vào xăng khoáng nhập khẩu và tăng khả năng chủ động trong nước đều có ý nghĩa không chỉ với doanh nghiệp đầu mối, mà với cả nền kinh tế. E10 chưa thể giải quyết ngay toàn bộ sức ép giá cả, nhưng nó có thể giúp thị trường bớt mong manh hơn trước các cú sốc từ bên ngoài. Nhận định này cũng phù hợp với thực tế là Petrolimex vẫn phải nhập một phần ethanol để bảo đảm đủ nhu cầu, do nguồn trong nước hiện chưa đáp ứng hết.
Tất nhiên, đẩy sớm E10 chỉ có ý nghĩa khi đi cùng ba điều kiện. Một là nguồn nguyên liệu phải đủ chắc. Hai là tiêu chuẩn kỹ thuật phải đồng bộ. Ba là thông tin tới người tiêu dùng phải minh bạch, đặc biệt về chất lượng và mức độ tương thích với động cơ. Đây cũng là lý do các doanh nghiệp đầu mối vừa phải lo nguồn ethanol, vừa phải chuẩn bị hạ tầng, quy trình và truyền thông thị trường. Bởi suy cho cùng, một chủ trương đúng chỉ thật sự trở thành “bài sống” khi người dân chấp nhận dùng, doanh nghiệp yên tâm bán và chuỗi cung ứng đủ sức chạy ổn định.
Nhìn từ góc độ cộng đồng doanh nghiệp, giá trị lớn nhất của E10 không nằm ở chỗ nó là một loại xăng mới. Giá trị lớn hơn là nó mở thêm một lớp đệm cho nền kinh tế trong thời điểm rủi ro năng lượng toàn cầu vẫn hiện hữu.
Vì lẽ đó, cộng đồng doanh nghiệp cần sự ổn định để tính toán chi phí, ký hợp đồng vận chuyển và giữ sức cạnh tranh. Người dân cũng cần một thị trường nhiên liệu bớt chao đảo để chi tiêu không bị bào mòn quá nhanh. Vì thế, thúc đẩy E10 là hướng đi hợp lý. Nhưng điều thị trường cần không phải là sự sốt ruột theo phong trào, mà là một lộ trình đủ chắc, nguồn hàng đủ đều, giá bán đủ cạnh tranh và chất lượng đủ thuyết phục. Chỉ khi đó, E10 mới thật sự trở thành lớp đệm cho an ninh năng lượng, cho doanh nghiệp và cho đời sống.
