Vườn ươm khởi nghiệp Campus K: Xây tổ cho chim bay và dạy cách cất cánh

Bà Hoàng Hải Yến – CFO Campus K

Xuất phát từ đâu mà bà lại chọn dấn thân vào một lĩnh vực đầy thử thách như ươm tạo khởi nghiệp?

Bà Hoàng Hải Yến – CFO Campus K: Ban đầu, tôi hoạt động trong lĩnh vực du học. Trong quá trình thường xuyên di chuyển giữa Việt Nam và Hàn Quốc, tôi có cơ hội tiếp cận với một mô hình rất thú vị tại Hàn Quốc: văn phòng chia sẻ tích hợp đầy đủ dịch vụ hỗ trợ cho doanh nghiệp nhỏ và startup.

Nhận thấy tiềm năng của mô hình này, tôi quyết định mang ý tưởng về Việt Nam, và sau đó xây dựng Campus K – một mô hình kết hợp giữa văn phòng chia sẻ và vườn ươm khởi nghiệp. Đây có thể xem là mô hình tiên phong tại Hà Nội theo hướng này: không chỉ cung cấp không gian làm việc, mà còn đồng hành cùng startup bằng hệ sinh thái dịch vụ hỗ trợ toàn diện – từ kế toán, marketing, thiết kế website cho đến tư vấn phát triển.

Người sáng lập startup có thể chỉ cần tập trung vào sản phẩm và chiến lược, còn các hoạt động vận hành khác có thể "thuê ngoài" từ chính hệ sinh thái Campus K. Có chủ doanh nghiệp bắt đầu chỉ với 1–2 chỗ ngồi, chi phí vài triệu đồng mỗi tháng. Khi họ phát triển, mở rộng lên 3–5 chỗ, rồi tách ra thành lập văn phòng riêng, trở thành doanh nghiệp độc lập. Đó chính là hình ảnh đúng nghĩa của một “vườn ươm”: nơi cây con lớn lên và rời đi, nhưng rồi có thể quay lại tiếp sức cho thế hệ kế tiếp.

Trước đây, tôi thường làm việc với các quỹ đầu tư ở vai trò kết nối và cố vấn. Nhưng hiện tại, hoạt động trọng tâm của chúng tôi là ươm tạo startup ngay từ giai đoạn ý tưởng – hỗ trợ các bạn hình thành doanh nghiệp, hoàn thiện sản phẩm và đưa sản phẩm ra thị trường.

Điểm khác biệt của chúng tôi là không dừng lại ở việc “ươm ý tưởng”, mà còn đồng hành xuyên suốt quá trình thương mại hóa: xuất khẩu sản phẩm sang thị trường nước ngoài, phân phối nội địa, tư vấn về thiết kế bao bì, thay đổi mẫu mã, định vị thị trường... Hiện tại, tôi đang kết nối với một mạng lưới mentor và chuyên gia trong nhiều lĩnh vực, thông qua các chương trình phối hợp với sở, bộ, ngành.

Tôi xác định vai trò của mình và Campus K là một bệ đỡ vững chắc. Campus K có hai lợi thế nổi bật: Thứ nhất, có sự hiện diện của các quỹ đầu tư Hàn Quốc đang đặc biệt quan tâm đến thị trường Việt Nam; thứ hai, là sự đồng hành của các cơ quan nhà nước, đặc biệt là Sở Tài chính và Trung tâm Xúc tiến đầu tư và Hỗ trợ doanh nghiệp Hà Nội.

Bên cạnh đó, còn có một lực lượng nhà đầu tư tư nhân – những người có tiềm lực tài chính nhưng chưa biết “chọn mặt gửi vàng” vào đâu. Nhiệm vụ của chúng tôi là giúp họ nhìn thấy những dự án khởi nghiệp bền vững, có giá trị dài hạn, thay vì chạy theo phong trào.

Thực tế, sau nhiều vụ việc tài chính – đầu tư gây chấn động, các nhà đầu tư ngày càng cảnh giác hơn. Họ hiểu rằng những mô hình ngắn hạn, thiếu minh bạch sẽ không thể tồn tại lâu. Do đó, chúng tôi ưu tiên lựa chọn và ươm tạo những startup có nền tảng vững, mục tiêu bền vững, dài hạn và tạo ra giá trị thật.

Chính vì thế, tôi không đặt nặng những cuộc thi mang tính trình diễn. Những cuộc thi do chúng tôi tổ chức thường có giải thưởng rất “thực tế” như tiền mặt, khóa học chuyên sâu, hoặc gói tư vấn thực tế từ chuyên gia.

Khi startup đã sẵn sàng, chúng tôi sẽ làm việc trực tiếp với các quỹ đầu tư: gửi hồ sơ, trao đổi trực tuyến, sau đó là gặp mặt, phỏng vấn trực tiếp founder để đánh giá tầm nhìn và năng lực thật sự. Gọi vốn không chỉ là vài phút trình bày trên sân khấu, đó là một quá trình làm thật, xây thật và được kiểm chứng thật.

Theo bà, cách vận hành vườn ươm khởi nghiệp ở Việt Nam hiện nay có gì khác biệt so với các quốc gia trên thế giới?

Bà Hoàng Hải Yến – CFO Campus K: Nếu xét về mô hình kỹ thuật – tức là cách ươm tạo dự án và phát triển con người – thì Việt Nam đang đi khá sát với xu hướng toàn cầu. Tại các trung tâm khởi nghiệp lớn như Silicon Valley hay nhiều nơi ở Hàn Quốc, mô hình ươm tạo doanh nghiệp được triển khai rất bài bản, và chúng ta hoàn toàn có thể học hỏi được.

Tuy nhiên, điểm khác biệt lớn nhất nằm ở cơ chế và môi trường tài chính. Ở các quốc gia phát triển, lãi suất ngân hàng thường thấp, cùng với đó là hàng loạt chính sách ưu đãi cho startup. Đặc biệt, các chương trình hỗ trợ từ chính phủ triển khai rất nhanh và hiệu quả. Ví dụ như ở Hàn Quốc, họ có hẳn một Bộ Doanh nghiệp vừa và nhỏ, chuyên trách hỗ trợ startup từ khi còn là sinh viên.

Tại đây, nếu bạn có ý tưởng tốt, bạn có thể được giải ngân ngay từ giai đoạn ươm tạo, thay vì phải có sản phẩm hoàn chỉnh rồi mới gọi vốn. Họ đầu tư không chỉ vào dự án mà còn đầu tư vào con người. Có cả những chương trình chỉ chuyên “mua ý tưởng” từ sinh viên – số tiền mua không lớn, nhưng việc phát triển sản phẩm và vận hành sẽ được chuyển giao cho các đơn vị chuyên nghiệp. Tôi cho rằng đây là mô hình rất đáng để Việt Nam tham khảo.

Ở Việt Nam, các quỹ hỗ trợ cho khởi nghiệp còn khá non trẻ, số lượng còn hạn chế. Mặc dù đã có những đề án như Đề án "Hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia đến năm 2025" (Đề án 844), các quỹ Nhà nước và nhiều chính sách hỗ trợ khác, nhưng quá trình giải ngân còn nhiều thủ tục phức tạp, kéo dài.

Trong khi đó, startup thường rơi vào tình thế cấp bách – họ như người “đang chìm giữa dòng nước”, nếu thủ tục kéo dài 1–2 năm thì đôi khi không kịp cứu. Chính sự chậm trễ này là rào cản khiến nhiều dự án tiềm năng không thể tiến xa hơn.

Khi phát triển hệ sinh thái vườn ươm khởi nghiệp tại Hà Nội, bà ghi nhận những thành công và khó khăn gì?

Bà Hoàng Hải Yến – CFO Campus K: Tính đến thời điểm hiện tại, hệ sinh thái xung quanh vườn ươm của chúng tôi đã kết nối với khoảng 300 startup. Tuy nhiên, để có thể đưa vào chương trình ươm tạo một cách bài bản thì con số này chỉ khoảng 10% – tức chỉ khoảng 30 startup thực sự đủ điều kiện để theo đuổi chương trình ươm tạo chuyên sâu.

Nguyên nhân là vì nhiều bạn đến với những ý tưởng mà bản thân họ tin là sáng tạo, nhưng trên thực tế thế giới đã làm từ nhiều năm trước. Trong những trường hợp đó, chúng tôi thường phải thẳng thắn trao đổi, để các bạn không lãng phí thời gian, công sức và chi phí R&D không cần thiết. Trong số 30 startup đã được ươm sâu, chúng tôi đã gọi vốn thành công từ quỹ Hàn Quốc cho 3 dự án. Đây là những startup đã bước sang giai đoạn 2 – tức là đã hoàn thiện sản phẩm, có hoạt động bán hàng ổn định, bắt đầu tạo ra doanh thu và lợi nhuận. Cụ thể:

Một dự án về cây xanh tích hợp công nghệ, giúp tạo ra năng lượng sạch trong không gian làm việc.

Một startup về máy lọc nước, có khả năng biến nước thông thường – thậm chí từ nguồn nước kém chất lượng – thành nước uống tinh khiết.

Và một nền tảng ứng dụng công nghệ vào giáo dục, giúp học tiếng Anh và các môn học khác, với doanh số hiện tại đạt khoảng triệu đô mỗi năm.

Đây là những câu chuyện rất đáng khích lệ. Chúng chứng minh rằng, nếu đi đúng hướng, startup Việt hoàn toàn có thể đạt doanh thu triệu đô và tạo ra những giá trị thực sự cho cộng đồng. Những giải pháp như máy lọc nước nên được ưu tiên hỗ trợ và nhân rộng – không chỉ ở vùng thiên tai, mà cả những đô thị lớn như Hà Nội, trong các tình huống khẩn cấp. Chúng tôi cho rằng, đây mới là những dự án xứng đáng được gọi vốn, thay vì tập trung vào các mô hình mang tính thời vụ.

Khó khăn của startup hiện nay tập trung vào ba nhóm chính: Thiếu vốn; Thiếu nhân sự chất lượng cao; Thiếu kiến thức và kỹ năng quản trị doanh nghiệp.

Rất nhiều founder xuất phát từ nền tảng công nghệ – kỹ thuật, có chuyên môn rất tốt trong các lĩnh vực như xử lý nước thải, công nghệ sinh học, công nghệ y sinh… nhưng khi bước sang địa hạt doanh nghiệp thì lúng túng trước những khái niệm căn bản: Quản trị tài chính là gì? Vận hành dòng tiền ra sao? Mô hình tổ chức như thế nào? Quản trị kinh doanh, pháp lý, bán hàng, marketing cần chuẩn hóa ra sao?

Phần lớn các bạn chưa được trang bị những kiến thức này. Vì thế, tại Campus K, công việc đầu tiên của chúng tôi là đào tạo lại chính các CEO – tức là đào tạo người chủ doanh nghiệp, giúp các bạn thay đổi tư duy từ nền tảng.

Chúng tôi luôn nhấn mạnh: Khởi nghiệp không phải là làm điều mình thích, mà là giải quyết vấn đề thị trường đang cần. Đây là bước đầu tiên để định hình lại tư duy làm startup.

Để các bạn thực sự trưởng thành, chúng tôi còn hỗ trợ thêm các trải nghiệm thực tế. Có những chương trình đưa startup sang Hàn Quốc – để họ tận mắt chứng kiến các doanh nghiệp đang vận hành AI, tạo ra website chỉ trong 15 phút, hay giả lập giọng nói, chuyển đổi công nghệ ra sao.

Nhiều bạn sau những chuyến đi như vậy đã phải thốt lên: “Hóa ra mình đang ở dưới đáy giếng nhìn lên”. Và chính cú “chạm ngưỡng thực tế” ấy là bước đầu tiên để thay đổi tư duy một cách căn bản.

Phía doanh nghiệp vườn ươm chúng tôi vẫn đang kiên trì làm các nhiệm vụ: đào tạo, cố vấn, kết nối quỹ đầu tư. Song song với đó, phía Nhà nước cũng đang đồng hành quyết liệt. Nếu mọi thứ tiến triển như kỳ vọng, thì năm 2026 sẽ là một “năm bản lề” cho hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo.

Hà Nội đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, với định hướng không chỉ tạo môi trường kinh doanh thuận lợi mà còn tập trung xây dựng năng lực nội sinh và chuẩn bị nguồn lực lãnh đạo cho nền kinh tế tri thức. Đề án đào tạo 5.000 CEO doanh nghiệp nhỏ và vừa đến năm 2030, hỗ trợ toàn bộ chi phí đào tạo cho nữ doanh nhân được xem là một chính sách chưa từng có tiền lệ ở cấp đô thị tại Việt Nam. Quan điểm của bà về con số này?

Bà Hoàng Hải Yến – CFO Campus K: Tôi cho rằng đây là một bước đi rất đáng ghi nhận, mang tính đột phá về chính sách ở cấp độ thành phố. Việc Hà Nội đặt ra mục tiêu đào tạo 5.000 CEO đến năm 2030 – tức khoảng 1.000 người mỗi năm – thể hiện rõ cam kết trong việc phát triển nguồn nhân lực lãnh đạo cho khối doanh nghiệp vừa và nhỏ, vốn là xương sống của nền kinh tế.

Trong suốt 5 năm đồng hành cùng Trung tâm Xúc tiến đầu tư và Hỗ trợ doanh nghiệp Hà Nội (Sở Tài chính Hà Nội), tôi đánh giá rất cao sự tâm huyết và tính thực chất trong các chương trình hỗ trợ. Không chỉ có các khóa đào tạo bài bản cho CEO, bán hàng, AI, chuyển đổi số…, mà còn có cả hỗ trợ chi phí thuê chỗ ngồi làm việc ngay tại Campus K – một hỗ trợ tưởng nhỏ nhưng lại cực kỳ quan trọng, nhất là với các doanh nghiệp siêu nhỏ, startup còn đang loay hoay về dòng tiền.

Một điểm tôi đặc biệt đánh giá cao là các chương trình đào tạo không chỉ mang tính lý thuyết, mà còn được thiết kế để startup học từ thực tiễn. Các khóa học thường kéo dài khoảng 3 tháng, với sự tham gia của những giảng viên có chuyên môn cao, đồng thời tạo điều kiện để học viên học hỏi lẫn nhau, cũng như tiếp xúc với các CEO đi trước đã thành công trong nhiều lĩnh vực.

Tôi đã đưa toàn bộ startup trong hệ sinh thái Campus K tham gia các khóa học này bởi tôi tin rằng, việc đào tạo người lãnh đạo là nền tảng đầu tiên và quan trọng nhất để doanh nghiệp phát triển bền vững.

Tuy nhiên, nếu nhìn một cách tổng thể, tôi cho rằng hệ sinh thái khởi nghiệp của chúng ta vẫn đang thiếu tính “khép kín”.

Đào tạo là một bước quan trọng, nhưng để startup phát triển thành công, chúng ta cần nối tiếp bằng các khâu như: Ươm tạo bài bản; Hỗ trợ vốn; Cố vấn chuyên sâu; Kết nối thị trường; Và đặc biệt là thương mại hóa sản phẩm. Nếu từng mắt xích này được nối lại thành một chuỗi hỗ trợ xuyên suốt, startup sẽ có khả năng “sống sót” và phát triển mạnh mẽ hơn thay vì bị đứt gãy giữa chừng. Đây cũng là điều tôi rất kỳ vọng trong giai đoạn sắp tới.

Tôi tin rằng, từ năm 2026 trở đi, với các “trụ cột” là Nghị quyết 57-NQ/TW (tập trung vào đột phá khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia), Nghị quyết 68-NQ/TW (được xem là bước ngoặt thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân), chúng ta sẽ có một “cặp đôi chính sách” bổ trợ mạnh mẽ cho sự phát triển của hệ sinh thái khởi nghiệp.

Nếu chính sách, hạ tầng và cộng đồng cùng tiến về một hướng, tôi tin Hà Nội hoàn toàn có thể trở thành một trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực, nơi ươm mầm, nuôi dưỡng và nâng tầm những doanh nghiệp có khả năng thay đổi xã hội.

Xin cảm ơn bà về những chia sẻ!