Việt Nam và Nhật Bản hướng tới quan hệ đối tác cùng kiến tạo

Quan hệ đầu tư Việt Nam - Nhật Bản đang đứng trước một bước chuyển đáng chú ý: không chỉ thu hút thêm vốn, mà hướng tới cùng nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, sản xuất và nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Đây cũng là định hướng được Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh tại cuộc làm việc với cộng đồng doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam sáng 6/9 ở thành phố Huế.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu ý kiến tại cuộc làm việc với các doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam. (Ảnh: Thanh Giang - https://nhandan.vn).

Từ dòng vốn đến giá trị hợp tác

Những con số mới nhất cho thấy nền tảng hợp tác kinh tế giữa hai nước đang tiếp tục mở rộng. Trong 7 tháng đầu năm 2026, kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam - Nhật Bản đạt 33,7 tỷ USD, tăng hơn 16,8% so với cùng kỳ năm 2025.

Nhật Bản cũng tiếp tục nằm trong nhóm những nhà đầu tư nước ngoài hàng đầu tại Việt Nam. Đến hết tháng 7/2026, tổng vốn đầu tư đăng ký mới và điều chỉnh của các nhà đầu tư Nhật Bản đạt khoảng 80,3 tỷ USD, đứng thứ 3 trong số 153 quốc gia và vùng lãnh thổ có đầu tư tại Việt Nam.

Không chỉ là một đối tác thương mại và đầu tư lớn, Nhật Bản còn là nhà tài trợ ODA lớn nhất cho Việt Nam, với tổng vốn vay ODA lũy kế khoảng gần 3.000 tỷ Yên.

Nền tảng này tạo dư địa để hai bên chuyển sang một cấp độ hợp tác có chiều sâu hơn.

Cùng phát triển thay vì chỉ đầu tư

Theo Thủ tướng Lê Minh Hưng, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, trong đó khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, năng suất và năng lực cạnh tranh là những nền tảng quan trọng.

Vì vậy, định hướng thu hút đầu tư nước ngoài cũng được đặt theo hướng chọn lọc, ưu tiên các dự án có công nghệ tiên tiến, giá trị gia tăng cao, khả năng lan tỏa và liên kết chặt chẽ với khu vực doanh nghiệp trong nước theo tinh thần Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị.

Với Nhật Bản, lợi thế không chỉ nằm ở nguồn vốn mà còn ở công nghệ, kinh nghiệm quản trị, nguồn nhân lực chất lượng cao và văn hóa kinh doanh coi trọng chất lượng, uy tín, hợp tác dài hạn.

Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam (JCCI) Tsuchibashi Akito khẳng định các doanh nghiệp Nhật Bản đánh giá cao tính ổn định và tiềm năng phát triển của Việt Nam, đồng thời sẽ tiếp tục đầu tư dài hạn.

“Chúng tôi đồng hành với mục tiêu hiện đại hóa ngành công nghiệp của Việt Nam, mong muốn cùng phát triển thông qua sự "đồng sáng tạo" giữa Việt Nam và Nhật Bản”, ông Tsuchibashi Akito nói.

Doanh nghiệp Việt cần được tham gia sâu hơn

Một trong những nội dung quan trọng của giai đoạn hợp tác mới là nâng mức độ liên kết giữa doanh nghiệp hai nước.

Thủ tướng đề nghị các doanh nghiệp Nhật Bản tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực quản trị, công nghệ và tiêu chuẩn sản xuất; tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn Nhật Bản.

Hai bên cũng được định hướng đẩy mạnh hợp tác trong khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và đào tạo nhân lực chất lượng cao. Việc hợp tác, mua bán và sáp nhập giữa các doanh nghiệp nhỏ và vừa hai nước cũng được đặt ra nhằm mở rộng khả năng tham gia chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng toàn cầu.

Cùng với đó là các lĩnh vực có dư địa hợp tác lớn như nông nghiệp công nghệ cao, hạ tầng chiến lược, đường sắt đô thị, đường sắt tốc độ cao, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, công nghiệp bán dẫn và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Từ “nhà đầu tư và địa điểm đầu tư” đến “đồng kiến tạo”

Tại cuộc làm việc, phía Nhật Bản nêu 9 nhóm vấn đề liên quan giao thông, giáo dục, năng lượng, thuế, khoa học-công nghệ, bán lẻ... Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương chủ động xử lý những vấn đề thuộc thẩm quyền, đồng thời tiếp tục đối thoại với doanh nghiệp để tháo gỡ các vướng mắc.

Chính phủ cũng cam kết tiếp tục cải cách thể chế, cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, giảm thời gian và chi phí tuân thủ, xây dựng môi trường đầu tư ổn định, minh bạch, bình đẳng, an toàn và có tính dự báo cao.

Trên nền tảng đó, Thủ tướng đề nghị quan hệ đầu tư Việt Nam - Nhật Bản “chuyển mạnh từ quan hệ giữa ‘nhà đầu tư và địa điểm đầu tư’ sang quan hệ đối tác cùng phát triển và kiến tạo”.

Đây không chỉ là sự thay đổi về cách gọi. Đó là định hướng đưa hợp tác hai nền kinh tế tiến sâu hơn vào những lĩnh vực tạo ra giá trị mới, trong đó doanh nghiệp hai nước cùng nghiên cứu, cùng đổi mới, cùng sản xuất và cùng nâng cao năng lực cạnh tranh.

Khi dòng vốn đi cùng công nghệ, tri thức, quản trị, nhân lực chất lượng cao và sự tham gia thực chất của doanh nghiệp Việt Nam, quan hệ Việt Nam - Nhật Bản sẽ có thêm nền tảng để phát triển bền vững, hiệu quả và tương xứng với khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện.