Để nhìn nhận chính xác hiện tượng nhập siêu tăng cao, các cơ quan quản lý vĩ mô chỉ ra rằng cần phải giải phẫu sâu vào cơ cấu các mặt hàng nhập khẩu trực tiếp chi phối cán cân.
Dữ liệu phân tích từ Bộ Tài chính chỉ ra hai nhóm hàng chính kéo cán cân thương mại lệch hẳn về phía nhập siêu. Đầu tiên là mặt hàng xăng dầu, chịu áp lực từ việc giá thế giới tăng mạnh trong 6 tháng đầu năm. Nhu cầu năng lượng của nền kinh tế phục hồi mạnh buộc Việt Nam phải gia tăng lượng nhập khẩu giá cao để đảm bảo mạch máu vận tải và sản xuất không bị đứt gãy, khiến nhóm hàng xăng dầu ghi nhận mức nhập siêu hơn 7 tỷ USD.
 |
| Trả lời câu hỏi của báo chí tại họp báo quý II sáng 17/6 về việc Việt Nam nhập siêu hơn 15 tỷ USD trong hơn 5 tháng đầu năm và con số này có đáng lo ngại hay không, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho rằng nhập siêu, xuất siêu hay tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đều là những chỉ tiêu kinh tế vĩ mô quan trọng cần được theo dõi, đánh giá thường xuyên và nghiêm túc. |
Mũi dùi thứ hai đè nặng lên cán cân là nhóm linh kiện, nguyên nhiên vật liệu và máy móc thiết bị, ghi nhận mức nhập siêu vượt ngưỡng trên 30 tỷ USD. Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi khẳng định, đây hoàn toàn là các mặt hàng phục vụ đầu tư trực tiếp, mở rộng nhà xưởng và tích trữ nguyên liệu để chuẩn bị cho các đơn hàng sản xuất lớn trong giai đoạn tiếp theo.
Đồng quan điểm, đại diện Cục Thống kê cung cấp thêm bức tranh tổng thể chứng minh quy mô ngoại thương của Việt Nam không hề suy giảm mà trái lại đang tăng trưởng ở mức rất cao. Cụ thể, trong 5 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa ước đạt 215,7 tỷ USD, ghi nhận mức tăng tới 19,5% so với cùng kỳ năm trước. Ở chiều ngược lại, do nhu cầu gom hàng của doanh nghiệp tăng vọt, kim ngạch nhập khẩu đạt 229,46 tỷ USD, tăng mạnh 30,8%.
Cơ quan thống kê lưu ý một chi tiết kỹ thuật then chốt: Trong tổng kim ngạch nhập khẩu hàng hóa tràn vào Việt Nam, có đến khoảng 94% là các mặt hàng máy móc, thiết bị và nguyên vật liệu phục vụ sản xuất. Điều này cho thấy dòng tiền ngoại tệ chi ra không dùng cho các mặt hàng tiêu dùng xa xỉ mà đang biến thành tư liệu sản xuất nằm tại các nhà máy.
"Khoảng 94% kim ngạch nhập khẩu là máy móc, thiết bị và nguyên vật liệu phục vụ sản xuất. Nếu các doanh nghiệp sử dụng hiệu quả sẽ góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế cuối năm", đại diện Cục Thống kê phân tích.
Phân tích về triển vọng những tháng cuối năm, Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi nhận định các doanh nghiệp trong nước đang sở hữu lợi thế lớn khi có sẵn nguồn nguyên liệu và máy móc công nghệ cao đã nhập khẩu để đẩy mạnh chu kỳ chế biến, chế tạo.
Cơ sở để cán cân thương mại cân bằng trở lại và hướng tới mục tiêu tái lập xuất siêu còn phụ thuộc vào các chuyển động thương mại quốc tế. Nếu các điều kiện thị trường diễn biến thuận lợi, đặc biệt là các hiệp định liên quan đến thuế và thương mại với Hoa Kỳ cùng các đối tác chiến lược khác được ký kết chính thức, dòng hàng hóa sản xuất từ nguồn nguyên liệu nhập khẩu này sẽ có cơ hội bùng nổ xuất khẩu sang các thị trường lớn, lấy lại vị thế thặng dư thương mại cho nền kinh tế Việt Nam.
