TP. Hồ Chí Minh xây dựng hệ thống GIS quản lý số nhà, chuẩn hóa dữ liệu địa chỉ toàn đô thị

Hình thành cơ sở dữ liệu số nhà thống nhất

Hiện nay, dữ liệu số nhà trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh vẫn đang được lưu trữ phân tán tại nhiều cơ quan khác nhau, chưa có một hệ thống phần mềm chung để quản lý tập trung và chia sẻ liên thông. Bên cạnh đó, việc điều chỉnh địa giới hành chính thời gian qua cũng đặt ra yêu cầu phải chuẩn hóa lại dữ liệu theo ranh giới mới.

Trước thực tế đó, theo sự chỉ đạo của UBND TP. Hồ Chí Minh, Trung tâm Chuyển đổi số TP. Hồ Chí Minh đã chủ động phối hợp với các sở, ngành liên quan xây dựng giải pháp tổng thể nhằm hình thành cơ sở dữ liệu số nhà cho toàn thành phố. Đồng thời, một nền tảng phần mềm cấp và quản lý hồ sơ cấp số nhà dùng chung cũng đang được phát triển để áp dụng thống nhất trên toàn địa bàn.

TP. Hồ Chí Minh xây dựng giải pháp tổng thể nhằm hình thành cơ sở dữ liệu số nhà cho toàn thành phố.

Theo kế hoạch, hệ thống này sẽ được xây dựng trên nền tảng công nghệ GIS – công nghệ bản đồ số cho phép quản lý dữ liệu không gian một cách trực quan, chính xác và đồng bộ. Đây được xem là bước cụ thể hóa chủ trương của thành phố trong việc ứng dụng công nghệ số vào quản lý đô thị, hướng tới xây dựng hệ thống dữ liệu dùng chung giữa các cơ quan.

Thí điểm tại phường An Khánh và khảo sát nhiều mô hình đô thị

Theo ông Nguyễn Trần Phú Thịnh, Phó Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP. Hồ Chí Minh cho biết, trong giai đoạn đầu, thành phố sẽ triển khai thí điểm mô hình ứng dụng GIS trong công tác đánh số và gắn biển số nhà tại phường An Khánh. Việc đánh giá mô hình này dự kiến được thực hiện trong quý I/2026.

Bên cạnh đó, Trung tâm Chuyển đổi số TP. Hồ Chí Minh cũng tiến hành khảo sát tại một số phường có đặc điểm đô thị khác nhau nhằm bảo đảm tính phù hợp của hệ thống trong nhiều điều kiện thực tế. Các khu vực khảo sát bao gồm khu dân cư ổn định, khu đô thị đang phát triển, khu vực dân cư thưa hoặc còn nhiều đất nông nghiệp.

Cách tiếp cận này giúp cơ quan chuyên môn kiểm chứng khả năng vận hành của hệ thống trong nhiều bối cảnh đô thị khác nhau, từ những khu vực có mật độ dân cư cao cho đến những khu vực đang trong quá trình đô thị hóa.

Ông Nguyễn Trần Phú Thịnh, Phó Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP. Hồ Chí Minh (người đứng ở giữa).

Chuẩn hóa dữ liệu nền từ nhiều nguồn

Song song với quá trình thí điểm, công tác xây dựng và chuẩn hóa dữ liệu nền cũng được triển khai. Trung tâm Chuyển đổi số TP. Hồ Chí Minh phối hợp với các sở, ngành để thu thập, đối chiếu và chuẩn hóa dữ liệu địa chính, thửa đất, bản đồ hiện trạng.

Nguồn dữ liệu được tổng hợp chủ yếu từ Sở Nông nghiệp và Môi trường, đồng thời tích hợp thêm các lớp bản đồ chuyên đề khác để bảo đảm tính đầy đủ và đồng bộ theo ranh giới hành chính mới.

Trên cơ sở đó, hệ thống dữ liệu số nhà sẽ được xây dựng với nhiều lớp thông tin không gian như ranh giới phường, hệ thống tuyến đường – hẻm, thửa đất, công trình xây dựng và số nhà hiện hữu.

Sau khi xử lý và chuẩn hóa, dữ liệu sẽ được chuyển về từng phường, xã để rà soát thực địa nhằm bảo đảm độ chính xác trước khi đưa vào vận hành chính thức. Thành phố cũng sẽ lập khái toán kinh phí cho dự án, bao gồm chi phí xây dựng dữ liệu, phát triển phần mềm, đầu tư hạ tầng máy chủ, khảo sát thực địa và đào tạo cán bộ vận hành.

Xây dựng hệ thống phần mềm quản lý số nhà

Trên nền tảng dữ liệu đã chuẩn hóa, Trung tâm cũng sẽ tiến hành xây dựng và cấu hình hệ thống phần mềm phục vụ cấp số nhà và quản lý hồ sơ cấp số nhà.

Sở Xây dựng sẽ phối hợp thiết lập tài khoản quản trị và phân quyền theo từng cấp quản lý, từ cấp thành phố đến phường, xã. Cách thức này nhằm bảo đảm quản lý dữ liệu tập trung nhưng vẫn vận hành linh hoạt theo phân cấp.

Hệ thống phần mềm được thiết kế với nhiều chức năng cốt lõi như quản lý số nhà trên nền bản đồ GIS, cấp số nhà mới trực tuyến, lưu vết lịch sử thay đổi và tra cứu thông tin theo thửa đất. Ngoài ra, hệ thống còn cho phép kết nối và chia sẻ dữ liệu thông qua các giao diện lập trình ứng dụng (API) theo thời gian thực.

Các yêu cầu về an toàn thông tin cũng được đặt ra ngay từ đầu nhằm bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật và sẵn sàng tích hợp với các nền tảng số khác của thành phố.

Việc xây dựng cơ sở dữ liệu số nhà trên nền tảng GIS là bước đi quan trọng trong tiến trình chuyển đổi số và xây dựng đô thị thông minh của TP. Hồ Chí Minh.

Tăng cường sự tham gia của người dân

Một điểm đáng chú ý trong mô hình quản lý mới là việc khuyến khích sự tham gia của người dân trong quá trình cập nhật và hoàn thiện dữ liệu.

Theo Trung tâm Chuyển đổi số TP. Hồ Chí Minh, việc ứng dụng công nghệ vào quản lý số nhà không dẫn đến việc thay đổi số nhà hiện tại, do đó người dân hoàn toàn có thể yên tâm. Mục tiêu của hệ thống là chuẩn hóa và quản lý dữ liệu tốt hơn chứ không phải điều chỉnh lại toàn bộ địa chỉ.

Sau khi hệ thống đi vào vận hành, dữ liệu số nhà sẽ được chia sẻ trên ứng dụng “Công dân số TP.HCM”. Người dân có thể tra cứu thông tin địa chỉ của mình và phản ánh nếu phát hiện sai sót so với hiện trạng.

Các phản ánh sẽ được tiếp nhận và xử lý trực tuyến, qua đó góp phần làm sạch dữ liệu và bảo đảm thông tin luôn được cập nhật chính xác.

So với phương thức quản lý thủ công trước đây, hệ thống GIS mang lại nhiều lợi thế rõ rệt. Nếu như cách quản lý cũ thường rời rạc, cập nhật chậm và khó đối chiếu chéo thì GIS cho phép xây dựng một nền tảng dữ liệu không gian tập trung, trực quan và thống nhất.

Mỗi số nhà được gắn trực tiếp với thửa đất và công trình cụ thể trên bản đồ số. Nhờ đó, hệ thống có thể tự động kiểm tra và phát hiện các trường hợp trùng lặp hoặc chồng chéo khi cấp số nhà mới.

Ngoài ra, dữ liệu được chuẩn hóa và tích hợp với các hệ thống thông tin khác như dữ liệu đất đai, dân cư… giúp hệ thống có khả năng cảnh báo khi có nguy cơ trùng tên đường hoặc trùng số nhà trong từng khu vực hành chính.

Điều này đặc biệt hữu ích trong bối cảnh thành phố liên tục mở rộng không gian đô thị và điều chỉnh địa giới hành chính.

Hướng tới mô hình “bản sao số” của đô thị

Trong dài hạn, lớp dữ liệu số nhà trên nền tảng GIS không chỉ phục vụ riêng cho công tác cấp số nhà mà còn trở thành một thành phần quan trọng trong hệ sinh thái dữ liệu đô thị.

Khi dữ liệu không gian được kết nối đồng bộ giữa các sở, ngành, thành phố có thể từng bước xây dựng mô hình “bản sao số” (Digital Twin) của đô thị. Đây là mô hình cho phép mô phỏng và quản lý toàn bộ hoạt động của thành phố trên môi trường số.

Nền tảng này sẽ hỗ trợ nhiều lĩnh vực quản lý như quy hoạch đô thị, giám sát xây dựng, quản lý đất đai, quản lý dân cư, phòng cháy chữa cháy, cứu hộ cứu nạn, y tế dự phòng hay phát triển hệ thống bưu chính – logistics và thương mại điện tử.

Việc tích hợp dữ liệu cũng giúp nâng cao chất lượng dịch vụ công trực tuyến, cắt giảm thành phần hồ sơ, tăng tính minh bạch và rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục cho người dân.

Theo các chuyên gia, khi hệ thống dữ liệu được hoàn thiện, TP. Hồ Chí Minh sẽ có thêm công cụ quan trọng để đưa ra các quyết định quản lý dựa trên dữ liệu. Điều này giúp thành phố định hướng quy hoạch, phân bổ nguồn lực và triển khai các dự án dân sinh một cách hiệu quả hơn.

Việc xây dựng cơ sở dữ liệu số nhà trên nền tảng GIS vì thế không chỉ là một dự án công nghệ, mà còn là bước đi quan trọng trong tiến trình chuyển đổi số và xây dựng đô thị thông minh của TP. Hồ Chí Minh.