TP. Hồ Chí Minh hướng tới mục tiêu đưa logistics thành ngành kinh tế mũi nhọn

Chi phí logistics cao từ lâu được xem là một trong những "điểm nghẽn" ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam. Theo báo cáo năm 2025 của Bộ Công Thương, chi phí logistics hiện chiếm khoảng 17-18% GDP, cao hơn đáng kể so với nhiều quốc gia trong khu vực như Singapore (8%) hay Malaysia (11%).

Theo ông Lê Văn Danh, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, việc giảm chi phí logistics không chỉ giúp doanh nghiệp tiết giảm chi phí sản xuất, vận chuyển mà còn tạo dư địa nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Ông Lê Văn Danh, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh

Nhận diện rõ vai trò chiến lược của lĩnh vực này, TP. Hồ Chí Minh đã xác định logistics là một trong năm ngành kinh tế trọng điểm và là ngành kinh tế mũi nhọn trong Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Thành phố nhiệm kỳ 2025-2030. Thành phố đặt mục tiêu đến giai đoạn 2026-2030 đưa tỷ trọng chi phí logistics trên GRDP xuống còn 11-14%, thấp hơn mục tiêu chung của cả nước là 15-16%.

Phát triển hạ tầng đa phương thức để giảm chi phí vận chuyển

Để hiện thực hóa mục tiêu trên, TP. Hồ Chí Minh đã ban hành kế hoạch hành động với 9 nhóm giải pháp trọng tâm, trong đó ưu tiên hàng đầu là phát triển đồng bộ hạ tầng logistics và hệ thống giao thông đa phương thức.

Ở lĩnh vực đường bộ, thành phố tập trung đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm như đường Vành đai 3, Vành đai 4, các tuyến cao tốc kết nối TP. Hồ Chí Minh với Chơn Thành, Cần Thơ và mở rộng cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây nhằm tăng khả năng kết nối vùng, giảm ùn tắc và rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa.

Song song đó, TP. Hồ Chí Minh quy hoạch phát triển các tuyến đường sắt chuyên dụng kết nối từ các khu công nghiệp đến hệ thống cảng biển, đặc biệt là cụm cảng Cái Mép, qua đó phát huy lợi thế vận tải khối lượng lớn với chi phí thấp.

Đối với vận tải đường thủy, thành phố đang kiến nghị Trung ương phân cấp quản lý các tuyến thủy nội địa lớn để chủ động nạo vét, mở rộng luồng tuyến. Theo ông Lê Văn Danh, đây sẽ là giải pháp quan trọng giúp giảm áp lực cho vận tải đường bộ, đồng thời giảm đáng kể chi phí đưa hàng hóa từ nội đô ra các cảng biển.

Trong chiến lược dài hạn, TP. Hồ Chí Minh cũng hướng đến phát triển hệ thống cảng biển hiện đại, trong đó nổi bật là cụm cảng Cái Mép Hạ và cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ. Khi hoàn thành, đây sẽ là những đầu mối logistics quy mô lớn, góp phần đưa TP. Hồ Chí Minh trở thành mắt xích quan trọng trong mạng lưới vận tải biển quốc tế.

Chuyển đổi số, chuyển đổi xanh là yêu cầu tất yếu

Không chỉ đầu tư hạ tầng, TP. Hồ Chí Minh xác định chuyển đổi số và chuyển đổi xanh là hai trụ cột quan trọng để nâng cao sức cạnh tranh của ngành logistics.

Theo ông Lê Văn Danh, các thị trường xuất khẩu lớn như Hoa Kỳ và châu Âu đang áp dụng ngày càng nhiều tiêu chuẩn mới về môi trường và phát triển bền vững, trong đó có các tiêu chí ESG và Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM). Điều này đòi hỏi doanh nghiệp logistics cũng như doanh nghiệp sản xuất phải thay đổi phương thức vận hành nếu muốn duy trì lợi thế cạnh tranh.

Việc ứng dụng công nghệ số sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chuỗi cung ứng, quản lý kho bãi, vận tải và tiết kiệm chi phí. Trong khi đó, chuyển đổi xanh sẽ góp phần giảm phát thải, tiết kiệm năng lượng và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng khắt khe.

Cùng với đó, thành phố sẽ tập trung phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành logistics. Dự kiến, một trung tâm đào tạo chuyên sâu về logistics sẽ được thành lập với mục tiêu đến năm 2030 có khoảng 80% lực lượng lao động trong ngành được đào tạo bài bản, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.

Trong chiến lược dài hạn, TP. Hồ Chí Minh cũng hướng đến phát triển hệ thống cảng biển hiện đại.

Kỳ vọng từ cơ chế đặc thù và khu thương mại tự do

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý trong chiến lược phát triển logistics của TP. HCM là việc Sở Công Thương đã tham mưu đưa vào dự thảo Luật Đô thị đặc biệt mô hình Khu thương mại tự do (Free Trade Zone) gắn với các trung tâm logistics tích hợp.

Theo định hướng, các trung tâm này sẽ được bố trí tại những khu vực có hạ tầng giao thông thuận lợi, kết nối đa phương thức giữa đường bộ, đường thủy, đường sắt và cảng biển. Đồng thời, doanh nghiệp sẽ được hưởng nhiều cơ chế ưu đãi về thuế, tiền thuê đất cũng như thủ tục đầu tư, xây dựng và môi trường được đơn giản hóa.

Lãnh đạo Sở Công Thương kỳ vọng đây sẽ là nền tảng quan trọng để thu hút các tập đoàn logistics quốc tế, tạo điều kiện cho doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời hình thành hệ sinh thái logistics hiện đại, có sức cạnh tranh khu vực.