Các sàn giao dịch tiền điện tử đang mở ra kênh tiếp cận mới đối với cổ phiếu công nghệ Trung Quốc, trong đó có nhóm doanh nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI) và bán dẫn, qua đó phần nào vượt qua các rào cản kiểm soát dòng vốn và tiếp cận thị trường chứng khoán nước ngoài của Bắc Kinh. Theo đó, các nền tảng như tradeXYZ và Gate.com gần đây đã ra mắt hợp đồng tương lai vĩnh cửu, thường được gọi là “perps”, theo dõi cổ phiếu của CXMT, nhà sản xuất chip hàng đầu Trung Quốc dự kiến niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Thượng Hải vào ngày 27/7.
 |
| Các nhà đầu tư vào cổ phiếu công nghệ Trung Quốc đang được hỗ trợ nhờ tiền điện tử |
Những sản phẩm phái sinh này cho phép nhà đầu tư đặt cược vào biến động giá của cổ phiếu Trung Quốc mà không cần trực tiếp sở hữu tài sản cơ sở. Đây là nhóm tài sản đang thu hút sự quan tâm lớn của giới giao dịch trong nước nhờ kỳ vọng vào năng lực AI của Trung Quốc, song lại không dễ tiếp cận đối với nhà đầu tư nước ngoài.
Theo CoinGlass, công cụ theo dõi các sản phẩm phái sinh tiền điện tử, khoảng 19 triệu USD giá trị hợp đồng vĩnh cửu gắn với CXMT đã được giao dịch trong 24 giờ qua. Nhà sản xuất chip này đang tìm cách huy động gần 10 tỷ USD trong đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), được xem là thương vụ IPO lớn nhất tại Trung Quốc đại lục kể từ năm 2010. Sự phát triển nhanh của các hợp đồng vĩnh cửu, đặc biệt là sản phẩm gắn với cổ phiếu, đang khiến ranh giới giữa thị trường tiền điện tử nhiều rủi ro và hệ thống tài chính được quản lý ngày càng trở nên mờ nhạt.
Theo ông Matthew Fisher, Giám đốc điều hành Katana, một nền tảng tài chính phi tập trung, thị trường đã dịch chuyển từ câu chuyện mã hóa trái phiếu kho bạc sang các thị trường thực tế và ngày càng có chiều sâu đối với những tài sản vốn khó tiếp cận trên phạm vi toàn cầu, bao gồm cổ phiếu nước ngoài và cổ phần của các doanh nghiệp trước IPO.
Ngày 22/7, tradeXYZ cũng công bố hợp đồng vĩnh cửu đối với GigaDevice Semiconductor, một nhà sản xuất chip niêm yết tại Thượng Hải, với mức đòn bẩy lên tới 10 lần. Perps vốn xuất phát từ thị trường tiền điện tử như một công cụ cho phép nhà đầu tư đặt cược vào biến động giá của tài sản kỹ thuật số như bitcoin mà không cần sở hữu tài sản cơ sở và không có ngày đáo hạn.
Chính tính linh hoạt này đã giúp hợp đồng vĩnh cửu trở nên phổ biến trong các giao dịch đặt cược vào giá cổ phiếu và nhiều loại tài sản truyền thống khác. Các sản phẩm này thường được niêm yết trên sàn tiền điện tử, mua bằng stablecoin và từng được sử dụng để tiếp cận thị trường trước IPO của SpaceX cũng như OpenAI.
Trong trường hợp CXMT, hợp đồng vĩnh cửu cho phép nhà đầu tư đi vòng qua hệ thống kênh tiếp cận phức tạp mà Bắc Kinh thiết lập nhằm kiểm soát dòng vốn nước ngoài vào thị trường Trung Quốc.
Trong trường hợp của CXMT, perp cho phép các nhà đầu tư bỏ qua một hệ thống kênh phức tạp mà Bắc Kinh đã xây dựng để kiểm soát việc tiếp cận thị trường vốn của Trung Quốc đối với nhà đầu tư nước ngoài.
Hiện nhà đầu tư nước ngoài chỉ có thể tiếp cận cổ phiếu tại Thượng Hải và Thâm Quyến thông qua chương trình Stock Connect của Hồng Kông hoặc chương trình Nhà đầu tư tổ chức nước ngoài đủ điều kiện (Qualified Foreign Institutional Investor - QFII). Cả hai cơ chế đều chịu giới hạn nhất định, trong khi Stock Connect chỉ cho phép tiếp cận một phạm vi doanh nghiệp được lựa chọn.
Ngoài ra, Star Market của Thượng Hải, nơi CXMT dự kiến niêm yết, yêu cầu nhà đầu tư cá nhân phải nắm giữ tối thiểu 500.000 nhân dân tệ, tương đương khoảng 74.000 USD, tài sản và có ít nhất hai năm kinh nghiệm giao dịch.
Giá của hợp đồng vĩnh cửu trước IPO được hình thành dựa trên kỳ vọng của thị trường về giá trị doanh nghiệp khi chính thức niêm yết. Nếu cổ phiếu giao dịch cao hơn mức giá phản ánh trong hợp đồng vĩnh cửu, nhà đầu tư nắm giữ công cụ phái sinh này có thể thu lợi.
Theo ông Iggy Ioppe, Giám đốc đầu tư tại Theo, một công ty chuyên mã hóa tài sản thực, kỳ vọng phổ biến là giá hợp đồng vĩnh cửu sẽ dần hội tụ với giá tài sản cơ sở. Quá trình này diễn ra thông qua cơ chế dữ liệu giá, giúp khớp giá hợp đồng với giá tài sản cơ sở sau khi tài sản bắt đầu giao dịch công khai.
Việc khớp giá cùng đặc điểm không có ngày đáo hạn đồng nghĩa nhà đầu tư vẫn có thể sử dụng hợp đồng vĩnh cửu sau khi cổ phiếu đã niêm yết để theo dõi biến động giá. Trước đó, các nhà giao dịch bán lẻ Trung Quốc đã sử dụng công cụ này để tiếp cận SpaceX, qua đó né các biện pháp kiểm soát vốn nhằm hạn chế dòng tiền chảy ra nước ngoài.
Theo ông Le Shi, Trưởng bộ phận giao dịch tại nhà tạo lập thị trường tài sản kỹ thuật số Auros, hợp đồng vĩnh cửu trước IPO cũng có thể giúp những người nội bộ phòng ngừa rủi ro đối với khoản đầu tư của họ trước khi doanh nghiệp niêm yết, như từng xảy ra với SpaceX. Ông cho rằng các sản phẩm này thu hút sự chú ý vì đại diện cho một dạng đổi mới tài chính, mở ra một loại tài sản có nhu cầu và trường hợp sử dụng thực tế nhưng chưa tồn tại trong tài chính truyền thống.
Tuy nhiên, sự nổi lên của hợp đồng vĩnh cửu cũng đặt ra thách thức đáng kể cho các cơ quan quản lý trong việc xác định bản chất pháp lý của các công cụ này.
Ông Andy Liu, nhà phân tích trưởng tại HTX Research, cho rằng câu hỏi lớn nhất là liệu các hợp đồng này có đại diện cho chứng khoán cơ sở, quyền lợi thụ hưởng lưu ký hay chỉ là một công cụ phái sinh tổng hợp. Theo ông, chúng gần giống một thị trường dự đoán có sử dụng đòn bẩy hơn là quyền sở hữu vốn cổ phần thực sự trong tài chính truyền thống.
Trái phiếu vĩnh cửu đặt ra thách thức cho các cơ quan quản lý khi cố gắng định nghĩa vị thế của chúng như các công cụ tài chính.
Tháng trước, Cơ quan Tiền tệ Singapore (MAS) đã đưa Hyperliquid, địa điểm giao dịch chính của hợp đồng vĩnh cửu CXMT, vào danh sách cảnh báo nhà đầu tư. Danh sách này nêu các thực thể có thể bị hiểu nhầm là được MAS cấp phép, ủy quyền hoặc quản lý.
Theo ông Le Shi, việc kiểm soát những công cụ nằm ngoài phạm vi quyền hạn truyền thống của từng cơ quan quản lý sẽ không dễ dàng, và khả năng các chính phủ riêng lẻ có thể ngăn chặn xu hướng này vẫn là câu hỏi bỏ ngỏ. Mặt khác, ông Shi nhìn nhận, perps là một phần của xu hướng dài hạn, trong đó tài chính truyền thống và tiền điện tử ngày càng gắn kết sâu hơn. Theo ông, không loại trừ khả năng trong vòng 5 năm tới, mọi cổ phiếu của Mỹ, Hồng Kông hay Nhật Bản đều có thể được giao dịch thông qua tiền điện tử.
Khi được liên hệ để bình luận, Gate.com giới thiệu Financial Times tới các cơ quan chức năng liên quan. Hyperliquid không phản hồi yêu cầu bình luận, trong khi tradeXYZ, một “giao thức giao dịch” phi tập trung được thành lập ẩn danh, cũng không thể liên lạc để đưa ra phản hồi.
