Thuế nhập khẩu tạm thời 150 ngày của Hoa Kỳ: Doanh nghiệp TP. Hồ Chí Minh tăng tốc “chạy kịch bản” ứng phó

Những vấn đề này đã được nhấn mạnh tại hội thảo “Giải pháp ứng phó chính sách thuế tạm thời 150 ngày của Hoa Kỳ” diễn ra sáng nay, ngày 25/3/2026 tại TP. Hồ Chí Minh, do Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam – Chi nhánh TP. Hồ Chí Minh (VCCI-HCM) và Viện Sáng kiến Việt Nam tổ chức.

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh thương mại toàn cầu diễn biến khó lường, đây cũng là thời điểm cộng đồng doanh nghiệp cần một kênh thông tin có độ tin cậy cao và khả năng chuyển hóa thành hành động cụ thể, trong bối cảnh chính sách thuế mới của Hoa Kỳ đang tác động trực tiếp đến tâm lý thị trường, hoạt động sản xuất – xuất khẩu và các chuỗi cung ứng toàn cầu.

Bà Cao Thị Phi Vân, Phó Giám đốc ITPC (người ngồi ở giữa) (Ảnh: Uyển Nhi)

“150 ngày không phải là khoảng lặng chính sách”

Theo bà Cao Thị Phi Vân, Phó Giám đốc ITPC cho biết, chính sách thuế nhập khẩu tạm thời của Hoa Kỳ, được áp dụng theo Mục 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974, có thời hạn tối đa 150 ngày (từ 24/2 đến tháng 7/2026) với mức thuế dao động từ 10% đến tối đa 15%.

Theo bà Phi Vân, đây là giai đoạn chuyển tiếp trong điều hành thương mại của Hoa Kỳ, song tính “tạm thời” không đồng nghĩa với sự ổn định.

“Tính tạm thời về mặt thời hạn không đồng nghĩa với ổn định về mặt chính sách. Ngược lại, đây là giai đoạn thị trường có xu hướng tái định giá hợp đồng, rà soát điều kiện mua bán và điều chỉnh kế hoạch cung ứng để phòng ngừa biến động sau thời hạn 150 ngày”, bà Cao Thị Phi Vân nhận định.

Từ góc độ cơ quan xúc tiến, lãnh đạo ITPC cho rằng yêu cầu cấp thiết hiện nay là doanh nghiệp phải theo dõi sát diễn biến chính sách, đồng thời xây dựng các kịch bản ứng phó cho giai đoạn sau tháng 7/2026 – thời điểm có thể xuất hiện các điều chỉnh mạnh hơn về thuế hoặc công cụ thương mại.

Quang cảnh hội thảo. (Ảnh: Uyển Nhi)

Tác động hai chiều: “khoảng đệm ngắn hạn, áp lực dài hạn”

Phân tích tại hội thảo cho thấy, chính sách thuế mới mang lại cả cơ hội lẫn thách thức đối với doanh nghiệp TP. Hồ Chí Minh.

Ở góc độ tích cực, việc Hoa Kỳ áp dụng mức thuế đồng đều tối đa 15% trên phạm vi toàn cầu giúp thu hẹp chênh lệch thuế giữa Việt Nam và các quốc gia ASEAN. Trước đây, Việt Nam chịu mức thuế khoảng 20%, cao hơn mặt bằng khu vực (khoảng 19%), gây bất lợi cạnh tranh nhất định. Việc giảm xuống mức 15% giúp doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam có thêm dư địa duy trì biên lợi nhuận trong ngắn hạn, hạn chế áp lực tăng giá ngay lập tức và ổn định các đơn hàng đang thực hiện.

Đây được xem là “khoảng đệm” quan trọng giúp doanh nghiệp giữ nhịp sản xuất, duy trì dòng tiền và tránh cú sốc tức thời đối với hoạt động xuất khẩu của TP. Hồ Chí Minh, một trong những trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước.

Đại diện Chi cục Hải Quan Khu vực II góp ý kiến tại hội thảo. (Ảnh: Uyển Nhi)

Tuy nhiên, về trung và dài hạn, các chuyên gia cảnh báo rủi ro là rất đáng kể. Khi mức thuế được áp dụng đồng đều trên toàn cầu, lợi thế cạnh tranh về giá của hàng hóa Việt Nam sẽ bị thu hẹp. Điều này đặc biệt ảnh hưởng đến các ngành có biên lợi nhuận thấp, phụ thuộc lớn vào thị trường Hoa Kỳ như dệt may, da giày, đồ gỗ và điện tử.

Sau mốc 150 ngày, doanh nghiệp có thể đối mặt với yêu cầu từ đối tác Mỹ về việc giảm giá để chia sẻ chi phí thuế. Nếu không đạt được thỏa thuận, nguy cơ mất đơn hàng hoặc gián đoạn hợp đồng là hiện hữu.

Không chỉ dừng lại ở thương mại, chính sách này còn tác động đến môi trường đầu tư. Sự thiếu chắc chắn về chính sách thuế sau giai đoạn chuyển tiếp có thể khiến các nhà đầu tư nước ngoài thận trọng hơn trong quyết định mở rộng sản xuất tại TP. Hồ Chí Minh, đặc biệt là các dự án định hướng xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ.

Doanh nghiệp phải “chạy kịch bản” thay vì phản ứng bị động

Một điểm nhấn quan trọng của hội thảo là sự tham gia của các chuyên gia quốc tế, trong đó có GS. Trần Ngọc Anh (Đại học Indiana, Hoa Kỳ) và TS. Huỳnh Thế Du (Đại học Wisconsin Oshkosh, Hoa Kỳ). Các chuyên gia thống nhất rằng giai đoạn 150 ngày không phải là thời gian “chờ đợi”, mà là giai đoạn doanh nghiệp cần chuyển sang trạng thái điều hành theo kịch bản.

GS. Trần Ngọc Anh (Đại học Indiana, Hoa Kỳ) tham gia hội thảo trực tuyến. (Ảnh: Uyển Nhi)

Theo đó, doanh nghiệp cần nhanh chóng rà soát lại toàn bộ chuỗi cung ứng, đánh giá mức độ phụ thuộc vào thị trường Hoa Kỳ, đồng thời chuẩn hóa hồ sơ chứng minh xuất xứ, trị giá tính thuế và các yếu tố tuân thủ thương mại. Bên cạnh đó, việc đánh giá lại hợp đồng xuất khẩu, điều khoản giá và các điều kiện giao hàng cũng trở nên cấp thiết nhằm giảm thiểu rủi ro phát sinh khi chính sách thay đổi.

Đặc biệt, các chuyên gia lưu ý rủi ro không chỉ nằm ở mức thuế, mà còn ở khả năng bị siết chặt các yêu cầu về chứng từ, quy tắc xuất xứ và tiêu chuẩn lao động – những yếu tố có thể khiến doanh nghiệp rơi vào thế bị động nếu không chuẩn bị từ sớm.

Định hướng dài hạn: đa dạng hóa thị trường và chuỗi cung ứng

Từ thực tiễn, bà Cao Thị Phi Vân - Phó Giám đốc ITPC đề nghị tập trung vào ba nhóm vấn đề trọng tâm: Thứ nhất, nâng cao năng lực phân tích và dự báo chính sách để doanh nghiệp chủ động nhận diện sớm các kịch bản có thể xảy ra sau tháng 7/2026. Thứ hai, triển khai các giải pháp ứng phó cụ thể như chuẩn hóa hồ sơ xuất xứ, tăng cường tuân thủ quy định thương mại, tận dụng cơ chế miễn trừ và hoàn thuế khi có thể. Thứ ba, xây dựng chiến lược dài hạn theo hướng đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và chuỗi cung ứng, giảm phụ thuộc vào một thị trường duy nhất.

Các đại biểu phát biểu ý kiến tại hội thảo. (Ảnh: Uyển Nhi)

Bà Cao Thị Phi Vân cho biết, ITPC sẽ tiếp tục đóng vai trò cầu nối giữa cơ quan quản lý, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp, đồng thời tổng hợp các kiến nghị từ doanh nghiệp để tham mưu UBND TP. Hồ Chí Minh các giải pháp hỗ trợ kịp thời.

Chính sách thuế 150 ngày của Hoa Kỳ, dù mang tính tạm thời, nhưng đang đặt ra yêu cầu cấp bách về tái cấu trúc chiến lược kinh doanh, quản trị rủi ro và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Như nhận định của bà Cao Thị Phi Vân, “việc chủ động phân tích, dự báo và tổ chức ứng phó sớm trong giai đoạn này là cơ sở để giảm thiểu rủi ro gián đoạn đơn hàng và hạn chế tác động bất lợi đến hoạt động sản xuất – xuất khẩu”. Đối với doanh nghiệp TP. Hồ Chí Minh, 150 ngày không chỉ là một mốc thời gian, mà là “cửa sổ chiến lược” để chuẩn bị cho những biến động lớn hơn phía trước.