Thúc đẩy tăng trưởng xanh: Những thách thức và giải pháp cho Việt Nam

Cần có chính sách tài chính đồng bộ cho mục tiêu phát triển xanh (Ảnh: Minh họa)

Hiện nay, Việt Nam đang đứng trước thách thức lớn trong việc chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng xanh. Để đạt được mục tiêu giảm phát thải carbon về 0 vào năm 2050 và nâng quy mô nền kinh tế xanh lên 300 tỷ USD trong tổng GDP quốc gia, Việt Nam cần triển khai một loạt các biện pháp đột phá và huy động một nguồn lực tài chính khổng lồ. Theo ước tính của Ngân hàng Thế giới, Việt Nam cần khoảng 370 tỷ USD cho quá trình tăng trưởng xanh từ nay đến năm 2040, một con số không nhỏ đối với nền kinh tế đang phát triển. Điều này không chỉ đòi hỏi sự đầu tư mạnh mẽ từ chính phủ mà còn cần sự tham gia tích cực của khu vực kinh tế tư nhân, các tổ chức quốc tế và cộng đồng doanh nghiệp.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi xanh hiện đang gặp phải nhiều khó khăn. Các dự án xanh thường bị phân mảnh và thiếu sự hỗ trợ đồng bộ từ các cơ quan chức năng, gây khó khăn trong việc tiếp cận thông tin và hợp tác triển khai. Doanh nghiệp cũng gặp phải vấn đề về vốn, với nhiều doanh nghiệp không đủ khả năng tiếp cận nguồn tài chính ưu đãi để đầu tư vào công nghệ xanh. Các quy định về tín dụng xanh và trái phiếu xanh, dù đã được ban hành, vẫn chưa đủ cụ thể và đồng bộ để tạo động lực cho các nhà đầu tư và doanh nghiệp.

Để giải quyết những thách thức này, cần một chiến lược toàn diện và sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan. Chính phủ nên xây dựng và triển khai các chính sách ưu đãi rõ ràng, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn xanh và phát triển các cơ chế minh bạch trong việc phát hành trái phiếu xanh. Đồng thời, cần tăng cường đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật cho các tổ chức tín dụng và doanh nghiệp để nâng cao khả năng thẩm định và triển khai các dự án xanh. Sự kết hợp giữa các giải pháp chính sách, tài chính và kỹ thuật sẽ là chìa khóa để Việt Nam thực hiện thành công mục tiêu tăng trưởng xanh và phát triển bền vững trong tương lai.

Tại diễn đàn “Hiện thực hóa Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh tại Việt Nam: Thúc đẩy dòng vốn xanh”, tổ chức sáng ngày 10/9 bởi Tạp chí Kinh tế và Dự báo, đã nhấn mạnh sự cấp thiết của việc chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng xanh. Ông Lê Hoàng Lân, đại diện Vụ Tài chính, tiền tệ (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), khẳng định Việt Nam đang đặt ra những mục tiêu đầy tham vọng, bao gồm việc giảm phát thải ròng carbon về 0 vào năm 2050 và nâng quy mô nền kinh tế xanh từ 6,7 tỷ USD năm 2020 lên 300 tỷ USD trong tổng GDP quốc gia vào năm 2050. Để đạt được những mục tiêu này, Việt Nam cần triển khai nhiều bước đột phá và thu hút sự tham gia mạnh mẽ của khu vực kinh tế tư nhân. Quá trình xanh hóa nền kinh tế đòi hỏi sự chuyển đổi tư duy và chính sách toàn diện, với một lộ trình cụ thể và huy động đầy đủ các nguồn lực.

Ông Lê Hoàng Lân, đại diện Vụ Tài chính, tiền tệ - Bộ Kế hoạch và Đầu tư (Ảnh: Phan Chính)

Ông Lân cho biết, theo ước tính của Ngân hàng Thế giới, từ nay đến năm 2040, Việt Nam cần khoảng 370 tỷ USD để đáp ứng yêu cầu tăng trưởng xanh. Bộ Tài nguyên và Môi trường cho biết nhu cầu tài chính cho các biện pháp giảm phát thải đến năm 2030 là khoảng 68,75 tỷ USD. Trong số đó, ngân sách quốc gia dự kiến đáp ứng khoảng 24,772 tỷ USD, chiếm 36%, trong khi khoảng 44,028 tỷ USD, tương đương 64%, cần được huy động từ các nguồn hỗ trợ quốc tế. Mặc dù một số doanh nghiệp Việt Nam đã bắt đầu chuyển đổi sang sản xuất xanh, như sử dụng nhiên liệu sinh thái và lắp đặt hệ thống điện mặt trời, nhưng vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Các dự án xanh hiện tại thường phân mảnh, thiếu cơ chế hỗ trợ liên tục và gặp khó khăn trong việc tiếp cận thông tin và hợp tác với cơ quan quản lý.

Để giải quyết những khó khăn này và thúc đẩy tài chính xanh, ông Lê Hoàng Lân đã đề xuất ba nhóm giải pháp quan trọng.

Thứ nhất, cần hỗ trợ các tổ chức tín dụng tiếp cận nguồn vốn dài hạn và ưu đãi, đồng thời xây dựng quy định thống nhất về các ngành/lĩnh vực xanh.

Thứ hai, đối với trái phiếu xanh, cần tăng cường minh bạch thông tin và xây dựng lộ trình rõ ràng cho việc phát hành trái phiếu xanh, đồng thời khuyến khích đầu tư vào các dự án xanh bằng các chính sách ưu đãi.

Thứ ba, Chính phủ cần xây dựng định hướng ưu tiên cho các dự án xanh, khuyến khích đầu tư vào các ngành chủ yếu gây phát thải như năng lượng, giao thông, và sản xuất, đồng thời xây dựng các nhóm ngành khuyến khích đầu tư như năng lượng tái tạo và công nghệ lưu trữ carbon.

Những giải pháp này không chỉ giúp tháo gỡ vướng mắc trong việc huy động vốn xanh mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững và chuyển đổi xanh cho nền kinh tế Việt Nam, đóng góp vào mục tiêu bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế dài hạn.