Thị trường lao động trước áp lực thuế quan

Từ ngày 9/4, việc Hoa Kỳ chính thức áp dụng mức thuế đối ứng lên tới 46% đối với một số mặt hàng xuất khẩu từ Việt Nam được dự báo sẽ tạo ra tác động không nhỏ đến lực lượng lao động trong các ngành sản xuất chủ lực như điện tử, dệt may, da giày, gỗ và máy móc thiết bị. Theo nhận định từ Cục Thống kê, các nhóm hàng bị ảnh hưởng chiếm đến hơn 70% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Hoa Kỳ trong năm 2024 — cho thấy mức độ tác động sẽ lan rộng và có thể kéo theo nhiều hệ lụy về lao động và việc làm.

Việc giảm đơn hàng hoặc gia tăng chi phí do thuế mới sẽ khiến nhiều doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt là các doanh nghiệp phụ thuộc lớn vào thị trường Hoa Kỳ, buộc phải thu hẹp quy mô hoặc điều chỉnh sản xuất. Điều này có nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến việc làm của hàng trăm nghìn lao động đang làm việc trong các lĩnh vực như máy tính – linh kiện điện tử, dệt may, da giày và chế biến gỗ — vốn là những ngành sử dụng nhiều lao động phổ thông và có tỷ lệ phụ thuộc xuất khẩu cao.

Thị trường lao động trước áp lực thuế quan

Trong khi thị trường lao động vẫn ghi nhận xu hướng phục hồi trong quý I/2025, thực tế cho thấy chất lượng nguồn cung lao động vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của một nền kinh tế đang chuyển dịch sang mô hình sản xuất hiện đại, linh hoạt và hội nhập sâu rộng. Mặc dù tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ đã đạt 28,8% trong quý I/2025 (tăng nhẹ so với quý trước và cùng kỳ năm 2024), nhưng con số này vẫn cho thấy khoảng trống lớn về nguồn nhân lực có trình độ cao.

Việt Nam hiện có khoảng 52,9 triệu người trong độ tuổi lao động, với khoảng 500.000 người gia nhập lực lượng lao động mỗi năm. Tuy nhiên, chỉ một phần nhỏ trong số này được đào tạo bài bản. Việc thiếu hụt lao động chất lượng cao không chỉ hạn chế năng lực ứng phó với các cú sốc từ bên ngoài, mà còn cản trở quá trình nâng cấp chuỗi giá trị và đổi mới công nghệ trong sản xuất.

Bức tranh thu nhập cũng cho thấy sự phục hồi tích cực nhưng vẫn tồn tại sự chênh lệch rõ nét. Trong quý I/2025, thu nhập bình quân của người lao động đạt 8,3 triệu đồng/tháng, tăng 131.000 đồng so với quý trước và 720.000 đồng so với cùng kỳ năm ngoái. Tuy nhiên, lao động nam vẫn có thu nhập bình quân cao hơn nữ giới khoảng 2,2 triệu đồng/tháng. Bên cạnh đó, khoảng cách giữa khu vực thành thị (10,1 triệu đồng) và nông thôn (7,2 triệu đồng) tiếp tục duy trì ở mức cao, phản ánh sự bất bình đẳng trong tiếp cận cơ hội và chất lượng công việc.

Đặc biệt, thu nhập của nhóm lao động làm công ăn lương đã đạt mức 9,4 triệu đồng/tháng — tăng mạnh 10,7% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy xu hướng cải thiện trong khu vực có việc làm chính thức và ổn định hơn.

Trước những biến động từ bên ngoài như chính sách thuế của Hoa Kỳ, việc tăng cường đào tạo nghề, phân luồng giáo dục, phát triển kỹ năng và chuẩn hóa nguồn nhân lực là những giải pháp cấp thiết.