Tăng thời gian nghỉ thai sản: Chính sách nhân văn nhưng cần thận trọng

Chiều 10/11, trong phiên thảo luận về dự án Luật Dân số, nhiều đại biểu Quốc hội bày tỏ sự đồng thuận với mục tiêu khuyến khích sinh con và bảo đảm phúc lợi cho phụ nữ. Tuy nhiên, một số ý kiến cảnh báo việc kéo dài thời gian nghỉ thai sản – đặc biệt khi sinh con thứ hai – nếu không tính toán kỹ, có thể tạo hiệu ứng ngược, khiến doanh nghiệp e dè khi tuyển dụng lao động nữ.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Hải Phòng) cho rằng, Luật Dân số mới là cần thiết trong bối cảnh mức sinh giảm mạnh, dân số già hóa nhanh và tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn đáng lo ngại. Theo bà, chính sách dân số cần chuyển trọng tâm từ “số lượng” sang “chất lượng”, thích ứng với biến động nhân khẩu học và bối cảnh xã hội mới.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Hải Phòng)

Một trong những điểm được quan tâm là đề xuất tăng thêm một tháng nghỉ thai sản cho lao động nữ sinh con thứ hai. Bà Nga nhìn nhận, đây là chính sách nhân văn và chắc chắn nhận được sự ủng hộ từ nhiều phụ nữ. Tuy nhiên, bà cho rằng cần thận trọng bởi quy định này có thể vô tình khiến doanh nghiệp “ngán” tuyển dụng lao động nữ hoặc không bố trí họ vào vị trí quan trọng do lo ngại gián đoạn công việc và phát sinh chi phí.

“Chính sách này, nếu thiếu cơ chế bù đắp hợp lý, có thể trở thành rào cản mới đối với lao động nữ, gia tăng nguy cơ phân biệt đối xử trong tuyển dụng và thăng tiến nghề nghiệp”, đại biểu phân tích.

Theo bà, trong bối cảnh hiện nay, không ít phụ nữ – nhất là nhóm lao động trẻ, có trình độ cao – đặt nặng sự nghiệp và sợ việc nghỉ dài sẽ ảnh hưởng đến cơ hội phát triển. “Tăng thời gian nghỉ thai sản có thể khiến nhiều người e ngại sinh con thứ hai vì lo đánh mất cơ hội thăng tiến hoặc bị đánh giá giảm năng lực”, bà nói.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga đề nghị thiết kế chính sách linh hoạt, phù hợp đặc thù từng ngành nghề, đồng thời cần cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp để đảm bảo sự bình đẳng trong sử dụng lao động nữ. Quan trọng hơn, bà nhấn mạnh, chính sách dân số không nên chỉ coi việc sinh nở là trách nhiệm của phụ nữ mà phải khuyến khích sự chia sẻ của người chồng.

Bà đề xuất mô hình “chia sẻ nghỉ thai sản” – cho phép vợ hoặc chồng cùng lựa chọn cách phân bổ thời gian nghỉ, miễn tổng thời gian của cả hai không quá 7-8 tháng. “Cách làm này vừa giúp chăm sóc trẻ tốt hơn, vừa giảm áp lực cho phụ nữ và thúc đẩy bình đẳng giới trong gia đình”, bà nhấn mạnh.

Ở góc nhìn khác, đại biểu Tô Văn Tám (đoàn Quảng Ngãi) tập trung vào quy định hỗ trợ tài chính cho ba nhóm đối tượng: phụ nữ dân tộc thiểu số; phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi; và phụ nữ ở địa phương có mức sinh thấp. Ông cho rằng, việc chỉ hỗ trợ phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi là chưa công bằng và thiếu thực tế.

“Không phải ai cũng có điều kiện sinh con sớm. Nhiều phụ nữ muốn nhưng do hoàn cảnh kinh tế, công việc, hay lý do sức khỏe mà sinh muộn. Việc không hỗ trợ nhóm này sẽ tạo ra sự bất bình đẳng”, ông nói và đề nghị mở rộng phạm vi chính sách cho mọi phụ nữ sinh đủ hai con, không phân biệt độ tuổi.

Đại biểu Tô Văn Tám cũng đề xuất Nhà nước cần xây dựng chính sách dân số gắn với việc làm và bảo đảm thu nhập cho người lao động, đặc biệt là phụ nữ nuôi con nhỏ. Ông cho biết, trong thực tế, nhiều phụ nữ dù có quyền nghỉ vẫn không dám nghỉ vì sợ giảm thu nhập hoặc bị ảnh hưởng đến vị trí công việc.

Theo ông, cùng với vai trò của Nhà nước, các tổ chức kinh tế, doanh nghiệp cũng nên được khuyến khích tham gia vào việc duy trì mức sinh thay thế, thông qua chính sách phúc lợi, chế độ hỗ trợ hoặc tạo điều kiện cho người lao động nuôi con nhỏ.

Cả hai đại biểu đều thống nhất rằng, để chính sách dân số thực sự đi vào cuộc sống, cần tiếp cận từ nhiều chiều: vừa đảm bảo quyền lợi cho phụ nữ, vừa không tạo gánh nặng cho doanh nghiệp; đồng thời thúc đẩy bình đẳng giới, khuyến khích nam giới cùng chia sẻ trách nhiệm sinh và nuôi con.

Dự kiến, dự án Luật Dân số sẽ được Quốc hội tiếp tục thảo luận và xem xét thông qua trong kỳ họp tới.