Ngày 26/5, tại họp báo công bố chuỗi sự kiện hưởng ứng “Ngày không tiền mặt năm 2023” do Vụ Thanh toán - Ngân hàng Nhà nước và báo Tuổi Trẻ phối hợp tổ chức ở TPHCM, ông Phạm Anh Tuấn - Vụ trưởng Vụ Thanh toán Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã đưa ra những con số đáng chú ý về sự chuyển dịch từ giao dịch tiền mặt sang thanh toán không tiền mặt. Tuy nhiên, trong số các hình thức thanh toán không tiền mặt, giao dịch qua ATM lại ghi nhận sự giảm sút, khiến nhiều người tò mò về nguyên nhân đằng sau.
Theo thông tin từ ông Phạm Anh Tuấn, trong 3 tháng đầu năm nay, hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tiếp tục tăng trưởng khá so với cùng kỳ. Số lượng giao dịch qua hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng tăng 8,55% về giá trị. Số lượng giao dịch qua hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử cũng tăng mạnh, với tăng 70,77% về số lượng và tăng 18,55% về giá trị.
Một thành tựu đáng chú ý khác là việc triển khai dịch vụ Mobile-Money trong hơn một năm qua đã thu hút 3,71 triệu tài khoản mobile money, trong đó có 30% tài khoản được mở ở các vùng xa, hải đảo. Điều này cho thấy cơ sở hạ tầng kỹ thuật và công nghệ phục vụ thanh toán không dùng tiền mặt, đặc biệt là thanh toán điện tử, đã tiếp tục nhận được sự đầu tư và mở rộng để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của toàn xã hội.
Tuy nhiên, một xu hướng đáng chú ý là sự chuyển dịch mạnh mẽ từ rút tiền mặt sang thanh toán không tiền mặt. Số lượng giao dịch qua POS (thanh toán bằng thẻ) tăng 37,57% về số lượng và tăng 32,09% về giá trị, trong khi giao dịch qua ATM tiếp tục giảm 2,37% về số lượng và giảm 4,02% về giá trị. Đến cuối tháng 3, trên toàn thị trường có 21.347 máy ATM và 430.625 máy POS, tăng tương ứng 3,88% và 26,34% so với cùng kỳ năm 2022.
Đại diện cơ quan quản lý nhà nước tại TPHCM, ông Bùi Tá Hoàng Vũ - Giám đốc Sở Công Thương - cho biết sẽ không ngừng nỗ lực để gắn kết và có thêm nhiều đối tượng tham gia vào xu hướng thanh toán không tiền mặt, đặc biệt là trong lĩnh vực thương mại dịch vụ và dịch vụ công.
Vậy tại sao giao dịch qua ATM lại trở nên "ế" trong bối cảnh này?
Một nguyên nhân rõ ràng là sự phát triển mạnh mẽ của các hình thức thanh toán không tiền mặt khác, đặc biệt là thanh toán bằng thẻ POS. Giao dịch qua POS mang lại nhiều tiện ích cho người dùng, như khả năng tiếp cận linh hoạt, không cần mang theo số tiền lớn mỗi khi ra ngoài, an toàn và tiết kiệm thời gian. Điều này đã tạo nên sự thuận lợi và ưu tiên cho việc sử dụng thẻ thanh toán thay vì rút tiền mặt qua ATM.
Một nguyên nhân khác có thể là xu hướng phổ biến của việc sử dụng ứng dụng di động và ví điện tử. Với sự phổ biến của smartphone và ứng dụng di động, việc thực hiện các giao dịch thanh toán đã trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Người dùng có thể thanh toán hóa đơn, chuyển tiền và mua hàng chỉ bằng một vài lần chạm trên màn hình điện thoại. Sự tiện lợi và tốc độ của các ứng dụng di động đã làm cho việc sử dụng ATM trở nên ít hấp dẫn hơn đối với một số người.
Hơn nữa, việc giảm giao dịch qua ATM cũng có thể được giải thích bởi sự tăng cường an ninh và khả năng chống gian lận trong các hệ thống thanh toán không tiền mặt. Công nghệ ngày càng tiên tiến, bao gồm mã độc mã hóa và công nghệ nhận diện sinh trắc học, đã giúp tăng cường bảo mật trong quá trình thanh toán. Điều này giảm đi những lo ngại về việc mất tiền, mất thẻ hoặc gặp phải gian lận khi sử dụng hình thức thanh toán không tiền mặt.
Tuy nhiên, dù có sự giảm sút trong giao dịch qua ATM, không có nghĩa là hình thức này sẽ hoàn toàn bị loại bỏ. Vẫn còn một số lượng người dùng tin tưởng và thích sử dụng tiền mặt, đồng thời còn một số tình huống mà việc rút tiền mặt qua ATM là cần thiết, như khi không có điểm chấp nhận thẻ thanh toán hoặc khi người dùng muốn có sự linh hoạt tối đa trong việc sử dụng tiền mặt.
Trên cơ sở này, có thể kết luận rằng, dù giao dịch qua ATM đang ghi nhận sự giảm sút trong bối cảnh phát triển của các hình thức thanh toán không tiền mặt khác, nhưng vẫn còn một số lượng người dùng và tình huống cụ thể mà việc sử dụng ATM vẫn mang lại giá trị và tiện ích. Tuy nhiên, để thúc đẩy việc chuyển đổi sang thanh toán không tiền mặt và tận dụng tối đa lợi ích của công nghệ, cần tiếp tục nỗ lực trong việc tăng cường sự hiểu biết và chấp nhận của công chúng, đồng thời phát triển cơ sở hạ tầng và đảm bảo an ninh trong hệ thống thanh toán không tiền mặt.
Bình Phương
