Quy định mức tiêu thụ nhiên liệu mới: VAMA lo ngại 96% ôtô xăng, dầu có thể bị loại khỏi thị trường

Tiêu chuẩn mới vượt xa khả năng hiện tại

Theo dự thảo CAFC, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030, tất cả các mẫu xe sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu mới phải đạt mức tiêu thụ nhiên liệu trung bình không quá 4,83 lít/100 km. Đây được xem là tiêu chuẩn nghiêm ngặt, vượt xa hiệu suất tiêu thụ nhiên liệu của phần lớn các mẫu xe đang lưu hành tại Việt Nam.

VAMA cho biết, theo phân tích của các doanh nghiệp thành viên, nếu áp dụng mức giới hạn trên, khoảng 96% mẫu xe sử dụng động cơ đốt trong (ICE) và khoảng 14% xe hybrid hiện có trên thị trường sẽ không đáp ứng được tiêu chuẩn. Điều này đồng nghĩa với việc các mẫu xe này buộc phải ngừng phân phối từ năm 2030, trừ khi được thay thế hoàn toàn bằng các mẫu xe điện hóa.

Quy định mức tiêu thụ nhiên liệu mới: VAMA lo ngại 96% ôtô xăng, dầu có thể bị loại khỏi thị trường

Áp lực chuyển đổi quá lớn, hạ tầng chưa sẵn sàng

Theo VAMA, để đáp ứng yêu cầu tiêu thụ nhiên liệu mới trong vòng 5 năm tới, các doanh nghiệp sẽ phải tăng sản lượng xe điện hóa lên đến 868% so với hiện tại — một mục tiêu bị cho là "bất khả thi" trong điều kiện hiện nay.

Bên cạnh thách thức về công nghệ và chi phí sản xuất, Việt Nam hiện vẫn thiếu trạm sạc công cộng, hệ thống điện chưa đáp ứng đủ cho nhu cầu phát triển xe điện quy mô lớn, trong khi người tiêu dùng còn chưa thực sự sẵn sàng tiếp cận với loại hình phương tiện này.

VAMA cảnh báo rằng quy định khắt khe nếu được áp dụng quá gấp có thể tác động tiêu cực đến ngành công nghiệp ô tô trong nước, ảnh hưởng đến việc làm, thu nhập của người lao động, quyền lựa chọn của người tiêu dùng và nguồn thu ngân sách nhà nước.

Kiến nghị điều chỉnh lộ trình phù hợp hơn

Trước những lo ngại này, VAMA đề xuất điều chỉnh mục tiêu mức tiêu thụ nhiên liệu trung bình lên 6 lít/100 km vào năm 2030, thay vì 4,83 lít/100 km như trong dự thảo hiện hành. Theo VAMA, với mức điều chỉnh này, Việt Nam vẫn có thể hoàn thành mục tiêu giảm 15,66 triệu tấn CO₂ vào năm 2030 như cam kết tại Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) năm 2022, đồng thời giảm thiểu các tác động tiêu cực lên thị trường và người dân.

Ngay cả với lộ trình linh hoạt hơn này, các doanh nghiệp vẫn cần thực hiện chuyển đổi mạnh mẽ, bao gồm giảm khoảng 34% sản lượng xe chạy xăng và tăng tối thiểu 366% sản lượng xe điện hóa. Tuy nhiên, theo VAMA, đây là kịch bản khả thi và bền vững hơn trong bối cảnh hiện tại.

Không chỉ VAMA, các hiệp hội và tổ chức quốc tế cũng đưa ra quan điểm tương tự. Hiệp hội đại lý ô tô Mỹ (AAPC) đề xuất Việt Nam giữ mục tiêu tiêu thụ nhiên liệu ở mức 6 lít/100 km đến năm 2030, và chỉ nên áp dụng mức 4,83 lít/100 km sau năm 2035.

Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản (JAMA) cũng đồng tình với đề xuất điều chỉnh của VAMA và đề nghị gia hạn thời gian chuyển đổi sản phẩm từ 3 năm lên 5 năm, phù hợp với chu kỳ phát triển, thử nghiệm và thương mại hóa các dòng xe điện và xe tiết kiệm nhiên liệu mới.