 |
| Ảnh minh hoạ: MH. |
CTCP Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận PNJ thành lập năm 1988, bắt đầu từ cửa hàng kinh doanh Vàng bạc tại quận Phú Nhuận, TP. Hồ Chí Minh.
Trải qua hơn 36 năm hoạt động và phát triển, PNJ đã trở thành một trong những doanh nghiệp dẫn đầu của ngành sản xuất kinh doanh vàng trang sức tại Việt Nam với thị phần vàng trang sức đạt 30% cùng mạng lưới hơn 400 cửa hàng phủ khắp cả nước.
PNJ cũng đang là doanh nghiệp duy nhất trong lĩnh vực kinh doanh bán lẻ vàng bạc đá quý niêm yết trên sàn chứng khoán với 338 triệu đơn vị.
Vốn điều lệ tính đến hiện tại của PNJ đạt 3.380 tỷ đồng, trong đó ban lãnh đạo và người có liên quan nắm giữ 14,33%. Riêng Chủ tịch HĐQT PNJ Cao Ngọc Dung nắm giữ 2,85% (cập nhật đến 31/12/2024). Tỷ lệ cổ đông trong nước chiếm 6,01% và nước ngoài là 14,00%.
Hồi tháng 5/2025, Dragon Capital – cổ đông lớn nhất tại PNJ đã bán ra cổ phiếu PNJ và giảm tỷ lệ sở hữu từ 5,03% xuống còn 4,9972%, qua đó không còn là cổ đông lớn của doanh nghiệp bán lẻ trang sức này kể từ ngày 8/5.
Chiều ngược lại, T. Rowe Price Associates - công ty quản lý đầu tư toàn cầu có trụ sở tại Baltimore, Maryland (Mỹ) lại chính thức trở thành cổ đông lớn của PNJ khi mua vào hơn 1,2 triệu cổ phiếu, tương ứng tỷ lệ nắm giữ là 5,18% vốn.
Năm 2024, theo bảng xếp hạng mới của Brand Finance – tổ chức định giá thương hiệu toàn cầu có trụ sở tại Anh, giá trị thương hiệu PNJ hiện tại tăng 12% so với năm trước, lên 480 triệu USD để giữ vị thế thương hiệu bán lẻ trang sức giá trị nhất Việt Nam.
Hiện tại, PNJ sở hữu 2 nhà máy với năng lực sản xuất đạt 5 triệu sản phẩm/năm và mạng lưới gần 9.000 nhân sự phủ khắp 58/63 tỉnh thành trên cả nước. Năm 2022, PNJ đã bắt đầu tìm kiếm mặt bằng để mở rộng nhà máy nhằm đáp ứng nhu cầu sản xuất ngày càng tăng. Theo tìm hiểu, nhà máy mới có thể triển khai sau năm 2025.
Theo cập nhật của Công ty Chứng khoán SHS, thị phần mảng trang sức của PNJ phân khúc trung - cao cấp ước tính khoảng 51 - 56% tại Việt Nam và có tăng trong năm 2024.
Trong bối cảnh thị trường cạnh tranh ngày càng gay gắt, PNJ luôn có nhiều cải tiến về sản phẩm, dịch vụ và phương pháp truyền thông để giữ vững vị thế và gia tăng thị phần trong nước.
PNJ kinh doanh chính trên ba lĩnh vực: bán lẻ trang sức, bán sỉ trang sức và vàng 24K, trong đó mảng bán lẻ chiếm đa số với tỷ lệ khoảng 50% - 70% tổng doanh thu. Đây cũng là phân khúc chính đóng góp tỷ trọng lớn nhất vào lợi nhuận chung của tập đoàn.
Mảng bán sỉ chiếm khoảng 7 – 12% cơ cấu doanh thu. Khách hàng chính của PNJ trong phân khúc này là các công ty trang sức khác trên khắp Việt Nam không có khả năng sản xuất hàng loạt các sản phẩm trang sức. Các sản phẩm gia công này không trùng lặp với danh mục sản phẩm hiện tại của PNJ và có mức độ tinh xảo thấp hơn, nhắm đến phân khúc thị trường thấp hơn so với các sản phẩm trang sức của PNJ.
Tính đến hết năm 2024, PNJ có 4 Trung tâm bán sỉ với hơn 3.000 đối tác mua hàng, nhiều nhất là tại TP HCM và các tỉnh lân cận. Ngoài ra, PNJ cũng thực hiện thiết kế và chế tác theo đơn đặt hàng riêng để đáp ứng tối đa nhu cầu khách hàng tại đây (Ví dụ: Các công ty có nhu cầu sử dụng số lượng lớn trang sức có đóng dấu logo công ty làm quà tặng, các sản phẩm mỹ nghệ).
Đối với mảng kinh doanh vàng 24K (thương hiệu SJC), phân khúc này không đóng góp nhiều vào kết quả kinh doanh của PNJ do biên lợi nhuận gộp thấp (tỷ lệ lợi nhuận gộp là 0,02%). Tuy nhiên, PNJ vẫn duy trì hoạt động kinh doanh này vì mua vàng là thói quen truyền thống của người Việt và công ty có thể up-selling (bán gia tăng) hoặc crossselling (bán chéo) các sản phẩm khác với khách hàng.
Kể từ khi lên sàn vào năm 2009, doanh thu bán vàng, trang sức của PNJ liên tục tăng trưởng, từ mốc 10.000 tỷ đồng năm 2009, sau 15 năm, con số đã gấp gần 4 lần với 38.232 tỷ đồng năm 2024 (gần 1,5 tỷ USD). Năm 2024 cũng là năm có doanh thu cao nhất của PNJ – cũng là thời điểm giá vàng nổi sóng và có tới 21 lần lập đỉnh.
 |
| Kết quả kinh doanh của PNJ đồng pha với giá vàng SJC trong hơn một thập kỉ qua. (Nguồn: Pricedancing). |
Như vậy tốc độ tăng trưởng kép hằng năm (CAGR) của PNJ trong 5 năm và 10 năm lần lượt đạt 21,2% và 15,2%. Tỷ trọng doanh thu tập trung phần lớn ở mảng bán lẻ và đang mở rộng ở mảng kinh doanh vàng miếng trong những năm trở lại đây.
Trong khi đó, xét về lợi nhuận sau thuế, kết quả này vượt mốc 1.000 tỷ từ năm 2019 và tăng trưởng đều đặn. Năm 2023, mặc dù doanh thu thuần giảm nhẹ 2% nhưng lãi ròng vẫn tăng 9% nhờ doanh nghiệp đã có sự quản lý chi phí tốt. Đến năm 2024, doanh nghiệp lãi kỷ lục hơn 2.100 tỷ đồng, tức trung bình mỗi ngày PNJ đã có lãi gần 6 tỷ đồng trong năm giá vàng thiết lập các mốc kỷ lục. CAGR 5 năm và 10 năm lợi nhuận sau thuế của PNJ lần lượt đạt 18,6% và 24,2%.
Song, sự tăng trưởng doanh thu đang nhanh hơn lợi nhuận sau thuế cho thấy có áp lực lên biên lợi nhuận gộp. Cụ thể, biên lãi gộp của PNJ đã duy trì xu hướng đi ngang quanh mức 18% trong những năm gần đây, đến từ các nguyên nhân như giá vàng nguyên liệu tăng, khan hiếm nguồn cung cũng như cạnh tranh gay gắt.
 |
| Biên lợi nhuận gộp của PNJ đã duy trì xu hướng đi ngang quanh mức 18% trong những năm gần đây. (Nguồn: SHS tổng hợp từ báo cáo tài chính của PNJ). |
Vì sao lại khan hiếm nguồn cung? Thực tế, Nhà nước đã độc quyền nhập khẩu vàng nguyên liệu để sản xuất vàng miếng từ Nghị định 24/2012 (thông qua Công ty SJC). Doanh nghiệp muốn nhập phải xin phép Ngân hàng nhà nước, nhưng hơn 10 năm qua chưa đơn vị nào được cấp phép. PNJ chủ yếu thu mua vàng nguyên liệu trong nước (nữ trang cũ) để sản xuất. Do đó, chi phí nguyên liệu đầu vào tác động rất lớn đến giá vốn hàng bán của doanh nghiệp.
Để giảm thiểu tác động này, công ty phải quản lý và tối ưu hóa giá vốn, nhằm cải thiện biên lãi gộp. Trong đó PNJ đã phải tập trung vào quản lý hiệu quả chuỗi cung ứng (tối ưu hóa quy trình mua hàng); mở rộng mạng lưới bán lẻ (nhằm đạt lợi thế quy mô, giúp giảm chi phí trung bình mỗi đơn vị); đa dạng hóa sản phẩm và tìm hướng kinh doanh mới.
Trong cuộc họp các chuyên viên phân tích tháng 2/2025, PNJ tiết lộ công ty đang mở rộng kinh doanh các sản phẩm phi trang sức. Hiện tại, PNJ đã ký hợp đồng với các bên liên quan và sẽ công bố tới đại chúng trong quý II/2025.
 |
| Nguồn: Báo cáo tài chính. |
PNJ không có nợ vay dài hạn, nợ vay ngắn hạn của PNJ tính đến hết quý I/2025 là 3.488 tỷ đồng. Mức này chỉ chiếm 1/5 tổng nguồn vốn. Tỷ lệ D/E thấp khoảng 30%, do đó nhìn chung sức khỏe tài chính của PNJ cơ bản lành mạnh.
PNJ duy trì thanh khoản tốt, với hệ số thanh toán hiện hành (Current ratio - Tài sản ngắn hạn/Nợ ngắn hạn) ước tính khoảng 2,8 vào cuối quý I/2025. Điều này cho thấy công ty có khả năng thanh toán các nghĩa vụ ngắn hạn, như chi phí vận hành và nợ phải trả. Về hiệu quả, PNJ quản lý tốt tài sản, với vòng quay hàng tồn kho khoảng 2,6 lần/năm.
Song, tồn kho thành phẩm của PNJ đã tăng trở lại từ cuối năm ngoái, cũng là thời điểm sản phẩm vàng trang sức bắt đầu đối mặt với khó khăn lớn hơn về đầu ra, khi sức mua của thị trường trường suy yếu do giá vàng tăng cao và nhu cầu tiêu dùng chung của thị trường bán lẻ giảm tốc.
Tại cuối quý I/2025, hàng tồn kho của PNJ hơn 13.700 tỷ đồng, chiếm gần 80% tổng tài sản, trong đó hàng thành phẩm gần 8.500 tỷ đồng, cao nhất kể từ khi lên sàn (2009).
In Corp Vietnam ước tính từ giai đoạn 2015–2022, tại Việt Nam có khoảng 8.000–10.000 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực vàng bạc đá quý, bao gồm doanh nghiệp sản xuất chế tác và các tiệm vàng, cửa hàng trang sức nhỏ lẻ. Con số này không chỉ giới hạn ở doanh nghiệp lớn mà còn bao gồm rất nhiều hộ kinh doanh cá thể. Trong số đó, chỉ có khoảng 10 thương hiệu nổi tiếng.
Ngoài những thương hiệu trong nước, thị trường bán lẻ trang sức Việt Nam mới đây đã đón thêm sự thâm nhập của các thương hiệu quốc tế lớn như Swarovski hay Pandora, khiến môi trường cạnh tranh càng thêm gay gắt.
Bởi Việt Nam là đang trên đà phát triển sâu rộng, tầng lớp tiêu dùng phân bổ rộng hơn, mức chi tiêu sẽ gia tăng trong nửa thập kỷ tới, và thị trường này chính là "miếng mồi béo bở" cho các doanh nghiệp kinh doanh trang sức, vàng bạc tận dụng thời cơ.
Trong 5 năm gần nhất, mức tiêu thụ vàng có xu hướng tăng trưởng từ năm 2020 đến 2022, phản ánh sự phục hồi kinh tế sau COVID-19 và sự quan tâm của nhà đầu tư vào vàng như một tài sản an toàn. Tuy nhiên, từ 2023 đến 2024, nhu cầu ổn định ở mức khoảng 55 tấn, phần nào do giá vàng cao ảnh hưởng đến khả năng chi trả.
Mục tiêu của Chính phủ đề ra tăng trưởng GDP sẽ trên 8% vào năm 2025 và giai đoạn 2026-2030 sẽ tăng trên 10%, sự tăng trưởng này có thể hỗ trợ nhu cầu vàng duy trì ổn định.
Ngoài ra, xu hướng toàn cầu như khả năng cắt giảm lãi suất và bất ổn kinh tế, có thể tiếp tục thúc đẩy tích trữ vàng, đặc biệt là khu vực Châu Á.
 |
| Chiều 16/5, hãng trang sức lớn nhất thế giới Pandora đã khởi công nhà máy tại Khu công nghiệp VSIP III (Bình Dương) với số vốn đầu tư 150 triệu USD, tức khoảng 3.800 tỷ đồng. Trong khi đó, nhiều thương hiệu danh tiếng khác như Tiffany & Co., Chow Tai Fook và Louis Vuitton, cùng vô số tên tuổi khác, đã củng cố chỗ đứng vững chắc trong thị trường trang sức phân khúc trung và cao cấp. |
